Điện ảnh Việt: Đến thời của những bộ phim nội tâm và ít ồn ào

5 giờ trướcBài gốc

Một số phim đi sâu vào tâm lý cảm xúc trong thời gian qua. (Ảnh tổng hợp)

Nếu mỗi dịp kỳ nghỉ dài trở thành cuộc đua phim của các “ông lớn”, thì mùa thấp điểm lại là thời điểm cho “những tác phẩm còn lại” ra rạp.

Tuy không thắng về mặt doanh thu, những bộ phim ghi điểm bằng lối tiếp cận nhẹ nhàng, giàu tính tâm sự đang tạo thành một xu hướng riêng, trái ngược với các tác phẩm ồn ào như phim của Trấn Thành, Lý Hải hay dòng phim Tết.

Sự gia tăng của dòng phim này cho thấy những biến đổi tích cực của thị trường, đồng thời phản ánh sự cởi mở hơn của các nhà đầu tư trong bối cảnh mới.

“Đối trọng” mới của Trấn Thành, Lý Hải?

Ra mắt từ cuối tháng Ba, “Hẹn em ngày nhật thực” đã có ba tuần đứng top 1 phòng vé. Phim đang tiến đến 100 tỷ đồng theo Box Office Vietnam, một thành tích khiến nhiều người bất ngờ vì phim không được truyền thông rầm rộ, lại có bối cảnh tôn giáo nên kén khán giả.

Trước đó, “Cảm ơn người đã thức cùng tôi” - phim về người trẻ theo đuổi đam mê – từng có thời điểm tăng gấp ba số suất chiếu. “Con kể ba nghe” với câu chuyện về người bệnh trầm cảm, cũng vượt điểm hòa vốn để có lãi. “Quán Kỳ Nam” đưa khán giả trở về một giai đoạn ít được nhắc tới của đất nước, thậm chí tái xuất phòng vé đến ba lần nhờ nhu cầu xem vẫn còn…

Tiến sĩ Hà Thanh Vân đồng tình rằng vài năm gần đây, rạp Việt đang hình thành hai xu hướng rõ nét. Dù không thể tuyệt đối phân định thành hai dòng thương mại hay nghệ thuật, mỗi xu hướng vẫn có những đặc điểm riêng.

Với nhiều năm quan sát và phân tích về điện ảnh, chị nhận định một xu hướng đi theo quỹ đạo đại chúng, sôi động từ nội dung đến dư luận xung quanh. Xu hướng còn lại tiết chế hơn, bao gồm những phim kể trên, thiên về tâm trạng và đời sống nội tâm, ít dựa vào ngôi sao hay các chiến dịch quảng bá rầm rộ.

“Có thể gọi đó là mạch phim tác giả, phim độc lập, hoặc ít nhất là phim mang tinh thần độc lập. Chúng không chinh phục công chúng bằng sự bùng nổ, mà chạm đến người xem bằng độ lắng, bằng không khí và khả năng gợi hơn là kể”, Tiến sĩ Hà Thanh Vân phân tích.

"Con kể ba nghe" xoáy vào nội tâm hai cha con khi trong gia đình có người mất vì tai nạn nghề nghiệp. (Ảnh: Đoàn phim cung cấp)

Theo chị, khán giả của dòng phim này thường ổn định nhưng không quá đông. Họ xem có chọn lọc, ít bị cuốn theo hiệu ứng đám đông, đồng thời phản hồi cũng chừng mực, ít cực đoan. Doanh thu không quá bùng nổ không hẳn là dấu hiệu thất bại về mặt nghệ thuật, mà phản ánh đúng quy mô của nhóm khán giả.

Nhiều năm qua, những phim như thế này đã vượt qua định kiến “phim nghệ thuật chỉ để dự thi” và đã tiếp cận đại chúng thông qua các rạp thương mại.

Theo thời gian, niềm tin của khán giả dành cho những bộ phim “ít nói” được bồi đắp dần. Đạo diễn Chung Chí Công từng mất 7 năm để đạt được thành công với “Cảm ơn người đã thức cùng tôi” sau khi phim đầu tay “Trời sáng rồi ta ngủ đi thôi” thua lỗ. Tuy vậy, anh không xem đó là khoảng thời gian lãng phí.

“Từ khi tham gia sản xuất ‘Nhắm mắt thấy mùa Hè,’ tôi đã muốn đi tìm đại dương riêng. Tôi rất trân trọng những tác phẩm cùng con đường này như ‘Đêm tối rực rỡ’, ‘Mưa trên cánh bướm’, ‘Quán Kỳ Nam’, ‘Song lang’, ‘Con kể ba nghe’… đã cùng nhau nuôi dưỡng cộng đồng khán giả của mình.”

