Loét miệng, hay còn gọi là nhiệt miệng, là một trong những vấn đề sức khỏe phổ biến mà hầu như ai cũng từng gặp phải. Phần lớn trường hợp chỉ gây khó chịu trong sinh hoạt, ăn uống và sẽ tự lành sau khoảng một đến hai tuần. Tuy nhiên, không phải mọi vết loét trong khoang miệng đều vô hại.
Các bác sĩ tại Bệnh viện Đại học Quốc gia Đài Loan (NTU) chi nhánh Tân Trúc mới đây đã cảnh báo những vết loét kéo dài quá 2 tuần không lành, thường xuyên tái phát hoặc có xu hướng lan rộng cần được kiểm tra y tế càng sớm càng tốt. Đây có thể là dấu hiệu của các tổn thương ác tính, trong đó đáng lo ngại nhất là ung thư khoang miệng.
Trường hợp điển hình là một người đàn ông 53 tuổi xuất hiện vết loét ở bên phải khoang miệng và tình trạng này kéo dài hơn 2 tháng. Ban đầu, ông cho rằng mình vô tình cắn phải niêm mạc hoặc bị "nóng trong người" nên chỉ tự mua thuốc bôi để điều trị.
Bệnh nhân xuất hiện bệnh bạch sản và các khối u lồi ở lợi hàm dưới bên trái. Ảnh: Bệnh viện Đại học Quốc gia Đài Loan chi nhánh Tân Trúc/ChinaTimes.
Tuy nhiên, dù đã sử dụng thuốc, vết loét không có dấu hiệu cải thiện. Cơn đau ngày càng rõ rệt, đặc biệt khi ăn uống, kèm theo tình trạng khó chịu khi nói chuyện và ảnh hưởng đáng kể đến sinh hoạt hàng ngày.
Khi đến bệnh viện thăm khám, các bác sĩ Bệnh viện Đại học Quốc gia Đài Loan chi nhánh Tân Trúc đã kiểm tra chuyên sâu và chỉ định sinh thiết vùng tổn thương. Kết quả cho thấy người đàn ông mắc ung thư khoang miệng.
Ngay sau khi được chẩn đoán, bệnh nhân phải bắt đầu quá trình điều trị. Việc điều trị khiến ông phải tạm dừng công việc trong một thời gian dài, đồng thời tạo áp lực không nhỏ đối với kinh tế và cuộc sống gia đình.
Nhiều bệnh nhân bỏ lỡ "giai đoạn vàng"
Theo thống kê mới nhất của Bộ Y tế và Phúc lợi Đài Loan, ung thư khoang miệng hiện đứng thứ 4 về số ca mắc mới ở nam giới. Các chuyên gia cho biết không ít trường hợp phát hiện bệnh muộn do người bệnh chủ quan với các triệu chứng ban đầu. Nhiều người nhầm lẫn các dấu hiệu sớm của ung thư với tình trạng nhiệt miệng thông thường nên tự điều trị tại nhà hoặc chờ tổn thương tự lành.
Bác sĩ Trần Doanh Hoành, thuộc khoa Răng Hàm Mặt, Bệnh viện Đại học Quốc gia Đài Loan chi nhánh Tân Trúc, cho biết đây là tình trạng khá phổ biến trong thực tế lâm sàng. Nhiều bệnh nhân chỉ đến khám khi cơn đau trở nên nghiêm trọng hoặc bắt đầu gặp khó khăn trong việc ăn uống.
Lúc đó, tổn thương thường đã phát triển lớn hơn đáng kể. Việc điều trị không chỉ phức tạp hơn mà còn đòi hỏi can thiệp ngoại khoa rộng hơn. Một số trường hợp cần cắt bỏ phần mô lớn trong khoang miệng và phải sử dụng vạt da lấy từ đùi để tái tạo bằng kỹ thuật vi phẫu.
So với những trường hợp được phát hiện ở giai đoạn sớm, người bệnh giai đoạn muộn thường phải đối mặt với chi phí điều trị cao hơn, thời gian hồi phục kéo dài hơn và tiên lượng sống cũng kém khả quan hơn.
Không nên chủ quan với những vết loét miệng kéo dài vì có thể là nguy cơ ung thư cao. Ảnh: Shutterstock.
Ba thói quen chính làm tăng mạnh nguy cơ ung thư khoang miệng
Bác sĩ Trần Doanh Hoành cho biết hút thuốc lá, uống rượu bia và nhai trầu là ba yếu tố nguy cơ hàng đầu đối với ung thư khoang miệng. Đáng chú ý, nếu một người đồng thời có cả ba thói quen này, nguy cơ mắc bệnh có thể tăng lên tới 123 lần so với người bình thường.
Khói thuốc lá chứa nhiều chất gây đột biến tế bào, trong khi rượu bia có thể làm tổn thương niêm mạc miệng và tạo điều kiện cho các chất độc xâm nhập sâu hơn. Việc nhai trầu trong thời gian dài cũng được chứng minh có liên quan mật thiết đến nguy cơ ung thư vùng đầu cổ.
Tuy nhiên, các chuyên gia nhấn mạnh rằng không phải mọi trường hợp ung thư khoang miệng đều liên quan đến thuốc lá, rượu bia hay trầu cau. Trên thực tế, vẫn có nhiều bệnh nhân được chẩn đoán mắc bệnh dù không có bất kỳ thói quen nguy cơ nào kể trên.
Ngoài các yếu tố truyền thống, một số bệnh lý và tình trạng sức khỏe khác cũng có thể làm tăng nguy cơ ung thư khoang miệng, bao gồm:
Bệnh lichen phẳng ở niêm mạc miệng
Tình trạng răng giả hoặc hàm giả không phù hợp gây cọ xát kéo dài
Vệ sinh răng miệng kém
Bệnh đái tháo đường
Trào ngược dạ dày - thực quản
Nhiễm virus papilloma ở người (HPV).
Các yếu tố này có điểm chung là tạo ra sự kích thích hoặc viêm nhiễm mạn tính đối với niêm mạc miệng. Theo thời gian, những tổn thương kéo dài có thể thúc đẩy quá trình biến đổi tế bào và làm tăng nguy cơ hình thành ung thư.
Những dấu hiệu cảnh báo cần đi khám ngay
Ung thư khoang miệng thường không xuất hiện đột ngột mà phát triển âm thầm qua nhiều tháng hoặc nhiều năm. Các chuyên gia khuyến cáo người dân cần đặc biệt lưu ý nếu xuất hiện những dấu hiệu sớm của ung thư khoang miệng dưới đây:
Vết loét trong miệng kéo dài trên 2 tuần không lành
Các mảng trắng hoặc đỏ bất thường trên niêm mạc
Cảm giác tê hoặc khó chịu ở lưỡi
Các khối cứng nổi lên trong khoang miệng
Xuất hiện khối u không đau ở vùng cổ.
Theo bác sĩ Trần Doanh Hoành, ung thư khoang miệng hiện không chỉ xuất hiện ở nam giới trung niên 40-60 tuổi mà đang có xu hướng trẻ hóa. Vì vậy, thói quen khám răng miệng định kỳ và quan sát các thay đổi bất thường trong khoang miệng là biện pháp quan trọng giúp phát hiện bệnh sớm, hạn chế những hậu quả nghiêm trọng đối với sức khỏe và chất lượng cuộc sống.
Mai Phương