Đề xuất luật sư được ký hợp đồng vụ việc, tư vấn thường xuyên cho cơ quan nhà nước

6 giờ trướcBài gốc

Trải qua gần hai thập kỷ thi hành, Luật Luật sư 2006 đã tạo dựng nền tảng pháp lý vững chắc cho sự phát triển của đội ngũ luật sư Việt Nam cả về quy mô lẫn chất lượng. Tính đến cuối tháng 9-2025, với hơn 21 ngàn luật sư hoạt động tại 6.300 tổ chức hành nghề, lực lượng này đã trở thành mắt xích không thể thiếu trong việc thúc đẩy kinh tế - xã hội và bảo vệ công lý.

Tuy nhiên, trước yêu cầu cải cách tư pháp và hội nhập quốc tế sâu rộng, những hạn chế, bất cập của luật hiện hành đòi hỏi một cuộc sửa đổi toàn diện.

Đề xuất luật sư được ký hợp đồng vụ việc, tư vấn thường xuyên cho cơ quan nhà nước. Ảnh: Trần Minh

Phân định rõ "dịch vụ pháp lý" và "hỗ trợ pháp lý"

Bộ Tư pháp - cơ quan chủ trì soạn thảo chính sách sửa đổi Luật Luật sư - đã chỉ ra những hạn chế, bất cập cần khắc phục từ thực tiễn thi hành Luật Luật sư năm 2006 (được sửa đổi, bổ sung năm 2012). Đó là tình trạng cá nhân, tổ chức không phải là luật sư nhưng cung cấp dịch vụ như luật sư tồn tại ở nhiều địa phương. Việc đăng ký kinh doanh hoạt động đại diện, tư vấn pháp luật còn có cách hiểu chưa thống nhất dẫn đến tình trạng cho phép những người không đủ tiêu chuẩn về chuyên môn, nghiệp vụ, đạo đức nghề nghiệp luật sư được cung cấp dịch vụ như luật sư.

Hay là một số nội dung quan trọng, cần thiết nhưng chưa được quy định trong Luật Luật sư hoặc đã được quy định nhưng chưa cụ thể dẫn đến cách hiểu và áp dụng chưa thống nhất hoặc không còn phù hợp như khái niệm dịch vụ pháp lý của luật sư, phạm vi hoạt động hành nghề của luật sư…

Chia sẻ với PLO, Luật sư Trương Ngọc Liêu (Đoàn Luật sư TP Hà Nội) cho biết Luật Luật sư hiện hành quy định chỉ những người có đủ tiêu chuẩn luật sư (Điều 10) có Chứng chỉ hành nghề luật sư và gia nhập một Đoàn luật sư thì mới đáp ứng điều kiện hành nghề luật sư (Điều 11) để thực hiện dịch vụ pháp lý theo yêu cầu của khách hàng.

Trong đó, dịch vụ pháp lý của luật sư bao gồm tham gia tố tụng, tư vấn pháp luật, đại diện ngoài tố tụng cho khách hàng và các dịch vụ pháp lý khác. Đồng thời, theo quy định tại Phụ lục ban hành kèm theo Luật Đầu tư 2025 (trước đây là Luật Đầu tư 2020) thì một trong những ngành nghề kinh doanh có điều kiện là “hành nghề luật sư”.

Luật sư Trương Ngọc Liêu, Đoàn Luật sư TP Hà Nội.

Tuy nhiên, tình trạng cá nhân, tổ chức không phải luật sư nhưng cung cấp dịch vụ như luật sư vẫn tồn tại ở nhiều địa phương như Bộ Tư pháp đã chỉ ra. Có thể kể đến như việc các cá nhân, tổ chức “lách” quy định về điều kiện hành nghề luật sư bằng cách cho rằng họ chỉ thực hiện việc “hỗ trợ pháp lý”, “trợ giúp pháp lý” chứ không phải cung cấp “dịch vụ pháp lý”; chỉ thực hiện hoạt động “tư vấn quản lý” chứ không phải “tư vấn pháp luật”… nhưng vẫn thu tiền của khách hàng giống như việc cung cấp dịch vụ pháp lý và nhận thù lao của luật sư.

