Đi tìm 'bến đỗ' tiềm năng cho hàng Việt trong năm 2026

2 giờ trướcBài gốc

Xuất khẩu hàng hóa tăng mạnh bất chấp thuế quan

Theo số liệu thống kê của Cục Hải quan, xuất nhập khẩu hàng hóa của Việt Nam năm 2025 đã cán đích ngoạn mục với 930 tỷ USD, tăng trưởng tới 18,2% so với năm 2024.

Trong đó, kim ngạch xuất khẩu năm 2025 đạt 475 tỷ USD, tăng 17% so với năm 2024. Ở chiều ngược lại, kim ngạch nhập khẩu đạt 455 tỷ USD, tăng 19,4%. Với kết quả này cán cân thương mại duy trì mức thặng dư 20 tỷ USD.

Nguồn: Hoàng Hiệp tổng hợp từ số liệu của Cục Hải quan

Về thị trường, mặc dù chịu tác động của thuế đối ứng, xuất khẩu hàng hóa của Việt Nam sang thị trường Mỹ năm 2025 vẫn tăng mạnh 28,2% so với năm 2024, đạt kỷ lục 153,2 tỷ USD, chiếm 32,2% tổng kim ngạch xuất khẩu.

Xuất khẩu sang thị trường đứng thứ hai là Trung Quốc cũng tăng tới 14,8%, đạt 70,5 tỷ USD.

Bên cạnh đó, việc tận dụng hiệu quả các cam kết mở cửa thị trường trong các hiệp định thương mại tự do (FTA) tiếp tục là động lực quan trọng thúc đẩy xuất khẩu như EU (tăng 8,6%), ASEAN (tăng 3,8%)...

Đáng chú ý, xuất khẩu tới một số thị trường tuy kim ngạch không lớn nhưng lại tăng trên 100% như: Senegal tăng 136%, Algeria tăng 179,3%, Iceland tăng 109%, Bờ Biển Ngà tăng gần 100%...

Điều này cho thấy nỗ lực đa dạng hóa thị trường và khai thác các thị trường tiềm năng mới của doanh nghiệp Việt Nam đang phát huy hiệu quả, góp phần giảm dần sự phụ thuộc vào một số thị trường truyền thống.

Nguồn: Hoàng Hiệp tổng hợp từ số liệu của Cục Hải quan

Đâu sẽ là bến đỗ tiềm năng của hàng hóa Việt Nam?

Năm 2025, mặc dù tổng thể xuất khẩu hàng hóa của Việt Nam sang thị trường Mỹ vẫn duy trì mức tăng trưởng cao, song nếu xét theo từng nhóm ngành hàng cụ thể có thể thấy xu hướng dịch chuyển đơn hàng từ thị trường Mỹ sang các thị trường khác như Trung Quốc, châu Âu và Trung Đông đang diễn ra ngày càng rõ nét.

Điển hình là mặt hàng hạt điều, kết thúc năm 2025, xuất khẩu hạt điều của Việt Nam đạt mức kỷ lục 766.585 tấn, tương ứng kim ngạch thu về hơn 5,2 tỷ USD, tăng 5,7% về lượng và tăng 20,4% về trị giá so với năm 2024.

Trong đó, lượng hạt điều xuất khẩu sang thị trường Mỹ sụt giảm mạnh hơn 24% trong năm vừa qua, chỉ đạt 146.177 tấn. Với kết quả này Mỹ đã từ vị trí thứ nhất rơi xuống vị trí thứ hai về thị trường xuất khẩu hạt điều lớn nhất của Việt Nam, với thị phần thu hẹp từ mức 26,5% xuống còn 19%.

Ngược lại, Trung Quốc lần đầu tiên vươn lên trở thành thị trường xuất khẩu hạt điều lớn nhất của Việt Nam với khối lượng đạt 172.766 tấn, tăng 36,6% so với năm 2024. Thị phần của Trung Quốc trong tổng xuất khẩu hạt điều của Việt Nam theo đó đã tăng từ 17% lên 22,5%.

Ngoài ra, lượng hạt điều sang các thị trường lớn khác như Đức, UAE, Arab Saudi… cũng tăng trưởng mạnh ở mức hai con số trong năm vừa qua.

Thông tin với Kinh tế Sài Gòn Online, ông Bạch Khánh Nhựt, Phó chủ tịch Hiệp hội Điều Việt Nam (VINACAS), cho biết xuất khẩu hạt điều sang Trung Quốc tăng nhanh nhờ kinh tế nước này phục hồi, nhu cầu với nông sản tốt cho sức khỏe gia tăng và doanh nghiệp Việt Nam đáp ứng tốt hơn các yêu cầu.

