Sao băng duy nhất trong tháng 2
Hội Thiên văn Hà Nội (HAS) cho biết, đêm nay, Alpha Centaurids - trận mưa sao băng duy nhất trong tháng 2 này sẽ thắp sáng bầu trời đêm nay. Cụ thể, mưa sao băng Alpha Centaurids đạt cực đại vào rạng sáng ngày 8 - 9/2. Vào thời điểm cực đại, bạn có thể thấy tối đa khoảng 6 sao băng mỗi giờ. Trăng khuyết cuối tháng có thể gây ra một chút khó khăn.
Người yêu thiên văn có cơ hội quan sát mưa sao băng duy nhất trong tháng 2 vào đêm nay.
Tâm điểm của Alpha Centaurids nằm gần sao Hadar (Beta Centauri) trong chòm sao Centaurus phương Nam, do vậy trận mưa sao băng này được quan sát thuận lợi từ Nam Bán Cầu. Từ sau 2 giờ sáng, hãy bước ra ngoài và nhìn về phía khu vực gần đường chân trời hướng Nam, lúc này tâm điểm đang dần nhô lên từ cao. Nó sẽ ở cao nhất trên bầu trời ngay trước bình minh.
Hướng dẫn quan sát: Bạn hãy tìm một nơi tối trời, có tầm nhìn rộng về phía bầu trời xung quanh chòm sao Centaurus. Để mắt nghỉ ngơi trong bóng tối 15 – 20 phút để thích nghi với điều kiện quan sát thiếu ánh sáng. Tránh nhìn vào các nguồn sáng nhân tạo (điện thoại, đèn pin, đèn đường…) để không làm mất khả năng thích nghi của mắt.
Sắp quan sát được 2 sao chổi bằng mắt thường
HAS cho biết, tháng 4 sắp tới, hai sao chổi có thể nhìn thấy bằng mắt thường sẽ đồng thời xuất hiện. Theo đó, các nhà thiên văn học vừa phát hiện ra một sao chổi sungrazer mới thuộc họ Kreutz có tên là C/2026 A1 (MAPS). Nhiều khả năng đây là mảnh vỡ của một sao chổi khổng lồ đã tan rã nhiều thế kỷ trước và trong suốt 2000 năm qua vẫn liên tục gửi những "vị khách rực rỡ" về phía chúng ta. Đầu tháng 4 năm nay, MAPS sẽ lướt qua phía trên bề mặt Mặt Trời ở khoảng cách chỉ 120.000 km, một quỹ đạo vô cùng cực đoan, do đó, khả năng sống sót của nó vẫn còn là một câu hỏi lớn.
Điểm khiến C/2026 A1 trở nên đặc biệt vì sao là sao chổi Kreutz được phát hiện ở khoảng cách xa nhất từ trước đến nay. Điều này cho thấy, đây có thể là một mảnh vỡ tương đối lớn chứ không phải một tảng băng nhỏ sắp tan rã. Nếu giữ nguyên được cấu trúc cho đến điểm cận nhật hoặc chỉ vỡ ra một phần, độ sáng của MAPS có thể sánh ngang với Sao Kim, thậm chí là nhìn thấy rõ ràng vào ban ngày vào những ngày đầu tháng 04 sắp tới.
Bên cạnh C/2026 A1, trong những ngày tháng 4, C/2025 R3 (PanSTARRS) cũng sẽ xuất hiện rực rỡ trên bầu trời. Đây là một sao chổi chu kỳ dài được phát hiện vào ngày 08/09/2025 và hiện đang lao nhanh vào khu vực bên trong Hệ Mặt Trời. Hiện tại, nó vẫn đang khá mờ và chỉ có thể chụp bằng kính thiên văn nhưng trong quá trình tiếp cận gần chúng ta hơn, sao chổi này sẽ sáng lên nhanh chóng.
Không giống như MAPS chỉ có thể nhìn thấy trong vài ngày đầu tháng 4, PanSTARRS có thể được nhìn thấy trong thời gian tương đối dài (trong khoảng một tháng từ đầu tháng 4 đến đầu tháng 5), trong đó giai đoạn rực rỡ nhất sẽ là khoảng giữa tháng 04. Vào ngày 19 tháng 04, C/2025 R3 đạt vị trí cận nhật với độ sáng biểu kiến là 1,6, một tuần sau đó, nó đạt vị trí cận địa với độ sáng biểu kiến là - 1,7. Tán xạ thuận có thể đưa sao chổi này trở nên sáng hơn dự đoán và trở thành một trong những sao chổi ấn tượng nhất mà bạn có thể nhìn thấy trong năm nay.
Tô Hội