Diễn đàn 'Xin đừng đánh con': Khoảng trống trong phát hiện trẻ bị bạo hành và can thiệp tại cộng đồng

2 giờ trướcBài gốc

Ảnh minh họa.

Liên tiếp những vụ việc đau lòng xảy ra trong thời gian ngắn đang gióng lên hồi chuông cảnh báo về tình trạng bạo hành trẻ em. Đau lòng hơn khi chính người mẹ lẽ ra phải che chở lại trở thành người gây tổn thương cho con mình.

Điều đáng nói là các vụ việc gây chấn động lại xảy ra ở những đô thị lớn: Bé gái 4 tuổi ở Hà Nội vừa qua đời và bé trai 2 tuổi ở TPHCM phải nhập viện trong tình trạng nguy kịch...

Tình trạng bạo lực trẻ em diễn ra âm thầm trong môi trường gia đình, nơi lẽ ra phải an toàn nhất đối với trẻ. Vì sao pháp luật đã có những quy định rất cụ thể về phòng ngừa, phát hiện sớm và can thiệp, nhưng nhiều trường hợp chỉ được phát hiện khi hậu quả đã quá nặng nề.

Xung quanh những "khoảng trống" trong khâu phát hiện sớm và bảo vệ trẻ em từ cơ sở, ông Hà Đình Bốn, Phó Chủ tịch Hội Bảo vệ quyền trẻ em Việt Nam đã chia sẻ với phóng viên báo Phụ nữ Việt Nam xung quanh vấn đề này.

Không có nghiệp vụ công tác xã hội khó phát hiện bạo hành

Theo ông Hà Đình Bốn, các văn bản như Luật Trẻ em 2016, Nghị định 56/2017/NĐ-CP và Luật Phòng, chống bạo lực gia đình 2022 đều quy định rất rõ các cấp độ phòng ngừa, phát hiện sớm, can thiệp khẩn cấp và cách ly trẻ khỏi môi trường có nguy cơ bạo lực.

"Luật thậm chí yêu cầu ở cấp xã phải có người làm công tác bảo vệ trẻ em với nhiệm vụ giám sát, phát hiện sớm nguy cơ trong gia đình. Nhưng trên thực tế, câu hỏi đặt ra là: người đó hiện nay là ai, có đủ thời gian và năng lực chuyên môn để làm hay không?", ông Bốn đặt vấn đề.

Ông Hà Đình Bốn, Phó Chủ tịch Hội Bảo vệ quyền trẻ em Việt Nam.

Theo ông Hà Đình Bốn, bạo hành trẻ em trong gia đình thường diễn ra âm thầm, kéo dài và rất khó nhận biết nếu người phụ trách không được đào tạo bài bản về công tác xã hội.

Trước đây, nhiệm vụ bảo vệ trẻ em chủ yếu do cán bộ Lao động – Thương binh và Xã hội đảm nhiệm. Tuy nhiên, nhóm cán bộ này phải kiêm nhiệm rất nhiều lĩnh vực như giảm nghèo, bảo trợ xã hội, phòng chống tệ nạn… nên gần như không thể thực hiện đầy đủ chức năng giám sát, phòng ngừa bạo lực trẻ em theo luật định.

Sau khi bộ máy thay đổi, chức năng bảo vệ trẻ em được phân về trạm y tế, công chức văn hóa – xã hội. Theo ông, nhiều người được phân công nhưng không có vị trí việc làm chuyên trách, không có thời gian và đặc biệt là chưa được đào tạo nghiệp vụ công tác xã hội.

"Để phát hiện sớm nguy cơ, cán bộ phải nhận diện được những dấu hiệu rất sớm như gia đình bất ổn, trẻ bị bỏ mặc, trẻ có biểu hiện sợ hãi, suy dinh dưỡng, sang chấn tâm lý… Nếu không có nghiệp vụ, không giám sát thường xuyên thì rất khó phát hiện", ông Hà Đình Bốn chia sẻ.

Ông cũng cho rằng hiện chưa có thống kê cụ thể về tỷ lệ cán bộ cấp xã được đào tạo chuyên môn liên quan công tác xã hội bảo vệ trẻ em, và cần sớm rà soát lại sau quá trình sắp xếp tổ chức bộ máy địa phương.

Người dân biết nhưng không tố giác

Một thực tế đáng chú ý là nhiều vụ bạo hành trẻ em kéo dài, hàng xóm biết nhưng im lặng cho đến khi hậu quả nghiêm trọng.

Theo ông Bốn, pháp luật đã quy định trách nhiệm tố giác khi phát hiện trẻ có nguy cơ bị bạo lực, thậm chí có chế tài xử phạt hành chính với người biết mà không tố giác. Việt Nam cũng có Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111 hoạt động 24/7 để tiếp nhận thông tin và hỗ trợ can thiệp khẩn cấp.

Tuy nhiên, nhiều người dân không biết đến kênh này, hoặc sợ bị trả thù khi tố cáo hàng xóm, hoặc từng tố giác nhưng không thấy xử lý nên mất niềm tin.

Bé trai 2 tuổi ở TPHCM với những vết thương chằng chịt do bị bạo hành.

"Chúng ta gần như chưa xử lý trường hợp nào bị phạt vì biết mà không tố giác. Điều đó khiến hiệu lực răn đe của pháp luật chưa phát huy", ông nhận định.

Với các hành vi vi phạm quyền trẻ em chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự, việc xử phạt hành chính trên thực tế rất ít được áp dụng. Theo ông Hà Đình Bốn, việc chứng minh hành vi vi phạm ở mức xử phạt hành chính đòi hỏi bằng chứng, nhân chứng phức tạp, khiến cơ quan chức năng e ngại xử lý. Hệ quả là hiệu ứng giáo dục, phòng ngừa bằng pháp luật trong cộng đồng còn hạn chế.

"Khoảng cách giữa quy định pháp luật và thực thi trong đời sống vẫn còn khá xa", ông Hà Đình Bốn mạnh.

Các địa phương cần hành động sớm để ngăn chặn tình trạng trẻ em bị bạo hành:

+ Rà soát lại vị trí việc làm về bảo vệ trẻ em ở cấp xã.

+ Thống kê, đánh giá năng lực cán bộ đang được giao nhiệm vụ.

+ Bổ sung đào tạo nghiệp vụ công tác xã hội.

+ Tăng cường truyền thông về kênh tố giác như Tổng đài 111.

+ Giám sát trách nhiệm của các đầu mối tiếp nhận thông tin.

Nam Nguyên

Nguồn Phụ Nữ VN : https://phunuvietnam.vn/dien-dan-xin-dung-danh-con-khoang-trong-trong-phat-hien-tre-bi-bao-hanh-va-can-thiep-tai-cong-dong-238260508215631269.htm