Ngược lại, xuất khẩu hạt điều sang Mỹ giảm rõ rệt do từ tháng 4/2025, nhiều nhà nhập khẩu tạm dừng mua vì lo ngại rủi ro thuế đối ứng khi hàng về đúng thời điểm chính sách có hiệu lực.

Trong hơn một thập kỷ, Mỹ luôn là thị trường tiêu thụ hạt điều lớn nhất của Việt Nam, thường chiếm trên 20% tổng lượng xuất khẩu, riêng năm 2024 đạt gần 27%. Vì vậy, những vướng mắc liên quan đến thuế đối ứng đã tác động không nhỏ đến hoạt động xuất khẩu hạt điều vào thị trường này.

Nguồn: Hoàng Hiệp tổng hợp từ số liệu của Cục Hải quan

Bức tranh xuất khẩu ngành hồ tiêu cũng diễn biến tương tự. Theo Hiệp hội Hồ tiêu và cây gia vị Việt Nam (VPSA), năm 2025 được đánh giá là một năm thực sự khó khăn đối với ngành hồ tiêu, do thị trường xuất khẩu lớn nhất của Việt Nam là Mỹ, ghi nhận mức giảm mạnh, do nhiều nhà nhập khẩu “án binh bất động” vì thuế đối ứng của Mỹ đối với hàng hóa Việt Nam.

Mỹ là thị trường chính của hồ tiêu nhưng trong suốt 6 tháng của năm 2025, từ tháng 4 đến tháng 10, hoạt động xuất khẩu sang thị trường này khá trầm lắng, hầu hết doanh nghiệp nhập khẩu đều sợ rủi ro khi mua hàng thời điểm đó.

Điều này, cũng tác động đến xuất khẩu cả năm 2025 qua thị trường Mỹ sụt giảm gần 24% về khối lượng, chỉ đạt 56.182 tấn. Thị phần của Mỹ trong tổng khối lượng hồ tiêu xuất khẩu của Việt Nam cũng giảm từ mức 29,5% của năm 2024 xuống còn 22,8% trong năm 2025, theo số liệu của Cục Hải quan.

Trong bối cảnh đó, các thị trường khác như Trung Quốc, Ấn Độ và Đức đang đóng vai trò ngày càng quan trọng trong việc phân tán rủi ro và giữ ổn định đầu ra cho ngành hồ tiêu Việt Nam.

Trung Quốc vươn lên trở thành thị trường xuất khẩu hồ tiêu lớn thứ hai của Việt Nam trong năm 2025, với khối lượng đạt 19.923 tấn, tăng mạnh 88% so với năm 2024. Bên cạnh đó, lượng hồ tiêu xuất khẩu sang thị trường Đức tăng 2%; Ấn Độ tăng 7,1%; đặc biệt, Thái Lan tăng trưởng hai con số ở mức 44,1%; Anh tăng 17,1%; Ai Cập tăng 27,5%…

Nhờ đó, xuất khẩu hồ tiêu của Việt Nam trong năm 2025 đạt 246.132 tấn, kim ngạch đạt kỷ lục 1,66 tỷ USD, chỉ giảm nhẹ 1,5% về lượng nhưng tăng đến 26,3% về kim ngạch so với năm 2024.

Nguồn: Hoàng Hiệp tổng hợp từ số liệu của Cục Hải quan và VPSA

Đối với ngành thủy sản, Hiệp hội Chế biến và xuất khẩu thủy sản Việt Nam (VASEP) cho biết năm 2025, ngành thủy sản Việt Nam mang về gần 11,3 tỷ USD kim ngạch xuất khẩu, tăng 12% so với năm 2024.

Trong đó, xuất khẩu thủy sản sang Mỹ đạt gần 1,9 tỷ USD, chỉ tăng 5% so với 2024, do phát sinh nhiều bất ổn về chính sách thuế và rào cản kỹ thuật. Bù lại, nhờ Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP), Trung Quốc (gồm Hong Kong) và EU trở thành những thị trường chủ lực của mặt hàng này.

Kim ngạch sang CPTPP và EU đều tăng hai chữ số, lần lượt trên 3 tỷ USD và 1,2 tỷ USD. Trung Quốc (gồm Hong Kong) tăng trưởng mạnh nhất, đạt 31% và mang về 2,3 tỷ USD.

