Di chỉ Tam Tinh Đôi và bí mật phía sau 11 hạt mã não 3.000 năm tuổi

3 giờ trướcBài gốc

Một nghiên cứu mới của các nhà khảo cổ học Trung Quốc đã lần theo nguồn gốc của 11 hạt mã não được khai quật tại Di tích Tam Tinh Đôi, qua đó hé lộ những mối liên kết giao lưu rộng lớn giữa nền văn minh Thục cổ ở Tây Nam Trung Quốc với các khu vực cách xa hàng nghìn km từ hơn 3.000 năm trước.

Theo Viện Nghiên cứu Di tích Văn hóa và Khảo cổ học tỉnh Tứ Xuyên, những hạt mã não này được tìm thấy trong các hố tế lễ tại Tam Tinh Đôi và hiện là các hiện vật cùng loại có vị trí phát hiện xa nhất về phía Nam Trung Quốc trong cùng thời kỳ.

Những hạt đá mã não được khai quật từ di tích Tam Tinh Đôi. Ảnh: Thông tấn xã Tân Hoa Xã

Hơn 4.000 hiện vật như đồ gốm, đồ ngọc, đồ đá, đồ đồng và vàng đã được phát hiện, góp phần làm sáng tỏ diện mạo của nền văn minh Thục cổ từng phát triển rực rỡ ở lưu vực Tứ Xuyên.

Theo các chuyên gia, toàn bộ 11 hiện vật đều được chế tác thành chuỗi hạt với những lỗ khoan tinh xảo. Bề mặt các hạt được mài nhẵn và mang dấu vết sử dụng trong thời gian dài.

Chúng được tìm thấy cùng nhiều hiện vật quý giá khác như ngà voi, đồ vàng và đồ đồng, cho thấy đây có thể là những vật phẩm gắn với tầng lớp có địa vị cao trong xã hội đương thời.

Mã não đỏ (carnelian) là một dạng thạch anh vi tinh thể chứa oxit sắt, có màu đỏ cam đặc trưng và kết cấu mịn. Trong xã hội cổ đại Trung Quốc, loại đá này rất hiếm và thường được xem là biểu tượng của sự giàu có và quyền lực.

Do Trung Quốc không có truyền thống sử dụng mã não đỏ trong thời kỳ đồ đá, nhiều học giả trước đây cho rằng những hạt mã não cổ xuất hiện ở Đông Á chủ yếu được đưa tới thông qua các tuyến thương mại đường dài từ Tây Á hoặc Nam Á.

Tuy nhiên, kết quả nghiên cứu mới đã mang lại một góc nhìn khác.

Được phát hiện từ cuối những năm 1920 tại thành phố Quảng Hán, tỉnh Tứ Xuyên, Tam Tinh Đôi được xem là một trong những phát hiện khảo cổ học quan trọng nhất thế kỷ XX.

Những cuộc khai quật quy mô lớn trong các năm gần đây đã giúp nhận diện hơn 400 di tích khác nhau, bao gồm nền móng kiến trúc, hố tro, rãnh tro cùng các khu vực chế tác hiện vật bằng đá.

Thông qua phân tích nguyên tố vi lượng, các nhà khảo cổ xác định nguyên liệu chế tác những hạt mã não ở Tam Tinh Đôi không có nguồn gốc từ nước ngoài cũng như không phải sản phẩm địa phương. Nguồn nguyên liệu nhiều khả năng xuất phát từ khu vực dãy Yên Sơn và các vùng phía Bắc của cao nguyên Mông Cổ, cách lưu vực Tứ Xuyên hơn 1.000km.

Kết quả này được củng cố khi các nhà nghiên cứu đối chiếu với những hiện vật mã não cùng thời được khai quật tại Cam Túc, Thiểm Tây và Bắc Kinh. Các mẫu vật đều cho thấy những đặc điểm tương đồng về nguồn nguyên liệu và kỹ thuật chế tác.

Theo các nhà nghiên cứu, từ khoảng năm 1500 đến 1000 trước Công nguyên, một mạng lưới giao lưu và trao đổi rộng lớn đã tồn tại giữa nhiều khu vực khác nhau, trải dài từ cao nguyên Mông Cổ phía Nam, cao nguyên Hoàng Thổ, vùng đông cao nguyên Thanh Hải - Tây Tạng cho tới đồng bằng Trung Nguyên và lưu vực Tứ Xuyên.

Ông Liu Jiancheng, nhà nghiên cứu cộng tác tại Viện Nghiên cứu Di tích Văn hóa và Khảo cổ học tỉnh Tứ Xuyên, cho biết xã hội Tam Tinh Đôi cách đây khoảng 3.000 năm đã được hưởng lợi từ những mạng lưới giao lưu đường dài kết nối với miền bắc Trung Quốc và thậm chí có thể vươn tới khu vực cao nguyên Mông Cổ.

Theo ông, điều này cho thấy ngay trong thời kỳ đồ đồng, các khu vực khác nhau trên lãnh thổ Trung Quốc ngày nay đã có những hoạt động trao đổi văn hóa, kỹ thuật và vật liệu hết sức sâu rộng. Đây cũng là bằng chứng cho thấy tính đa dạng và khả năng hội nhập của nền văn minh Trung Hoa đã được hình thành từ rất sớm.

Nhóm nghiên cứu cho biết phương pháp phân tích nguyên tố vi lượng cùng cơ sở dữ liệu được xây dựng trong dự án sẽ tiếp tục được sử dụng để truy tìm nguồn gốc của nhiều loại tài nguyên quý khác tại Tam Tinh Đôi như đồng, vàng, chu sa và ngọc.

Các nhà khảo cổ kỳ vọng những nghiên cứu này sẽ giúp tái hiện đầy đủ hơn cách người Thục cổ quản lý nguồn tài nguyên, tổ chức sản xuất cũng như duy trì các mạng lưới trao đổi rộng lớn trong thời kỳ đồ đồng.

NGHIÊM THANH

Nguồn Văn hóa : http://baovanhoa.vn/the-gioi/di-chi-tam-tinh-doi-va-bi-mat-phia-sau-11-hat-ma-nao-3000-nam-tuoi-234262.html