'Địa chỉ đỏ' – Di tích ngôi nhà số 5D Hàm Long: Dấu ấn chi bộ Cộng sản đầu tiên của Việt Nam

3 giờ trướcBài gốc

Di tích ngôi nhà số 5D Hàm Long, thành phố Hà Nội là một trong những “địa chỉ đỏ” quan trọng của Hà Nội và cả nước. Ảnh: Hoàng Quyên

Giá trị đặc biệt quan trọng của di tích

Chào mừng kỷ niệm 96 năm Ngày thành lập Đảng bộ thành phố Hà Nội (17/3/1930 – 17/3/2026) và chào mừng thành công cuộc bầu cử Đại biểu Quốc hội khóa XVI, Đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp nhiệm kỳ 2026–2031, sáng 26-3, Ban Quản lý di tích danh thắng Hà Nội phối hợp với Hội Khoa học Lịch sử Việt Nam tổ chức tọa đàm khoa học với chủ đề “Bảo tồn và phát huy giá trị di tích ngôi nhà số 5D Hàm Long”, với sự tham gia của các nhà khoa học, nhà nghiên cứu lịch sử cùng đại diện các sở, ngành của thành phố. Tọa đàm nhằm tôn vinh, khẳng định công lao và đóng góp của các đồng chí trong Chi bộ 5D Hàm Long đối với sự nghiệp cách mạng của Đảng và dân tộc; đồng thời góp phần củng cố niềm tin, niềm tự hào về chặng đường lịch sử vẻ vang của Đảng Cộng sản Việt Nam.

Di tích nhà số 5D Hàm Long đã được Bộ Văn hóa – Thông tin (nay là Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch) xếp hạng di tích cấp Quốc gia theo Quyết định số 29-VH/QĐ ngày 13/01/1964 và hiện do Ban Quản lý di tích và danh thắng Hà Nội quản lý.

Đây là một trong những “địa chỉ đỏ” tiêu biểu của cách mạng Việt Nam – nơi thành lập Chi bộ Cộng sản đầu tiên vào tháng 3-1929. Ảnh: Hoàng Quyên.

Du khách tham quan trưng bày tại số nhà 5D Hàm Long. Ảnh: Hoàng Quyên.

Tại tọa đàm, TS Nguyễn Văn Sơn - Chủ tịch Hội sử học Hà Nội khẳng định, di tích số 5D Hàm Long là một trong những “địa chỉ đỏ” tiêu biểu, gắn liền với quá trình hình thành và phát triển của phong trào cách mạng vô sản. Đây không chỉ là nơi diễn ra các cuộc họp quan trọng của những người cộng sản đầu tiên mà còn là điểm khởi đầu đặt nền móng cho sự ra đời của tổ chức Đảng Cộng sản đầu tiên ở Việt Nam vào tháng 3-1929 - một bước ngoặt lớn trong tiến trình cách mạng dân tộc.

Các ý kiến tham luận đã phân tích sâu bối cảnh lịch sử đầu thế kỷ XX, làm rõ những yếu tố trong nước và quốc tế dẫn tới sự ra đời của Chi bộ Cộng sản 5D Hàm Long. Cuối tháng 3-1929, những thanh niên tiên tiến thuộc Kỳ bộ Bắc Kỳ và Tỉnh bộ Hà Nội của Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên đã quyết định thành lập Chi bộ Cộng sản đầu tiên tại đây.

Một không gian trưng bày tại di tích giúp người dân và du khách hiểu hơn cuộc sống sinh hoạt của Chi bộ Cộng sản đầu tiên. Ảnh: Hoàng Quyên.

Chi bộ gồm 8 đồng chí: Ngô Gia Tự, Nguyễn Đức Cảnh, Trần Văn Cung (tức Quốc Anh), Trịnh Đình Cửu, Đỗ Ngọc Du, Dương Hạc Đính, Kim Tôn (tức Nguyễn Tuân) và Nguyễn Phong Sắc; đồng chí Trần Văn Cung được cử làm Bí thư Chi bộ. Từ đây, nhiều phong trào đấu tranh cách mạng đã được khởi xướng và lan rộng, tiêu biểu là phong trào công nhân tại các nhà máy, xí nghiệp và các hoạt động đấu tranh của quần chúng ở nhiều địa phương.

