Từ ngày 1/3/2027, các dự án bất động sản bỏ hoang hoặc chậm triển khai kéo dài có thể đối mặt với việc bị thu hồi đất mà không nhận được bồi thường về tài sản và chi phí đầu tư. Đây là nội dung trọng tâm trong dự thảo sửa đổi Luật Đất đai 2024 do Bộ Nông nghiệp và Môi trường thực hiện nhằm nâng cao trách nhiệm của người sử dụng đất.
Siết chặt quản lý dự án chậm tiến độ và bỏ hoang
Theo dự thảo, các dự án đầu tư được Nhà nước giao, cho thuê hoặc cho phép chuyển mục đích sử dụng đất nhưng không được đưa vào sử dụng trong 12 tháng liên tục kể từ khi bàn giao thực địa sẽ bị xem xét thu hồi. Đối với các dự án chậm tiến độ quá 24 tháng so với kế hoạch dự kiến, chủ đầu tư sẽ phải đối mặt với các biện pháp xử lý nghiêm khắc hơn.
Cụ thể, chủ đầu tư có quyền xin gia hạn tối đa 24 tháng nhưng phải nộp thêm một khoản tiền tương ứng với tiền sử dụng đất hoặc tiền thuê đất trong thời gian này. Nếu hết thời gian gia hạn mà dự án vẫn chưa được triển khai, Nhà nước sẽ tiến hành thu hồi đất. Trong trường hợp này, Nhà nước không bồi thường về đất, tài sản gắn liền với đất cũng như các chi phí đầu tư còn lại.
Nhiều trường hợp thu hồi đất do vi phạm pháp luật về đất đai từ 01/3/2027 theo đề xuất mới. Ảnh minh họa
Quy định riêng cho đất đấu giá và đất nông nghiệp
Đáng chú ý, dự thảo lần này bổ sung các quy định cụ thể đối với đất trúng đấu giá. Nếu người sử dụng đất trúng đấu giá không đưa đất vào sử dụng trong vòng 12 tháng kể từ ngày nhận bàn giao thực địa, thời gian gia hạn cũng chỉ giới hạn tối đa 24 tháng. Quá thời hạn này, đất sẽ bị thu hồi mà không có bất kỳ khoản bồi thường nào.
Đối với nhóm đất nông nghiệp, các mốc thời gian xử lý vi phạm được quy định chi tiết:
Đất trồng cây hằng năm và nuôi trồng thủy sản: Không sử dụng trong 12 tháng liên tục.
Đất trồng cây lâu năm: Bỏ hoang trong thời gian 18 tháng liên tục.
Đất trồng rừng: Không đưa vào sử dụng trong 24 tháng liên tục.
Trước khi áp dụng biện pháp thu hồi, cơ quan chức năng sẽ tiến hành xử phạt hành chính theo quy định.
Xử lý các dự án hoàn thành nhưng đắp chiếu
Một điểm mới trong đề xuất của Bộ Nông nghiệp và Môi trường là việc xử lý các công trình đã hoàn thiện xây dựng nhưng ngừng hoạt động. Nếu dự án đã đưa vào sử dụng nhưng sau đó ngừng khai thác từ 24 tháng trở lên, chủ sở hữu phải nộp thêm khoản tiền tương ứng với 24 tháng tiền thuê hoặc tiền sử dụng đất.
Sau 6 tháng kể từ khi nhận thông báo nộp tiền mà chủ đầu tư vẫn không đưa dự án hoạt động trở lại, cơ quan có thẩm quyền sẽ thực hiện quy trình thu hồi đất. Tuy nhiên, các quy định về thu hồi do chậm tiến độ sẽ không áp dụng đối với các trường hợp được xác nhận là do nguyên nhân bất khả kháng.
Ngoài ra, dự thảo cũng làm rõ các căn cứ thu hồi đất dựa trên bản án hoặc quyết định của Tòa án nhân dân, với điều kiện nội dung phải tương thích với các khung vi phạm được quy định trong Luật Đất đai.
Tuệ Nhân