Bộ Công an đang lấy ý kiến đối với dự thảo Quyết định sửa đổi, bổ sung một số điều của Quyết định số 22/2023 của Thủ tướng Chính phủ (dự thảo) về tín dụng đối với người chấp hành xong án phạt tù.
Dự thảo đề xuất nhiều chính sách mới theo hướng mở rộng cơ hội tiếp cận vốn cho người đã chấp hành xong án phạt tù, từ kéo dài thời gian được vay vốn, nâng mức vay tối đa đến bổ sung chính sách vay vốn đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng.
Đề xuất người chấp hành xong án phạt tù có thể được vay tối đa 200 triệu đồng. Ảnh minh họa. Ảnh: THÙY LINH
Mở rộng cơ hội tiếp cận tín dụng
Sau hơn hai năm triển khai, Quyết định số 22/2023 bước đầu đã phát huy hiệu quả trong công tác hỗ trợ tái hòa nhập cộng đồng cho người chấp hành xong án phạt tù.
Theo Bộ Công an, đến hết ngày 31-12-2025, doanh số cho vay đạt 1.234,4 tỉ đồng với 14.453 người chấp hành xong án phạt tù được vay vốn. Tổng dư nợ đạt 1.133,7 tỉ đồng với 13.537 khách hàng còn dư nợ.
Nguồn vốn ưu đãi đã giúp nhiều người sau khi trở về địa phương làm lại cuộc đời, xóa bỏ mặc cảm, đồng thời là tấm gương tuyên truyền, chăm chỉ lao động sản xuất, phát triển kinh tế bản thân và gia đình, giảm tỷ lệ tái phạm tội trong xã hội.
Tuy nhiên, quá trình triển khai cũng phát sinh một số khó khăn, vướng mắc. Nhiều trường hợp có nhu cầu vay vốn nhưng không đáp ứng được điều kiện vay; mức vốn cho vay chưa phù hợp với nhu cầu thực tế; một số nhu cầu phát sinh như đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng chưa được điều chỉnh trong chính sách hiện hành.
Trên cơ sở đó, Bộ Công an xây dựng dự thảo Quyết định sửa đổi, bổ sung một số điều của Quyết định số 22/2023 nhằm tháo gỡ các điểm nghẽn, mở rộng cơ hội tiếp cận tín dụng cho người chấp hành xong án phạt tù.
Một trong những nội dung đáng chú ý nhất của dự thảo là sửa đổi điều kiện vay vốn đối với người chấp hành xong án phạt tù.
Cụ thể, thời gian kể từ khi chấp hành xong án phạt tù đến thời điểm vay vốn được đề xuất nâng từ tối đa 5 năm lên tối đa 10 năm.
Theo Bộ Công an, quy định về thời gian kể từ khi chấp hành xong án đến thời điểm vay vốn tối đa là 5 năm còn ngắn. Qua kiểm tra, rà soát hàng năm của Bộ Công an và Ngân hàng Chính sách xã hội, vẫn còn nhiều người chấp hành xong án có thời gian trên 5 năm có nhu cầu vay vốn rất cao.
Bên cạnh đó, vẫn còn nhiều người đã chấp hành xong án phạt tù trở về cư trú tại địa phương trên 5 năm nhưng chưa có việc làm ổn định, chưa có vốn để phát triển sản xuất, kinh doanh đặt ra vấn đề cần mở rộng đối tượng cho vay.
Do đó, việc kéo dài thời gian được tiếp cận chính sách từ 5 năm lên 10 năm sẽ mở rộng phạm vi thụ hưởng, giúp nhiều người có thêm cơ hội ổn định cuộc sống sau khi trở về địa phương.
Dự thảo cũng sửa đổi một điều kiện vay vốn được cho là đang tạo ra rào cản lớn trong thực tiễn.
Theo khoản 3 Điều 3 của Quyết định hiện hành, người chấp hành xong án phạt tù và cơ sở sản xuất kinh doanh theo quy định không còn dư nợ tại Ngân hàng Chính sách xã hội đối với các chương trình tín dụng khác có cùng mục đích sử dụng vốn vay.
Tuy nhiên, quy định này khiến nhiều người không thể tiếp cận chính sách. Thực tế có những hộ gia đình đang vay vốn chương trình hộ nghèo, hộ cận nghèo hoặc hộ sản xuất kinh doanh vùng khó khăn với số dư nợ không lớn. Người chấp hành xong án phạt tù là thành viên trong hộ nên không đủ điều kiện vay vốn theo Quyết định số 22/2023.
