Với đặc thù khoảng 70% diện tích canh tác là sườn dốc, địa hình chia cắt khiến việc cơ giới hóa gặp khó khăn, chi phí nhân công và logistics đội lên rất cao, Điện Biên hội tụ những "điểm nghẽn" mà công nghệ có thể góp phần tháo gỡ.
Thứ trưởng Bộ KH&CN Bùi Hoàng Phương phát biểu tại hội nghị.
Nhận diện được cơ hội này, Điện Biên là một trong những địa phương tiên phong đăng ký với Bộ Khoa học và Công nghệ (KH&CN) để triển khai mô hình thử nghiệm có kiểm soát (sandbox) về kinh tế tầm thấp và không gian tầm thấp. Trọng tâm của cơ chế này là việc ứng dụng UAV vào nông nghiệp, y tế, logistics và phục vụ dân sinh vùng sâu, vùng xa.
Phát biểu tại hội nghị "Xúc tiến Đầu tư tỉnh Điện Biên năm 2026", Thứ trưởng Bộ KH&CN Bùi Hoàng Phương cho biết, việc xây dựng cơ chế quản lý phù hợp cho công nghệ mới không chỉ giúp kiểm soát rủi ro, mà còn tháo gỡ những hạn chế về địa hình, hạ tầng, tạo nền tảng thu hút các doanh nghiệp công nghệ lớn đầu tư. Đây cũng là phép thử chính sách quan trọng đóng góp vào việc hoàn thiện khung thể chế quốc gia về khoa học công nghệ.
Thực tế thử nghiệm của các doanh nghiệp như FPT và Trường Thịnh Drone tại Điện Biên đã mang lại những kết quả tích cực, biến UAV từ một "thiết bị bay" đơn thuần thành một chuỗi hạ tầng sản xuất và logistics.
Trong nông nghiệp, ứng dụng UAV giúp rút ngắn thời gian phun thuốc từ 4 giờ xuống chỉ còn 10 phút trên mỗi hecta, đồng thời tăng năng suất rải phân lên 40-64 ha/ngày và giảm 40% chi phí vận chuyển nông sản.
Theo tính toán của Tập đoàn FPT trên hơn 51.000 ha cây trồng chủ lực của tỉnh (bao gồm lúa, cà phê, mắc ca và trà Shan tuyết), mô hình này có thể giúp giảm 15-20% chi phí canh tác, giảm 30% chi phí nhân công và tiết kiệm tới 62 triệu m3 nước mỗi năm. Những tính toán, mô hình có thể giúp tăng thu nhập của người nông dân thêm 9-18 triệu đồng/ha/năm, đồng thời đóng góp thêm khoảng 2.630 tỷ đồng vào GRDP của tỉnh Điện Biên.
Sự bứt phá của kinh tế tầm thấp Điện Biên mang đậm dấu ấn của các tập đoàn công nghệ lớn. Điểm khác biệt cốt lõi là các doanh nghiệp này không chỉ bán các thiết bị đơn lẻ mà đóng vai trò là những "kiến trúc sư", xây dựng cả một hệ sinh thái toàn diện bao gồm phần mềm điều hành, dữ liệu, vận hành logistics và chính sách thử nghiệm, cho mô hình kinh tế dựa trên UAV, dữ liệu và tự động hóa.
Ông Nguyễn Văn Khoa - Tổng Giám đốc FPT kiêm Chủ tịch Liên minh Kinh tế tầm thấp Việt Nam (LEAP), cho biết liên minh hướng tới kết nối năng lực nghiên cứu, thiết kế, sản xuất, thử nghiệm và triển khai ứng dụng thực tế, qua đó xây dựng các mô hình kinh tế tầm thấp phù hợp với các tỉnh vùng cao, miền núi và biên giới như Điện Biên.
Song song với việc áp dụng công nghệ, chiến lược đưa các chương trình đào tạo về UAV, tự động hóa và dữ liệu vào giảng dạy ngay từ bậc phổ thông cũng được đề xuất để chuẩn bị nguồn nhân lực phục vụ cho nền kinh tế số tương lai của địa phương.
Thứ trưởng Bùi Hoàng Phương nhấn mạnh, nếu triển khai hiệu quả, Điện Biên hoàn toàn có thể trở thành mô hình mẫu trên phạm vi cả nước về việc ứng dụng công nghệ cho phát triển kinh tế - xã hội. Ngoài ra, bước đi tiên phong này sẽ kiến tạo một thị trường nội địa đủ lớn, thúc đẩy sự phát triển, nghiên cứu và thương mại hóa thành công hệ sinh thái công nghệ bay không người lái mang thương hiệu "Make in Vietnam" trong tương lai.
Hiền Thảo