Nhà đầu tư mở rộng niềm tin

Thị trường mở rộng đồng nghĩa với việc nhiều phim có cơ hội được sản xuất hơn. Nhà nghiên cứu Nguyễn Anh Tuấn (Viện Văn hóa, Nghệ thuật, Thể thao và Du lịch – VICAST) cho rằng không thể phủ nhận thành công của các nhà làm phim như Trấn Thành, Lý Hải, Thu Trang… khi chứng minh điện ảnh hoàn toàn có khả năng sinh lời.

Nhờ đó, thị trường thu hút thêm nhiều nhà đầu tư mới, trong đó các dự án lớn đóng vai trò “đòn bẩy” cho những dự án nhỏ hơn.

“Họ có niềm tin hơn vào trình độ của các nhà làm phim. Đây chính là cơ hội để các nhà làm phim độc lập đưa sản phẩm ra rạp và có doanh thu, một điều khó xảy ra nếu đặt trong bối cảnh 5-7 năm trước,” anh nhận xét.

Cũng theo nhà nghiên cứu này, các nhà sản xuất Việt Nam ngày càng có kỹ năng trong việc điều chỉnh mức đầu tư và kỳ vọng. Những phương pháp đo lường chính xác hơn giúp họ dự báo tỷ lệ thu hồi vốn, khả năng sinh lời ngay từ giai đoạn đầu của dự án.

Nhà nghiên cứu Nguyễn Anh Tuấn chỉ ra các “ông lớn” trên thị trường như Galaxy (Việt Nam) hay CJ (Hàn Quốc) đều duy trì quỹ đầu tư phim hằng năm. Chiến lược là “đặt trứng vào nhiều giỏ” để phân tán rủi ro.

Ví dụ, với quỹ 100 tỷ đồng, họ có thể sản xuất 5 phim, mỗi phim 20 tỷ, thay vì dồn 50 tỷ cho một dự án. Khi đó, lợi nhuận từ 3 phim thắng có thể bù đắp cho 2 phim thua.

“Hiện nay, các nhà đầu tư đã có thể lượng hóa khá chi tiết hiệu quả dự án, từ đó điều chỉnh kỳ vọng hợp lý. ROI [tỷ suất hoàn vốn] ngày càng được cải thiện cho thấy hiệu quả đầu tư vào điện ảnh Việt Nam đang tăng lên,” anh Nguyễn Anh Tuấn nhận định.

Để đi đường dài, người làm phim cần chiến lược bài bản để đảm bảo về doanh thu và phát hành. (Ảnh minh họa)

Cơ hội là vậy, song giới chuyên môn nhấn mạnh thị trường luôn biến động. Người làm phim không chỉ cần nâng cao kỹ năng mà còn phải có định hướng bài bản để thích ứng.

Tiến sĩ Hà Thanh Vân cho rằng để phát triển bền vững, dòng phim này không thể chỉ dựa vào lời khen.

“Trước hết, họ cần có tư duy tiếp cận khán giả rõ ràng hơn. Phim tinh tế, nghệ thuật không đồng nghĩa với việc khó gần hay khép kín,” chị nhấn mạnh. “Điểm hạn chế lớn hiện nay là truyền thông còn hẹp, khiến khán giả tiếp cận phim qua những góc nhìn quen thuộc như văn hóa dân tộc hay đời sống thị dân, thay vì toàn bộ giá trị nghệ thuật.”

Thứ hai là phim có chiến lược phát hành phù hợp hơn, bởi các tác phẩm này khó cạnh tranh trực diện với phim ngôi sao hay phim mùa lễ nếu cùng tham gia một cuộc đua về suất chiếu và truyền thông.

Cuối cùng, và quan trọng nhất, bản thân dòng phim này phải đảm bảo chất lượng nghệ thuật, nội dung thực sự cuốn hút, hình ảnh có dấu ấn riêng, cấu trúc kể chuyện chặt chẽ, cùng diễn xuất và âm thanh đủ sức thuyết phục.

“Trong một thị trường tăng trưởng nhanh và cạnh tranh khốc liệt, khán giả sẽ không đến rạp chỉ vì thiện chí ủng hộ phim nghệ thuật. Họ chỉ ở lại khi bộ phim mang đến một trải nghiệm điện ảnh đáng nhớ,” Tiến sĩ Hà Thanh Vân nhận định.

Đa dạng hóa về ngôn ngữ thể hiện và thể loại phim, mở rộng về đầu tư sản xuất... là dấu hiệu của một thị trường lành mạnh, đi theo định hướng phát triển công nghiệp văn hóa theo Nghị quyết 80-NQ/TW do Bộ Chính trị ban hành ngày 07/01/2026. Tại đây, điện ảnh được nhìn nhận là một ngành công nghiệp quan trọng, gắn liền với thị trường, công nghệ và sức mạnh mềm quốc gia.

(Vietnam+)

Nguồn VietnamPlus : https://www.vietnamplus.vn/dien-anh-viet-den-thoi-cua-nhung-bo-phim-noi-tam-va-it-on-ao-post1104515.vnp