Dịch vụ đổi tiền bùng nổ trước Tết, người dân đối mặt rủi ro pháp lý

4 giờ trướcBài gốc

Tết còn chưa gõ cửa, nhưng “chợ” đổi tiền lẻ đã nóng lên từng ngày. Trên mạng xã hội, các lời chào mời đổi tiền mới, tiền lì xì xuất hiện dày đặc, đẩy mức phí lên cao và biến hoạt động vốn bị cấm thành một thị trường ngầm sôi động trước Tết Nguyên đán 2026.

THỊ TRƯỜNG ĐỔI TIỀN “NÓNG” SỚM, PHÍ TĂNG CHÓNG MẶT

Chỉ cần gõ các cụm từ “đổi tiền mới”, “đổi tiền lì xì” trên Facebook, hàng chục hội nhóm với hàng chục nghìn thành viên lập tức hiện ra. Mỗi ngày, các nhóm này xuất hiện hàng trăm bài đăng chào mời đổi tiền với những lời quảng cáo quen thuộc như “tiền mới nguyên seri”, “giao tận nơi”, “cam kết tiền thật 100%”. Hoạt động vốn bị cấm theo quy định pháp luật đang được “bình thường hóa” thành một thị trường ngầm sôi động mỗi dịp cận Tết.

Theo khảo sát, mức phí đổi tiền năm nay tăng mạnh so với các năm trước. Với tiền mệnh giá lớn như 200.000 đồng và 500.000 đồng nguyên seri, phí đổi phổ biến từ 3–3,5%. Tiền mệnh giá 100.000 đồng có phí cao hơn, dao động 5–6% tùy số lượng và độ mới.

Đáng chú ý, tiền “hàng lướt” – tức tiền đã qua sử dụng nhưng còn khá mới – cũng được phân loại chi tiết theo chất lượng để áp phí. Mệnh giá 100.000 đồng đạt khoảng 90% độ mới có phí khoảng 0,7% mỗi tệp (100 tờ), trong khi loại gần như mới, đạt 99%, bị thu phí lên tới 2,5% mỗi tệp.

Cao nhất vẫn là các mệnh giá nhỏ, vốn được ưa chuộng để lì xì đầu năm. Tiền 10.000 đồng và 20.000 đồng có phí đổi từ 10–25%, tùy số lượng. Riêng mệnh giá 2.000 đồng, mức phí phổ biến lên tới 40–50%, đồng nghĩa với việc đổi 200.000 đồng tiền mệnh giá này, người dân có thể phải chi tới gần 300.000 đồng.

Đóng vai khách hàng có nhu cầu đổi tiền mới, chúng tôi tìm đến anh Nguyễn Văn H., một người chuyên nhận đổi tiền tại khu vực Hà Đông (Hà Nội). Người này cho biết nhu cầu năm nay đến sớm và tăng mạnh. “Khách hỏi tiền nhỏ rất nhiều, nhất là 2.000 đồng, 5.000 đồng. Nguồn thì khan, nên phí buộc phải cao. Có ngày tôi từ chối khách vì không đủ hàng”, anh H. nói, đồng thời thừa nhận hoạt động đổi tiền chủ yếu diễn ra qua mạng xã hội, giao dịch nhanh, ít giấy tờ.

Tại một trang Facebook chuyên đổi tiền mới, một người đăng nhu cầu đổi mỗi mệnh giá 10.000 đồng, 20.000 đồng, 50.000 đồng và 200.000 đồng, mỗi loại một tệp. Chỉ sau vài phút, hàng loạt bình luận chào mời xuất hiện với mức phí chung khoảng 8%. Riêng tiền mệnh giá 1.000 đồng, nhiều đầu mối báo mức phí lên tới 1,2 lần, tức đổi 100.000 đồng phải trả thêm 120.000 đồng, với lý do “tiền hiếm, gần như không còn lưu thông”.

RỦI RO PHÁP LÝ VÀ NGUY CƠ LỪA ĐẢO RÌNH RẬP

Dưới góc độ pháp lý, luật sư Lê Minh Tuấn cho biết pháp luật không cho phép cá nhân, tổ chức không có chức năng thực hiện hoạt động đổi tiền để kinh doanh kiếm lời. “Việc đổi tiền mới, tiền đủ tiêu chuẩn lưu thông để thu phí là hành vi vi phạm pháp luật và có thể bị xử phạt nặng”, ông Tuấn nhấn mạnh.

Theo quy định tại Nghị định 88/2019/NĐ-CP, hành vi đổi tiền không đúng quy định có thể bị phạt từ 20 đến 40 triệu đồng. Nghiêm trọng hơn, nếu lợi dụng hoạt động này để lừa đảo hoặc trà trộn tiền giả nhằm chiếm đoạt tiền thật, người vi phạm có thể bị xử lý hình sự với khung hình phạt lên tới 20 năm tù hoặc tù chung thân, tùy mức độ.

Bên cạnh rủi ro pháp lý, môi trường giao dịch trôi nổi trên mạng xã hội cũng tiềm ẩn nguy cơ lừa đảo rất lớn. Nhiều đối tượng yêu cầu khách chuyển khoản đặt cọc rồi cắt liên lạc. Không ít trường hợp phản ánh bị giao thiếu số lượng, nhận tiền rách, thậm chí nghi ngờ tiền giả. Đáng lưu ý, việc vô tình sử dụng tiền giả trong giao dịch cũng có thể khiến người dân vướng vòng lao lý.