Sự ra đời của Chi bộ 5D Hàm Long được đánh giá là thắng lợi quan trọng, khẳng định con đường cách mạng vô sản đúng đắn, đồng thời tạo tiền đề cho việc thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam vào ngày 3-2-1930. Từ “đốm lửa đỏ” ban đầu, phong trào cách mạng đã lan rộng, góp phần khẳng định vai trò tiên phong của Hà Nội trong lịch sử đấu tranh giải phóng dân tộc.

Để di tích trở thành nguồn lực phát triển công nghiệp văn hóa

Một trong những nội dung trọng tâm được các đại biểu thống nhất tại buổi Tọa đàm là cần bảo tồn tối đa nguyên trạng di tích 5D Hàm Long, từ kiến trúc, không gian đến vật liệu và cấu trúc nhà ở đô thị đầu thế kỷ XX. Việc tu bổ, tôn tạo phải tuân thủ nghiêm nguyên tắc bảo tồn di sản, tuyệt đối không làm biến dạng hay “hiện đại hóa” di tích. Đồng thời, cần kiểm soát chiều cao các công trình lân cận nhằm bảo vệ cảnh quan lịch sử.

Không gian phía sau của di tích. Ảnh: Hoàng Quyên.

Theo Ban Quản lý di tích danh thắng Hà Nội, những năm qua, công tác bảo tồn và phát huy giá trị di tích đã đạt nhiều kết quả tích cực. Hoạt động sưu tầm, trưng bày, bảo quản tài liệu, hiện vật được chú trọng, bảo đảm tính lịch sử và khoa học, phục vụ hiệu quả công tác tuyên truyền, giáo dục. Di tích thường xuyên mở cửa đón khách tham quan, nghiên cứu; đồng thời là địa điểm tổ chức các hoạt động sinh hoạt chính trị, kết nạp Đảng, Đoàn, Đội, góp phần giáo dục truyền thống cách mạng cho các thế hệ.

Các đại biểu cũng cho rằng, cùng với bảo tồn, cần xây dựng các tour, tuyến tham quan kết nối di tích với các điểm lịch sử cách mạng khác tại trung tâm Hà Nội. Tuy nhiên, cần kiểm soát lượng khách, ưu tiên các đoàn tham quan có thuyết minh để bảo đảm không gian di tích và tránh thương mại hóa. Công tác tuyên truyền, giáo dục cần tiếp tục đổi mới theo hướng hiện đại, hấp dẫn, phù hợp với từng nhóm đối tượng.

Không gian bếp đầu thế kỷ XX được tái hiện lại. Ảnh: Hoàng Quyên.

Bên cạnh đó, nhiều ý kiến đề xuất nâng cao chất lượng trưng bày, bổ sung tư liệu về chủ nhân ngôi nhà, không gian đô thị phố Hàm Long đầu thế kỷ XX và các hiện vật liên quan đến hoạt động của Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên. Đặc biệt, việc ứng dụng công nghệ số như 3D, thực tế ảo (VR), thực tế tăng cường (AR), mã QR, sa bàn số… được kỳ vọng sẽ tạo trải nghiệm sinh động, tăng tính tương tác, nhất là đối với thế hệ trẻ.

Các chuyên gia cũng nhấn mạnh cần làm nổi bật vai trò trung tâm của ngôi nhà số 5D – nơi trực tiếp diễn ra sự kiện thành lập Chi bộ, tránh dàn trải trưng bày ở các công trình không liên quan.

Phó Giám đốc Sở Văn hóa và Thể thao Hà Nội Phạm Xuân Tài chủ trì tọa đàm. Ảnh: Hoàng Quyên.

Phát biểu tại tọa đàm, Phó Giám đốc Sở Văn hóa và Thể thao Hà Nội Phạm Xuân Tài khẳng định, di tích nhà số 5D Hàm Long là “địa chỉ đỏ” quan trọng của Thủ đô và cả nước. Việc bảo tồn và phát huy giá trị di tích cần được thực hiện một cách khoa học, hấp dẫn, nhằm lan tỏa giá trị lịch sử tới đông đảo người dân và du khách. Ông cũng đề nghị tăng cường ứng dụng công nghệ số trong quản lý, trưng bày và đẩy mạnh liên kết với các đơn vị lữ hành để khai thác hiệu quả giá trị di tích trong phát triển du lịch, từ đó góp phần cho phát triển công nghiệp văn hóa của Thủ đô.

Hoàng Quyên

Nguồn Hà Nội Mới : https://hanoimoi.vn/dia-chi-do-di-tich-ngoi-nha-so-5d-ham-long-dau-an-chi-bo-cong-san-dau-tien-cua-viet-nam-741230.html