Để tháo gỡ vướng mắc này, khoản 2 Điều 1 dự thảo sửa đổi khoản 3 Điều 3 Quyết định số 22/2023 theo hướng cho phép người chấp hành xong án phạt tù hoặc cơ sở sản xuất, kinh doanh vẫn được vay vốn nếu đang có dư nợ chương trình khác có cùng mục đích.
Điều kiện đặt ra là tổng dư nợ của chương trình cho vay đối với người chấp hành xong án phạt tù và các chương trình tín dụng khác có cùng mục đích không được vượt quá mức cho vay tối đa theo quy định.
Theo Bộ Công an, quy định mới vừa tránh chồng chéo giữa các chính sách tín dụng cho cùng một đối tượng vừa đảm bảo việc đối tượng vay vốn có thể có các phương án sản xuất kinh doanh tạo việc làm khác nhau, đa dạng hóa nguồn thu nhập và hạn chế rủi ro, nhưng không vượt quá hạn mức cho vay không phải bảo đảm tài sản.
Nếu như Quyết định số 22/2023 chỉ quy định về chính sách tín dụng đối với người chấp hành xong án phạt tù, cơ sở sản xuất kinh doanh có sử dụng người lao động là người chấp hành xong án phạt tù được vay vốn để đào tạo nghề; sản xuất, kinh doanh, tạo việc làm thì dự thảo bổ sung thêm mục đích “đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng”.
Đây là lần đầu tiên nhu cầu xuất khẩu lao động của người chấp hành xong án phạt tù được đưa vào chính sách tín dụng ưu đãi.
Nâng gấp đôi mức vay
Cùng với việc mở rộng cơ hội tiếp cận tín dụng, dự thảo còn đề xuất điều chỉnh mạnh mức vốn cho vay.
Tại dự thảo, mức vay tối đa đối với người chấp hành xong án phạt tù để sản xuất, kinh doanh, tạo việc làm được nâng từ 100 triệu đồng lên 200 triệu đồng/người.
Đối với cơ sở sản xuất, kinh doanh có sử dụng lao động là người chấp hành xong án phạt tù, mức vay tối đa được nâng từ 2 tỉ đồng/dự án lên 10 tỉ đồng/dự án và không quá 200 triệu đồng/người lao động.
Ngoài ra, dự thảo còn bổ sung quy định người chấp hành xong án phạt tù hoặc cơ sở sản xuất, kinh doanh có thể vay vốn một hoặc nhiều lần nhưng tổng số tiền vay không vượt quá mức vay tối đa theo quy định.
Một nội dung mới đáng chú ý khác là việc bổ sung cơ chế cho vay đối với người chấp hành xong án phạt tù đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng.
Vốn vay được sử dụng để chi trả các khoản chi phí đi làm việc ở nước ngoài theo quy định ghi trong hợp đồng đã ký kết giữa khách hàng và doanh nghiệp.
Để đồng bộ với mục đích vay mới, dự thảo cũng quy định mức vay tối đa là 100% tổng chi phí khách hàng phải trả trước khi đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng đưa người lao động đi làm việc ở nước ngoài ký kết giữa khách hàng và doanh nghiệp.
Thời hạn cho vay tối đa bằng thời hạn hợp đồng đưa người lao động đi làm việc ở nước ngoài, không bao gồm thời hạn gia hạn hợp đồng.
Liên quan đến bảo đảm tiền vay, người chấp hành xong án phạt tù vay vốn để đào tạo nghề, sản xuất kinh doanh, tạo việc làm hoặc đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng không phải thực hiện bảo đảm tiền vay.
Riêng trường hợp vay trên 200 triệu đồng để đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng thì phải thực hiện bảo đảm đối với phần tiền vay vượt quá 200 triệu đồng.
Đối với cơ sở sản xuất, kinh doanh, ngưỡng phải thực hiện bảo đảm tiền vay cũng được nâng từ trên 100 triệu đồng theo quy định hiện hành lên trên 200 triệu đồng.
Chính sách tín dụng phù hợp với điều kiện thực tế
Theo Bộ Công an, việc sửa đổi, bổ sung các quy định nêu trên nhằm xử lý, khắc phục các tồn tại, hạn chế trong quá trình triển khai thực hiện. Đồng thời, đưa chính sách tín dụng đối với người chấp hành xong án phạt tù phù hợp với điều kiện thực tế hơn nữa, tạo điều kiện để họ có việc làm, thu nhập cho bản thân và gia đình, hạn chế tái phạm tội, bảo đảm giữ gìn trật tự, an toàn xã hội.
HUỲNH THƠ