Trước thực trạng này, Ngân hàng Nhà nước đã yêu cầu các tổ chức tín dụng tăng cường kiểm tra, giám sát, đảm bảo cung ứng tiền mặt dịp Tết 2026 với cơ cấu mệnh giá hợp lý, đồng thời ngăn chặn tình trạng tuồn tiền mới ra ngoài để trục lợi.

Theo ông Nguyễn Đức Lệnh, Phó Giám đốc Ngân hàng Nhà nước Khu vực 2, Ngân hàng Nhà nước không có quy định và định hướng đối với việc đổi tiền mới, tiền mệnh giá nhỏ phục vụ nhu cầu lì xì dịp Tết. Tuy nhiên theo tính chất mùa vụ, thường mỗi dịp cuối năm và Tết cổ truyền âm lịch, hoạt động sản xuất - kinh doanh, thương mại dịch vụ và mua bán tiêu dùng của người dân thường tăng cao.

Do đó, để đáp ứng tốt nhất nhu cầu thanh toán, nhu cầu tiền mặt cho lưu thông hàng hóa - tiền tệ, Ngân hàng Nhà nước đã có những chỉ đạo và định hướng về việc tăng cường công tác bảo đảm an ninh an toàn trong thanh toán chuyển tiền và đáp ứng nhu cầu tiền mặt cho lưu thông cả về số lượng, cơ cấu tiền và chất lượng tiền.

Quá trình này gắn liền với việc đổi tiền không đủ tiêu chuẩn lưu thông bằng tiền đủ tiêu chuẩn lưu thông và chi tiền mệnh giá nhỏ, đủ cơ cấu, để phục vụ cho nhu cầu mua bán, thanh toán của người dân, doanh nghiệp và nền kinh tế.

Đây là việc làm thường xuyên của ngành ngân hàng và được tăng cường trong dịp Tết cổ truyền âm lịch, nhất là cho các hoạt động mua bán, thanh toán tại các siêu thị, chợ truyền thống và hệ thống máy ATM.

“Việc đáp ứng nhu cầu tiền mặt, cũng như đổi tiền không đủ tiêu chuẩn lưu thông là nhiệm vụ và nghiệp vụ của ngành ngân hàng và được tổ chức thực hiện chặt chẽ, bảo đảm an toàn, hiệu quả và an ninh tiền tệ quốc gia.

Vì vậy, việc tổ chức hoặc cá nhân thực hiện các hoạt động đổi tiền mới, tiền lì xì thu phí… là trái phép, là vi phạm quy định pháp luật và phải xử lý nghiêm minh theo quy định tại Thông tư số 25/2013/TT-NHNN và Nghị định 88/2019/NĐ-CP, nghị định Chính phủ về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực ngân hàng”, ông Nguyễn Đức Lệnh nhấn mạnh.

Cơ quan Công an trước đó cũng khuyến cáo người dân cần hết sức cảnh giác trước các lời mời chào đổi tiền mới, tiền lẻ trên không gian mạng; tuyệt đối không giao dịch với các cá nhân, tài khoản không rõ danh tính, không vay tiền qua các ứng dụng, đường link không rõ nguồn gốc. Khi có nhu cầu vay vốn, người dân nên tìm đến các tổ chức tín dụng hợp pháp, uy tín để được tư vấn, hỗ trợ phù hợp với khả năng tài chính.

Cùng với đó, mỗi người cần chủ động chia sẻ, tuyên truyền cho người thân, bạn bè về các phương thức, thủ đoạn lừa đảo tài chính dịp cuối năm để nâng cao cảnh giác. Khi phát hiện dấu hiệu nghi vấn liên quan đến hoạt động lừa đảo, cho vay lãi nặng trên mạng hoặc ngoài thực tế, người dân cần kịp thời thông báo cho cơ quan Công an nơi gần nhất để được hỗ trợ, xử lý theo quy định.

Dưới góc nhìn văn hóa, một chuyên gia nghiên cứu phong tục Tết cho rằng việc quá coi trọng tiền mới trong lì xì đã vô tình tiếp tay cho thị trường đổi tiền trái phép.

“Lì xì là lời chúc may mắn đầu năm, không nằm ở tờ tiền mới hay cũ. Trong bối cảnh thanh toán số phát triển, lì xì qua ví điện tử, chuyển khoản kèm lời chúc ý nghĩa cũng là một xu hướng văn minh, an toàn”, ông Khánh nói.

Tết là dịp sum vầy và trao gửi những điều tốt đẹp. Sự tỉnh táo, tuân thủ pháp luật và lựa chọn những cách trao lộc phù hợp chính là cách để mỗi gia đình đón một cái Tết an vui, trọn vẹn, thay vì đối mặt với rủi ro pháp lý chỉ vì tâm lý “sính” tiền mới.

Minh Khuê

Nguồn Thương Gia : https://thuonggiaonline.vn/dich-vu-doi-tien-bung-no-truoc-tet-nguoi-dan-doi-mat-rui-ro-phap-ly-post567482.html