Đề xuất nâng ngưỡng miễn thuế hộ kinh doanh lên 2 tỷ đồng: Tính toán kỹ tác động

2 giờ trướcBài gốc

Hộ kinh doanh muốn “nới ngưỡng”, giảm thủ tục

Tại dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thuế thu nhập cá nhân, Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp và Luật Thuế giá trị gia tăng, Bộ Tài chính đề xuất không ấn định cứng ngưỡng doanh thu miễn thuế với hộ kinh doanh, thay vào đó, giao Chính phủ quy định. Hiện, ngưỡng này là 500 triệu đồng/năm, áp dụng từ 1/1/2026.

Bộ Tài chính trình Chính phủ phê duyệt để trình Quốc hội ban hành luật theo trình tự, thủ tục rút gọn và trình Quốc hội xem xét, thông qua luật tại kỳ họp thứ nhất, Quốc hội khóa XVI (phần 2 diễn ra từ 20 đến 24/4). Quy định mới áp dụng từ kỳ tính thuế năm 2026.

Cho ý kiến về dự thảo này, theo Ủy ban Kinh tế Tài chính của Quốc hội, ngưỡng chịu thuế với hộ kinh doanh nên từ 2 tỷ đồng. Đề xuất mới này thu hút sự quan tâm của hộ kinh doanh, giới chuyên gia, nghiên cứu.

Đông đảo hộ kinh doanh bày tỏ quan tâm, kỳ vọng ngưỡng miễn thuế tiếp tục nâng lên, đồng thời đơn giản hóa thủ tục, giảm chi phí tuân thủ. Chị Lê Thúy Ngà, kinh doanh tạp hóa tại Hà Nội cho biết, qua tin tức, mạng xã hội, được biết ngưỡng miễn thuế có thể nâng lên 1 tỷ đồng, thậm chí 2 tỷ đồng cũng hợp lý. Tuy nhiên, điều chị Ngà quan tâm hơn cả là giảm bớt sổ sách, thủ tục. Bởi theo chị, giao dịch qua tài khoản ngân hàng, cơ quan thuế đã có thể theo dõi. Các hộ kinh doanh vừa thực hiện thông báo tài khoản theo quy định.

Nhiều hộ kinh doanh cũng cho rằng, cần xem xét yếu tố chi phí thực tế và giảm trừ gia cảnh. Bà Nguyễn Thị Hạnh, chủ quán ăn sáng tại Đống Đa, Hà Nội cho biết, với doanh thu khoảng 1 tỷ đồng/năm, lợi nhuận thực tế chỉ khoảng 150 triệu đồng/năm, sau khi nộp thuế còn hơn 100 triệu đồng. “Thực tế thu nhập của chủ hộ không cao như con số doanh thu. Đằng sau mỗi hộ là cả gia đình, nên chính sách cần tạo điều kiện để họ duy trì hoạt động”, bà Hạnh mong mỏi.

Trao đổi với PV Tiền Phong, ông Lê Văn Tuấn, Giám đốc Công ty TNHH Kế toán Thuế Keytas cho rằng, với ngưỡng doanh thu miễn thuế 500 triệu đồng hiện nay, chưa chắc thu nhập thực tế sau thuế của hộ kinh doanh đã tương đương với người làm công ăn lương. Trong khi đó, mức chi tiêu sinh hoạt giữa hai nhóm về cơ bản giống nhau. Người có thu nhập từ tiền lương, tiền công không phải đối mặt môi trường kinh doanh khắc nghiệt như hộ kinh doanh.

Theo ông Tuấn, việc cơ quan thẩm tra Quốc hội đề nghị ngưỡng miễn thuế từ 2 tỷ đồng phù hợp thực tế, dựa trên ngưỡng doanh thu trung bình, hợp lý đủ để tạo ra lợi nhuận và thực hiện nghĩa vụ thuế. Tuy nhiên, với đề xuất ở mức 2 tỷ đồng, ngưỡng chịu thuế sẽ chỉ áp dụng cho thuế thu nhập cá nhân. Khi đó, vấn đề công bằng giữa hộ, cá nhân kinh doanh dưới ngưỡng và trên ngưỡng chịu thuế sẽ tiếp tục phát sinh.