“Tình trạng này không những gây ảnh hưởng đến uy tín của luật sư, tổ chức hành nghề luật sư, mà còn gây ảnh hưởng đến quyền được cung cấp dịch vụ pháp lý chuyên nghiệp của khách hàng – những người đã trả chi phí để được sử dụng dịch vụ”, Luật sư Liêu nhận định.

Trước thực trạng đó, Bộ Tư pháp đã đề xuất phương án sửa đổi với mục tiêu là phát triển thị trường dịch vụ pháp lý minh bạch, cạnh tranh lành mạnh. Cốt yếu là xây dựng một môi trường thông thoáng nhưng chuyên nghiệp, gắn liền với bảo đảm an ninh quốc gia và đáp ứng yêu cầu cải cách tư pháp.

Cụ thể, Luật Luật sư sửa đổi sẽ làm rõ khái niệm "dịch vụ pháp lý" của luật sư là hoạt động thuộc phạm vi hành nghề của luật sư và có thu thù lao từ khách hàng. Còn "hỗ trợ pháp lý" là công việc có tính chất pháp lý, có thể là những công việc thuộc phạm vi hành nghề của luật sư nhưng không thu thù lao từ khách hàng. Hoạt động trợ giúp pháp lý là hoạt động hỗ trợ pháp lý cho đối tượng chính sách và được hưởng lương, phụ cấp từ ngân sách nhà nước theo quy định của Luật Trợ giúp pháp lý. Đồng thời, hoạt động trợ giúp pháp lý, tư vấn pháp luật, trọng tài, hòa giải được thực hiện theo pháp luật chuyên ngành và phù hợp với quy định của Luật Luật sư.

“Trên cơ sở đó xác định, cung cấp "dịch vụ pháp lý" là hoạt động kinh doanh có điêu kiện (chỉ người được cấp Chứng chỉ hành nghề luật sư mới được cung cấp dịch vụ pháp lý). Đối với cá nhân, tổ chức không phải là luật sư, tổ chức hành nghề luật sư chri được thực hiện hỗ trợ pháp lý”, theo tờ trình của Bộ Tư pháp.

Mở hành lang cho luật sư tham gia khu vực công

Bên cạnh việc chấn chỉnh, siết chặt quản lý thị trường dịch vụ pháp lý, định hướng chính sách khi sửa đổi Luật Luật sư còn mở ra cơ chế cho sự phối hợp giữa luật sư và cơ quan Nhà nước.

Theo đó, Bộ Tư pháp đề xuất bổ sung quyền của luật sư, tổ chức hành nghề luật sư được ký hợp đồng vụ việc hoặc hợp đồng tư vấn thường xuyên cho cơ quan, doanh nghiệp nhà nước để tư vấn chính sách, tham gia giải quyết các tranh chấp quốc tế, dự án phát triền kinh tế - xã hội, bảo vệ lợi ích công, lợi ích của Nhà nước.

Có thể thấy, đề xuất này hoàn toàn phù hợp với chủ trương tại Nghị quyết 66-NQ/TW của Bộ Chính trị về việc nghiên cứu hình thành chế định luật sư công. Tại các địa phương năng động như TP.HCM, HĐND TP cũng đã ban hành Nghị quyết 98/2025 quy định các chính sách khuyến khích, phát huy vai trò của luật sư trong việc tham gia vào các chương trình xây dựng và phát triển thành phố.

ThS Nguyễn Nhật Khanh, ĐH Kinh tế - Luật, ĐHQH TP.HCM.

ThS Nguyễn Nhật Khanh, Trường Đại học Kinh tế - Luật, ĐHQG TPHCM, đánh giá đề xuất này là một bước đi đáng chú ý trong quá trình hoàn thiện khung pháp lý về dịch vụ pháp lý tại Việt Nam.

