Điếc đột ngột và 'bẫy' công nghệ: Cảnh báo từ chuyên gia Tai Mũi Họng

6 giờ trướcBài gốc

Chuyên gia nhấn mạnh, bảo vệ thính giác cần được nhìn nhận như bảo vệ thị lực hay tim mạch. Khi thói quen công nghệ ngày càng phổ biến, ý thức phòng ngừa phải đi trước một bước, nếu không, cái giá phải trả có thể là sự im lặng vĩnh viễn.

Trẻ nghe kém cần được can thiệp sớm

Theo PGS.TS.BS Lê Trần Quang Minh – Giám đốc Bệnh viện Tai Mũi Họng TPHCM, nghe kém là tình trạng ngưỡng nghe trên 20 dB, tức người bệnh phải ở mức âm thanh lớn hơn bình thường mới có thể tiếp nhận được. Tình trạng này có thể nhẹ, trung bình, nặng hoặc sâu; ảnh hưởng một hoặc hai tai. Khi mức độ sâu, gần như không nghe được, được gọi là điếc.

Dữ liệu quốc tế cho thấy tỷ lệ nghe kém ở trẻ sơ sinh khoảng 1,7/1.000 trẻ được sàng lọc. Nghiên cứu trong nước gần đây ghi nhận tỷ lệ nghe kém ở trẻ 2–5 tuổi lên tới 5,67%, trong đó phần lớn là nghe kém hai tai. Điều này cho thấy gánh nặng bệnh lý thính giác không hề nhỏ.

Kiểm tra thính lực của trẻ tại Bệnh viện Tai Mũi Họng TPHCM.

Nghe kém được chia thành dẫn truyền (tai ngoài, tai giữa), tiếp nhận (tai trong) hoặc hỗn hợp. Với trẻ em, việc phát hiện và can thiệp sớm có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. "Trẻ không nghe được sẽ không thể phát triển ngôn ngữ bình thường. Cái gọi là 'câm điếc' thực chất là vì điếc nên không nói được", PGS Minh nhấn mạnh.

Ở nhiều quốc gia phát triển, trẻ được sàng lọc thính lực ngay sau sinh. Nếu phát hiện bất thường, can thiệp lý tưởng là trước 6 tháng tuổi. Máy trợ thính có thể chỉ định cho trẻ có ngưỡng nghe trung bình từ 31 dB trở lên; ở người lớn là từ 41 dB. Với trẻ nhỏ, loại máy sau tai được ưu tiên vì dễ điều chỉnh theo sự phát triển của ống tai.

Trong trường hợp điếc bẩm sinh nặng, sâu hai bên, giải pháp hiệu quả hiện nay là cấy ốc tai điện tử. Còn với nghe kém mức độ nhẹ – trung bình, máy trợ thính giúp phục hồi khả năng tiếp nhận âm thanh, tạo nền tảng cho phát triển ngôn ngữ và kỹ năng xã hội.

Điếc đột ngột: "Cửa sổ vàng" chỉ trong 2 tuần

Điếc đột ngột là tình trạng mất thính lực xảy ra trong vòng 72 giờ, thường ở ba tần số hội thoại. Người bệnh có thể thức dậy sau một đêm và bỗng nhiên không nghe được một bên tai; hoặc xuất hiện sau khi thay đổi nhiệt độ đột ngột.

Theo PGS.TS.BS Lê Trần Quang Minh, có bốn nhóm nguyên nhân chính: Mạch máu (thường gặp nhất): co thắt hoặc tắc nghẽn mạch máu nuôi ốc tai. Đáng lưu ý, ốc tai chỉ được nuôi bởi một nhánh mạch rất nhỏ; khi tắc, nguy cơ điếc xảy ra tức thì.

PGS.TS.BS Lê Trần Quang Minh – Giám đốc Bệnh viện Tai Mũi Họng TPHCM chia sẻ các vấn đề xoay quanh tình trạng nghe kém và điếc đột ngột.

Viêm nhiễm: Nhiễm siêu vi, nhiễm trùng; Chấn thương, đặc biệt chấn thương xương đá; Khối u, như u dây thần kinh thính giác vùng góc cầu tiểu não.

Điếc đột ngột có thể kèm chóng mặt do ốc tai nằm cạnh cơ quan tiền đình. Điểm đáng lưu ý là nếu nhập viện sớm trong hai tuần đầu, khoảng 70% trường hợp có khả năng hồi phục khi được điều trị kịp thời bằng thuốc giãn mạch, cải thiện tuần hoàn. "Ngược lại, nếu để trễ, cơ hội phục hồi giảm rõ rệt" – chuyên gia cảnh báo.

Tiếng ồn đô thị và tai nghe: Sự phá hủy âm thầm

Khác với điếc đột ngột do mạch máu – còn cơ hội hồi phục – điếc do tiếng ồn thường diễn tiến âm thầm và khó đảo ngược. Tiếng bom nổ, tiếng động cực lớn có thể gây điếc tức thì. Tuy nhiên, nguy hiểm hơn là các âm thanh không quá lớn nhưng lặp đi lặp lại mỗi ngày: tiếng ồn đô thị, nhạc công suất cao, môi trường giải trí, hoặc thói quen nghe tai nghe với âm lượng lớn.

Cơ chế tổn thương nằm ở tế bào lông của tai trong – cấu trúc đảm nhiệm chuyển đổi sóng âm thành tín hiệu thần kinh. Khi bị kích thích kéo dài, các tế bào này bị phá hủy và không thể tái tạo.

Nhân Ngày Thính giác thế giới, Bệnh viện Tai Mũi Họng TPHCM và nhà hảo tâm tặng học sinh gia cảnh khó khăn thiết bị trợ thính, giúp việc học tập của các em thuận lợi hơn.

"Đeo tai nghe lớn và thường xuyên cũng tương tự như tiếp xúc tiếng ồn kéo dài. Tổn thương diễn ra từ từ, đến khi phát hiện thì rất khó phục hồi" – PGS.TS.BS Lê Trần Quang Minh cho biết.

Đáng chú ý, xu hướng giảm thính lực đang trẻ hóa. Thế hệ trước ít tiếp xúc thiết bị âm thanh cá nhân; trong khi hiện nay, tai nghe, điện thoại, môi trường ồn ào trở thành một phần đời sống hằng ngày.

CHUYÊN GIA KHUYẾN CÁO BẢO VỆ THÍNH GIÁC

Với điếc đột ngột:

Khi đột ngột giảm hoặc mất nghe một bên tai, cần đi khám chuyên khoa ngay, không chờ đợi.

Kiểm soát tốt huyết áp, mỡ máu; điều trị bệnh nền gây co thắt mạch.

Tránh stress kéo dài, hạn chế thay đổi nhiệt độ đột ngột.

Với tiếng ồn và tai nghe:

Giảm âm lượng khi nghe nhạc; không nghe liên tục nhiều giờ.

Hạn chế tiếp xúc môi trường âm thanh lớn; sử dụng bảo hộ nếu làm việc trong môi trường ồn.

Khám thính lực định kỳ nếu có dấu hiệu ù tai, nghe kém.

Với phụ nữ mang thai:

Tiêm ngừa và phòng ngừa nhiễm trùng theo khuyến cáo.

Không tự ý dùng thuốc trong thai kỳ.