Cán bộ thuế tuyên truyền, hướng dẫn hộ kinh doanh Ảnh: Việt Linh

Nếu chỉ áp dụng tính thuế phần vượt cho thuế thu nhập cá nhân, mà không áp dụng cho thuế giá trị gia tăng thì sẽ tạo ra sự tiêu cực trong thực hiện chính sách thuế. Hậu quả là tăng chi phí tuân thủ, cũng như giảm sự trung thực và tự nguyện của người dân. Ngoài ra, đề xuất này sẽ tạo thêm một ngưỡng mới, vấn đề trở nên phức tạp hơn. Ngưỡng chịu thuế 1 tỷ đồng áp dụng hóa đơn điện tử, ngưỡng 2 tỷ đồng miễn thuế của hộ kinh doanh, ngưỡng 3 tỷ đồng thực hiện nghĩa vụ thuế hộ kinh doanh nhóm 2.

“Chúng ta nên áp dụng ngưỡng miễn thuế 1 tỷ đồng, nhưng chỉ tính thuế phần vượt và áp dụng cho cả hai loại thuế. Khi đó, ngưỡng doanh thu miễn thuế sẽ đồng nhất ngưỡng bắt buộc áp dụng hóa đơn 1 tỷ đồng. Đồng thời, việc áp dụng tính thuế cho phần vượt và áp dụng cho cả hai loại thuế, sẽ tạo ra sự công bằng khi thực hiện nghĩa vụ thuế của nhóm hộ, cá nhân kinh doanh dưới ngưỡng và trên ngưỡng”, ông Tuấn đề xuất.

Thách thức minh bạch, “khoảng trống” quản lý

TS Nguyễn Ngọc Tú, giảng viên Trường Đại học Kinh doanh và Công nghệ Hà Nội, cho rằng việc nâng ngưỡng miễn thuế về nguyên tắc là một động thái mở, mang tính tích cực. Tuy nhiên, chính sách cần được tính toán thận trọng do nền kinh tế là một tổng thể gồm nhiều khu vực liên kết chặt chẽ. Việc điều chỉnh một thành phần có thể tạo tác động lan tỏa đến các khu vực khác nếu không đánh giá đầy đủ. “Chính sách này mới áp dụng hơn 3 tháng nên chưa có đủ cơ sở để kết luận là cao hay thấp. Cần thời gian đánh giá thực tế, ít nhất đến hết năm 2026, thậm chí sang 2027, trước khi điều chỉnh tiếp”, ông Tú nói.

Dẫn số liệu từ Bộ Tài chính, TS Nguyễn Ngọc Tú cho biết, với ngưỡng 500 triệu đồng, khoảng 90% hộ kinh doanh hiện không phải nộp thuế. Vì vậy, việc tiếp tục nâng ngưỡng cần cân nhắc.

Từ góc độ dài hạn, chuyên gia này cho rằng cần, hướng tới minh bạch hóa và số hóa khu vực hộ kinh doanh, thông qua hóa đơn, chứng từ và thanh toán không dùng tiền mặt. Tuy nhiên, việc này cần lộ trình phù hợp và đi kèm hỗ trợ như giảm thuế trong giai đoạn đầu hoặc cho phép lựa chọn phương pháp tính thuế linh hoạt.

Trong khi đó, TS Nguyễn Quốc Việt, chuyên gia chính sách công (Đại học Kinh tế, Đại học Quốc gia Hà Nội) cho rằng, kinh nghiệm quốc tế cho thấy ngưỡng miễn thuế thường ở mức 8 - 9 lần thu nhập bình quân đầu người. Tại một số nước như Singapore, khi vượt ngưỡng, các đối tượng áp dụng một mức thuế suất thống nhất để đơn giản thủ tục.

Từ đó, nếu chiếu theo GDP bình quân đầu người của Việt Nam khoảng 125 triệu đồng/năm, ngưỡng miễn thuế có thể tương đương khoảng 1 tỷ đồng/năm. Tuy nhiên, ông Việt cũng lưu ý hệ thống thuế hiện hành của Việt Nam có sự khác biệt theo ngành nghề, mức thuế suất khá thấp đối với nhiều lĩnh vực; đồng thời, cần tính đến.

Việt Linh

Nguồn Tiền Phong : https://tienphong.vn/de-xuat-nang-nguong-mien-thue-ho-kinh-doanh-len-2-ty-dong-tinh-toan-ky-tac-dong-post1837734.tpo