Đến bảo tàng chơi cùng robot

2 giờ trướcBài gốc

Công nghệ hiện diện trong mọi bảo tàng

Bảo tàng Lịch sử TP.HCM là một trong những nơi tiên phong ứng dụng công nghệ số. Chỉ với một cú nhấp chuột, người xem có thể dạo bước trong không gian 3D xoay 360 độ của 18 phòng trưng bày, đọc bảng giới thiệu, nghe audio guide như đang đứng ngay giữa sảnh. Hàng chục nghìn hiện vật quý hiếm đã được số hóa. Khách tham quan chỉ cần đưa điện thoại lên quét mã QR là hiện ra lớp lớp thông tin, hình ảnh, câu chuyện gắn với từng cổ vật.

Hình ảnh du khách trải nghiệm thực tế ảo

Bước ra khỏi màn hình, trong không gian thật của bảo tàng, một nhân vật đặc biệt nữa xuất hiện: robot Batalis.

Batalis được xem như “nhân viên mới” của Bảo tàng Lịch sử. Với giọng nói vui tươi, khả năng trình chiếu hình ảnh và video, thậm chí nhảy múa theo nhạc, Batalis dẫn dắt du khách làm quen với lịch sử hình thành Bảo tàng, giới thiệu khái quát hệ thống trưng bày. Với các em học sinh, việc được đặt câu hỏi trực tiếp cho một robot thuyết minh khiến giờ học lịch sử trở nên gần gũi và bớt khô khan.

Giám đốc Bảo tàng, TS Hoàng Anh Tuấn cho biết đơn vị đang phối hợp với giáo viên lịch sử các trường để điều chỉnh nội dung cài đặt trong robot cho phù hợp từng cấp học, qua đó gắn nhà trường với bảo tàng, gắn di sản với giáo dục.

Bảo tàng Chứng tích Chiến tranh cũng đang đi trên con đường số hóa riêng của mình. Tại khuôn viên ngoài trời của Bảo tàng này có một container mô phỏng 5 nhà tù lớn ở miền Nam thời kháng chiến chống Mỹ. Bên trong container là một không gian bao bọc bởi âm thanh, ánh sáng, nhiệt độ, những hiệu ứng khiến khách tham quan cảm nhận phần nào sự khắc nghiệt của nhà tù xưa.

Bên trong tòa nhà, hệ thống bản đồ số, mô hình 3D, video về các trận đánh, bảng led thuyết minh giúp người xem không chỉ nhìn thấy hiện vật mà còn hiểu rõ bối cảnh lịch sử phía sau. Công nghệ quét mã QR với 6 ngôn ngữ và thiết bị hướng dẫn tự động hỗ trợ thêm cho du khách quốc tế.

Một container mô phỏng tái hiện năm nhà tù lớn ở miền Nam thời kháng chiến chống Mỹ

Bảo tàng Thành phố Hồ Chí Minh lại chọn cách đưa khách tham quan đi một vòng thành phố bằng kính thực tế ảo. Tại phòng Thiên nhiên và Khảo cổ, các dạng địa hình, các khu vực có di chỉ được tái hiện bằng hình ảnh ảo gắn với hiện vật thật đang trưng bày. Mang kính lên, người xem bước một bước là như băng qua những lớp thời gian, lúc thì đứng trên gò đất cổ, lúc lại lặn xuống lớp trầm tích nơi tìm thấy mảnh gốm, mũi tên. Mới đây nhất, Bảo tàng còn giới thiệu “Chiếc hộp kể chuyện” như một cách kể mới, kết nối ký ức đô thị với đời sống hôm nay.

Ở Bảo tàng Mỹ thuật TP.HCM, công nghệ giúp mở những lớp bí mật nằm dưới bề mặt tranh. Màn hình cảm ứng và thiết bị thực tế tăng cường cho phép người xem “soi” từng lớp phác thảo ẩn dưới tranh sơn dầu, theo dõi quy trình sáng tác qua video tương tác. Hai bảo vật quốc gia “Vườn xuân Trung Nam Bắc” của họa sĩ Nguyễn Gia Trí và “Thanh niên thành đồng” của họa sĩ Nguyễn Sáng được số hóa bằng công nghệ thực tế ảo và diễn hoạt bằng trí tuệ nhân tạo. Sinh viên Thu Phương, một trong những người đầu tiên trải nghiệm, chia sẻ cảm giác “rất hiện đại và thú vị” khi được bước vào không gian tranh thay vì chỉ đứng nhìn từ xa.