Nguồn: Hoàng Hiệp tổng hợp từ số liệu của Vasep

Ở một số ngành hàng như dệt may, giày dép, gỗ và sản phẩm gỗ, đa phần mức tăng trưởng xuất khẩu sang thị trường Mỹ trong năm 2025 đều đến từ các đơn hàng đã ký kết từ trước, đặc biệt trong giai đoạn từ tháng 1 đến tháng 7/2025, thời điểm Mỹ chưa chính thức áp thuế. Còn trong giai đoạn kể từ khi chính sách thuế có hiệu lực (từ tháng 8/2025), kim ngạch xuất khẩu sang thị trường đã bắt đầu chậm lại.

Cụ thể, tính đến hết tháng 7/2025, kim ngạch xuất khẩu gỗ và sản phẩm gỗ sang Mỹ tăng 10,6%, hàng dệt may tăng 15,3%, giày dép các loại tăng 11%. Tuy nhiên, kết thúc năm 2025, xuất khẩu gỗ và sản phẩm gỗ sang Mỹ chỉ còn tăng 4,4%, dệt may tăng 10,7% và giày dép tăng 9%.

Trong năm 2026, ngành dệt may sẽ đẩy mạnh chiến lược đa dạng hóa thị trường xuất khẩu. Hiện tại Việt Nam đang xuất khẩu hàng dệt may sang 138 thị trường. Trong đó, Mỹ, châu Âu, Nhật Bản, Hàn Quốc, Trung Quốc là những thị trường trọng yếu. Ngoài ra, các doanh nghiệp bắt đầu đẩy mạnh xuất khẩu sang các thị trường Châu Phi, Trung Đông. Đồng thời, ngành dệt may cũng tập trung vào việc đa dạng hóa mặt hàng xuất khẩu.

Đa dạng hóa thị trường vẫn là trọng tâm của năm 2026

Tại Công điện số 06/CĐ-TTg ngày 24/1/2026 về việc đẩy mạnh một số nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm nhằm thực hiện mục tiêu tăng trưởng kinh tế năm 2026, Thủ tướng Chính phủ yêu cầu thúc đẩy và làm mới các động lực tăng trưởng truyền thống, trong đó có xuất khẩu.

Trọng tâm được đặt vào tăng cường xúc tiến thương mại, đa dạng hóa thị trường xuất khẩu, xây dựng thương hiệu hàng Việt Nam chất lượng cao. Bên cạnh tận dụng hiệu quả 17 Hiệp định thương mại tự do đã ký và đàm phán các Hiệp định thương mại tự do mới với Mỹ La-tinh, Trung Đông và Pakistan, còn mở rộng, khai thác hiệu quả thị trường mới, nhất là thị trường Halal, Trung Đông, Mỹ La-tinh, Châu Phi…

Việc mở rộng thị trường và khai thác hiệu quả các hiệp định thương mại tự do (FTA) tiếp tục được xác định là một trong những mục tiêu trọng tâm của Bộ Công Thương trong năm 2026. Theo đó, nhằm hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng xuất khẩu trên 15% trong năm 2026, Bộ Công Thương đã xác định 6 nhóm giải pháp trọng tâm cần được triển khai đồng bộ và quyết liệt, bao gồm:

Tập trung phát triển sản xuất theo chiều sâu, gia tăng hàm lượng nội địa; chuyển mạnh từ gia công đơn thuần sang sản xuất và xuất khẩu trực tiếp, đồng thời kiến tạo các mặt hàng xuất khẩu mới.

Nâng cao năng lực đáp ứng các tiêu chuẩn kỹ thuật và môi trường khắt khe; chủ động phương án ứng phó với các biện pháp phòng vệ thương mại.

Tăng cường kết nối doanh nghiệp nội địa với khu vực FDI và các tập đoàn toàn cầu để hình thành chuỗi cung ứng khép kín.

Đẩy mạnh số hóa trong thông tin thị trường và xúc tiến thương mại; theo dõi sát sao điều chỉnh chính sách của các nước lớn.

Khai thác triệt để lợi thế từ các Hiệp định thương mại tự do và mở rộng sang các thị trường tiềm năng mới.

Đồng thời, tiếp tục đơn giản hóa thủ tục và hoạt động kiểm tra chuyên ngành.

Bên cạnh đó, Bộ Công Thương cũng đề nghị các Bộ, ngành phối hợp chặt chẽ về chính sách thuế, tín dụng, logistics. Đối với các Hiệp hội ngành hàng, Bộ Công Thương yêu cầu phát huy vai trò cầu nối, tư vấn chính sách và hỗ trợ doanh nghiệp hội viên nâng cao năng lực cạnh tranh.

Hoàng Hiệp

Nguồn Doanh Nhân VN : https://doanhnhanvn.vn/di-tim-ben-do-tiem-nang-cho-hang-viet-trong-nam-2026.html