Thứ nhất, đề xuất này phù hợp với xu hướng quốc tế khi vai trò của luật sư không chỉ giới hạn trong hoạt động tranh tụng mà còn mở rộng sang tư vấn chính sách, phòng ngừa rủi ro pháp lý và hỗ trợ hoạch định chiến lược cho Nhà nước và doanh nghiệp. Trong bối cảnh Việt Nam tham gia sâu vào các hiệp định thương mại và đối mặt với nhiều tranh chấp quốc tế, đầu tư, thương mại, việc huy động nguồn lực luật sư có chuyên môn cao sẽ giúp nâng cao năng lực bảo vệ lợi ích quốc gia và lợi ích công.

Thứ hai, việc cho phép ký hợp đồng tư vấn thường xuyên sẽ tạo cơ chế sử dụng dịch vụ pháp lý một cách chuyên nghiệp và linh hoạt hơn so với mô hình “tham vấn ý kiến pháp lý theo vụ việc”. Điều này có thể giúp giảm thiểu rủi ro pháp lý ngay từ giai đoạn xây dựng chính sách, dự án phát triển kinh tế – xã hội, thay vì xử lý hậu quả khi tranh chấp đã phát sinh.

Tuy nhiên, để quy định này phát huy hiệu quả, ThS Khanh cho rằng cần thiết kế cơ chế minh bạch và kiểm soát xung đột lợi ích. Ví dụ, cần quy định rõ tiêu chí lựa chọn luật sư, cơ chế đấu thầu hoặc thuê dịch vụ pháp lý, cũng như trách nhiệm bảo mật thông tin và trách nhiệm nghề nghiệp. Đồng thời, phải phân định rõ vai trò giữa bộ phận pháp chế trong các cơ quan nhà nước và luật sư tư vấn bên ngoài để tránh chồng chéo hoặc phụ thuộc quá mức.

“Nếu được thiết kế hợp lý, đề xuất này không chỉ tăng cường vai trò của luật sư trong quản trị nhà nước và phát triển kinh tế, mà còn góp phần nâng cao chất lượng hoạch định chính sách và bảo vệ lợi ích quốc gia trong môi trường pháp lý quốc tế ngày càng phức tạp”, ThS Nguyễn Nhật Khanh nêu quan điểm.

Luật Luật sư (sửa đổi) tập trung vào 3 nhóm chính sách lớn

Chính sách 1 là xây dựng đội ngũ luật sư có bản lĩnh chính trị, đạo đức nghề nghiệp và năng lực chuyên môn; đảm bảo kỷ luật, kỷ cương trong hoạt động hành nghề của luật sư. Chính sách này tập trung xây dựng đội ngũ luật sư có bản lĩnh chính trị vững vàng, đạo đức trong sáng và chuyên môn giỏi để đáp ứng yêu cầu cải cách tư pháp và hội nhập quốc tế.

Chính sách 2 là phát triển thị trường dịch vụ pháp lý minh bạch, cạnh tranh lành mạnh, thúc đẩy tổ chức hành nghề luật sư hoạt động chuyên nghiệp, hiệu quả, đáp ứng yêu cầu cải cách tư pháp, hội nhập quốc tế và chủ trương phát triển kinh tế tư nhân.

Chính sách này hướng tới mục tiêu phát triển thị trường dịch vụ pháp lý minh bạch, chuyên nghiệp, gắn liền với an ninh quốc gia và hội nhập quốc tế, tạo điều kiện về cơ chế chính sách, môi trường thông thoáng cho luật sư, tổ chức hành nghề luật sư phát triển, đồng thời khuyến khích việc nội địa hóa các tổ chức hành nghề luật sư nước ngoài tại Việt Nam.

Chính sách 3 là đổi mới quản lý nhà nước về luật sư và hành nghề luật sư theo hướng hiệu lực, hiệu quả, thực hiện phân cấp, phân quyền, chuyển đổi số; nâng cao năng lực, trách nhiệm tự quản của tổ chức xã hội - nghề nghiệp của luật sư.

Chính sách này tập trung nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước kết hợp với phát huy vai trò tự quản của tổ chức nghề nghiệp luật sư thông qua chuyển đổi số và phân cấp mạnh mẽ.

QUỲNH LINH

Nguồn PLO : https://plo.vn/de-xuat-luat-su-duoc-ky-hop-dong-vu-viec-tu-van-thuong-xuyen-cho-co-quan-nha-nuoc-post899577.html