Trong bối cảnh thị trường lao động nhiều biến động, ngày càng nhiều người trẻ tại Mỹ tìm kiếm công việc phụ như một cách tăng thu nhập và theo đuổi sở thích cá nhân.
Tuy vậy, bên cạnh sự hứng khởi khi được làm điều mình yêu thích, không ít trường hợp rơi vào tình trạng quá tải, sức khỏe suy giảm vì ôm đồm quá nhiều vai trò cùng lúc, theo The Guardian.
Làm thêm để thỏa đam mê
Khảo sát của công ty nghiên cứu thị trường Harris Poll (Mỹ) cho biết 57% Gen Z tại Mỹ có ít nhất một công việc làm thêm, trong khi tỷ lệ này ở thế hệ Baby Boomer là 21%.
Theo đó, thay vì gắn bó với một lộ trình cố định, nhiều người trẻ chọn phát triển song song nhiều hướng: lấy công việc chính làm nền tảng tài chính, còn các dự án cá nhân là không gian để thể hiện bản thân.
Ashna Doshi (23 tuổi), kỹ sư phần mềm tại bộ phận an ninh và trí tuệ nhân tạo của Google, hiện còn sản xuất podcast và xây dựng nội dung trên mạng xã hội xoay quanh nghề công nghệ và cuộc sống tại New York.
Theo Doshi, những hoạt động ngoài công việc chính giúp cô không bị đóng khung trong một chức danh duy nhất.
“Điều quan trọng là tôi được thể hiện mình với tất cả tham vọng, kỹ năng và đam mê, chứ không chỉ là một kỹ sư phần mềm tại Google”, cô nói.
Bên cạnh công việc toàn thời gian, nhiều lao động trẻ xem việc làm thêm là “không gian” để bộc lộ tài năng và cá tính riêng.
Sen Ho (25 tuổi), hiện làm việc tại một cửa hàng văn phòng phẩm, đồng thời nhận vẽ tranh minh họa kỹ thuật số ngoài giờ làm. Bắt đầu bán tranh từ thời trung học, anh dần biến sở thích thành nguồn thu phụ và tìm thấy ở đó nhiều thử thách cùng không gian thể hiện cá tính.
“Nếu không có công việc phụ này, tôi sẽ thấy mất phương hướng. Nó là động lực để tôi tiếp tục tiến lên”, anh nói.
Thu nhập từ việc vẽ tranh giúp Ho trang trải chi phí sinh hoạt tại New York, nơi mức sống trung bình mỗi năm gần 64.000 USD, theo số liệu của Cục phân tích kinh tế thuộc Bộ Thương mại Mỹ (BEA).
Tương lai bất định
Theo Harris Poll, phần lớn lao động trẻ hiện nay không còn xem công việc từ 9h sáng đến 5h chiều là con đường bắt buộc để ổn định tài chính. Thay vì chỉ dựa vào một vị trí toàn thời gian, họ tìm thêm nguồn thu từ các công việc phụ hoặc chọn đầu tư.
“Gen Z không đặt cược vào một con đường duy nhất mà xây dựng ‘danh mục việc làm’ để tìm sự thỏa mãn. Chứng kiến cha mẹ làm việc quá vất vả, họ muốn cân bằng hơn và cũng không tin mình có thể đạt mức thành công tài chính như các thế hệ trước”, Mark Valentino, Chủ tịch mảng ngân hàng doanh nghiệp của Citizens Bank (Mỹ), nói.
Bên cạnh niềm đam mê, nhiều Gen Z chủ động nhận thêm việc để tăng độ an toàn tài chính trong bối cảnh thị trường lao động nhiều biến động.
Daniel Zhao, Nhà kinh tế trưởng tại Glassdoor, cho rằng người trẻ Mỹ đang bước vào thị trường lao động trong bối cảnh kinh tế bất ổn. Những lộ trình từng được xem là “công thức thành công” như học đại học rồi làm việc văn phòng không còn đảm bảo như trước, trong khi họ vẫn phải gánh nợ và cạnh tranh trong thị trường tuyển dụng nhiều thách thức.
Ngành công nghệ là ví dụ điển hình. Năm qua, hơn 150.000 vị trí tại khoảng 550 công ty đã bị cắt giảm vì sự phát triển của AI. Do đó, với Doshi, các dự án bên ngoài trở thành “phao cứu sinh”, giúp cô cảm thấy chủ động, an toàn trước những sự biến động.
Yeong Yuh Lee (23 tuổi), họa sĩ tự do sống tại New York (Mỹ), gần đây đã mất việc toàn thời gian tại một studio hoạt hình vì sự phát triển của AI tạo sinh, có thể tạo ra hàng loạt hình ảnh minh họa với chi phí thấp. Tuy nhiên, nhờ mạng lưới khách hàng riêng, anh vẫn duy trì được nguồn thu tạm thời.
“Tôi đang sống nhờ công việc này trong khi tìm việc mới. Đã sáu tháng trôi qua nhưng vẫn chưa có kết quả”, cô nói.
Ở góc độ khác, làm nhiều việc cùng lúc đồng nghĩa với việc phải duy trì năng suất cao và gần như không có thời gian nghỉ. Sau khi tan ca ở cửa hàng, Ho tiếp tục đăng tranh lên mạng, tìm thêm khách hàng tiềm năng.
“Theo một nghĩa nào đó, tôi không bao giờ thực sự được nghỉ”, anh nói, thừa nhận nhịp làm việc dày khiến bản thân thường xuyên mệt mỏi.
Doshi cũng từng rơi vào tình trạng quá tải khi cố gắng phân bổ thời gian cho tất cả vai trò. Sau đó, cô thay đổi cách làm, chú trọng quản lý năng lượng bản thân thay vì chỉ chăm chăm vào lịch làm việc. Theo cô, công việc toàn thời gian đòi hỏi mức tập trung cao, còn sáng tạo nội dung hiệu quả hơn khi tinh thần thoải mái.
Còn với góc nhìn doanh nghiệp, Mark Valentino cho rằng để thu hút lao động trẻ, công ty cần xây dựng môi trường linh hoạt và định hướng rõ ràng, nếu không, trong vòng 10 năm tới có thể đối mặt với tình trạng thiếu hụt nhân lực đáng kể.
Daniel Zhao cũng nhận định nhà tuyển dụng nên cởi mở hơn với việc nhân viên làm thêm, miễn không xảy ra xung đột lợi ích. Theo ông, khi cảm thấy hài lòng với nơi làm việc, người lao động thường gắn bó lâu dài và có động lực hơn.
Tâm Đan
Ảnh minh họa: The Guardian, Pexels.