Bảo tàng Phụ nữ Nam Bộ thì đem lại ấn tượng mạnh với thiết bị hologram. Trong phòng trưng bày, hình ảnh hiện vật và nhân vật lịch sử hiện lên ba chiều, kết hợp phần mềm tương tác 360 độ và thực tế ảo, khiến người xem có cảm giác như đang đối thoại với những người phụ nữ năm xưa. Với nhiều bạn trẻ, đó là lần đầu tiên họ thấy lịch sử có gương mặt, có hơi thở và đầy cảm xúc đến vậy.

Công nghệ là cánh cửa, câu chuyện mới giữ chân người xem

Sự xuất hiện của robot, kính thực tế ảo, hologram, mã QR… khiến không khí các bảo tàng ở TP.HCM trở nên sinh động hơn hẳn. Khách tham quan không còn chỉ đi vòng quanh những tủ kính, đọc những dòng chữ nhỏ mà có thể chạm, nghe, nhìn, tương tác. Tuy vậy, những người làm nghề hiểu rằng công nghệ chỉ là cánh cửa, còn để bước vào thế giới của công chúng cần nhiều thứ hơn.

Trong các tọa đàm về truyền thông marketing bảo tàng diễn ra tại TP.HCM, đại diện các bảo tàng đều đồng thuận rằng, muốn kéo người dân đến bảo tàng phải dựa vào chuyển đổi số. Nhưng có một thực tế: có nơi đầu tư đủ loại hình số hóa, từ bảo tàng ảo trên trang web đến hệ thống hướng dẫn điện tử, song nội dung truyền tải vẫn giữ nguyên cách kể cũ, lời thuyết minh còn khô khan. Kết quả là dù xem trên màn hình hay đến tận nơi, người xem vẫn cảm thấy thông tin nghèo nàn.

Công nghệ phát triển rất nhanh, nội dung nếu không đổi mới kịp sẽ bị bỏ lại phía sau. Đối với bảo tàng, bản sắc và sức hấp dẫn tự thân của di sản vẫn là yếu tố quyết định. Công nghệ có thể phóng to từng vết dao khắc trên mảnh gỗ, tái hiện từng ánh mắt trong một bức ảnh chiến tranh, nhưng nếu thiếu một câu chuyện chạm đến cảm xúc, khách tham quan khó có lý do để quay lại lần thứ hai.

Công nghệ thực tế ảo hay thực tế tăng cường có thể giúp xây dựng những chuyến tham quan có hướng dẫn giàu thông tin, đưa người xem đi qua các lớp không gian, thời gian, nhưng nội dung trong đó phải được biên soạn công phu, có chọn lọc, phù hợp từng nhóm đối tượng. Một lớp học tiểu học chắc chắn cần cách kể khác với đoàn khách quốc tế hay những nhà nghiên cứu chuyên sâu. Khách tham quan và trải nghiệm của họ phải được xem là trung tâm trong việc chuyển đổi số ở các bảo tàng.

Nhìn ra thế giới, bảo tàng Vatican, bảo tàng Louvre hay bảo tàng Dân gian Quốc gia Hàn Quốc cùng rất nhiều bảo tàng khác đã xây dựng bảo tàng ảo từ nhiều năm. Khách ngồi ở bất kỳ đâu cũng có thể dạo chơi giữa các hành lang, phóng to từng bức họa, nghe tiếng đàn, tiếng chuông. Việt Nam đang ở những bước đầu trên hành trình đó, nhưng sự chuyển động mạnh mẽ của các bảo tàng tại TP.HCM cho thấy một hướng đi đầy hứa hẹn.

Từ câu chuyện của từng robot thuyết minh, từng container mô phỏng nhà tù, từng phòng trưng bày số hóa, có thể cảm nhận rõ nỗ lực của những người làm bảo tàng trong việc đem di sản đến gần hơn với đời sống đương đại. Khi công nghệ được đặt đúng chỗ, kết hợp với những câu chuyện được kể bằng sự trân trọng và sáng tạo, bảo tàng không còn là nơi chỉ dành cho những bước chân lặng lẽ, mà trở thành không gian mở, nơi mỗi người tìm thấy một phần ký ức, một phần tương lai của thành phố này.

Nguyễn Tuyết

Nguồn Một Thế Giới : https://1thegioi.vn/den-bao-tang-choi-cung-robot-246225.html