Một góc phường Việt Trì, trung tâm hành chính tỉnh Phú Thọ mới.
Không cộng cơ học các quy hoạch cũ
Trước hợp nhất, các tỉnh Phú Thọ, Vĩnh Phúc và Hòa Bình đều đã xây dựng quy hoạch phát triển với những định hướng riêng, phù hợp điều kiện thực tiễn. Trong đó, Phú Thọ được xác định là trung tâm của vùng trung du và miền núi phía Bắc, gắn với bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa Đất Tổ; Vĩnh Phúc vươn lên trở thành cực tăng trưởng công nghiệp và dịch vụ hiện đại; Hòa Bình phát huy lợi thế sơn thủy, bản sắc văn hóa các dân tộc để phát triển du lịch sinh thái, nông nghiệp đặc sản và năng lượng tái tạo. Từ ngày 1/7/2025, 3 tỉnh Phú Thọ, Vĩnh Phúc, Hòa Bình hợp nhất thành tỉnh Phú Thọ (mới), trở thành một trong những địa phương có quy mô diện tích, dân số và nền kinh tế lớn của cả nước. Không gian phát triển được mở rộng từ đồng bằng công nghiệp năng động, qua trung du lịch sử, đến miền núi sinh thái giàu bản sắc. Sự thay đổi này đặt ra yêu cầu cấp thiết phải điều chỉnh quy hoạch tỉnh theo hướng tổng thể, đồng bộ và linh hoạt, bảo đảm khai thác hiệu quả tiềm năng của từng vùng, đồng thời tạo sự liên kết chặt chẽ trong một chỉnh thể thống nhất.
Xác định rõ quy hoạch tỉnh là nhiệm vụ chiến lược đặc biệt quan trọng, quyết định đến khả năng phát huy tiềm năng, lợi thế và định hình vị thế của tỉnh Phú Thọ sau sáp nhập trên bản đồ phát triển quốc gia, ngay sau khi tỉnh mới chính thức hoạt động, UBND tỉnh đã ban hành kế hoạch tổ chức lập điều chỉnh Quy hoạch tỉnh thời kỳ 2021 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050; đồng thời thành lập Ban Chỉ đạo, phân công nhiệm vụ cụ thể cho các sở, ngành, địa phương và lựa chọn đơn vị tư vấn có uy tín trong và ngoài nước.
Đồng chí Trần Duy Đông - Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch UBND tỉnh cho biết: "Việc điều chỉnh quy hoạch được thực hiện trên quan điểm kế thừa có chọn lọc những nội dung còn phù hợp trong quy hoạch của 3 địa phương trước đây, nhưng không phải là sự cộng gộp cơ học. Quy hoạch mới phải phản ánh đúng không gian phát triển mới, mở rộng, có tầm nhìn dài hạn, phù hợp xu thế phát triển xanh, bền vững và yêu cầu liên kết vùng.
Trong quá trình xây dựng quy hoạch, tỉnh yêu cầu làm rõ vai trò động lực của từng khu vực, xác định chức năng phát triển phù hợp với tầm nhìn phát triển dài hạn, tư duy chiến lược, đồng thời đảm bảo sự liên thông, đồng bộ về hạ tầng, đô thị, công nghiệp, nông nghiệp và dịch vụ. Tư duy không gian tích hợp được đặt lên hàng đầu, nhằm tránh tình trạng phát triển manh mún, dàn trải, thiếu kết nối.
Quy hoạch điều chỉnh cũng chú trọng cập nhật các yếu tố mới, như hệ thống giao thông chiến lược, các tuyến cao tốc, đường vành đai, đường sắt liên vùng; định hướng phát triển các ngành công nghiệp công nghệ cao, công nghiệp hỗ trợ; phát triển du lịch chất lượng cao gắn với bảo tồn tài nguyên và văn hóa; thúc đẩy kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn.
Định hình không gian phát triển mới
Đến nay, các công việc đã được thực hiện một cách khoa học, bài bản và cơ bản hoàn thành; đã có các phương án quy hoạch cụ thể. Về không gian phát triển: Phú Thọ giữ vai trò trung tâm động lực mới của vùng phía Bắc, nằm ở cửa ngõ trung du kết nối đồng bằng sông Hồng với các tỉnh miền núi phía Bắc; trở thành đầu mối liên kết chiến lược với vùng Thủ đô mở rộng, giữ vai trò trọng tâm trong phát triển công nghiệp - logistics - đô thị - dịch vụ và là trục giao thương quan trọng của cả vùng. Đồng thời, Phú Thọ là trung tâm văn hóa - du lịch cội nguồn, đóng góp đặc thù cho bản sắc vùng và thúc đẩy tăng trưởng bền vững.
Tỉnh cũng xác định 3 hành lang (hành lang kinh tế động lực, hành lang kinh tế Bắc Nam, hành lang kinh tế Đông Tây), 1 vành đai sinh thái và 5 trục phát triển. Trong đó: Trục kinh tế phía Bắc thuộc hành lang kinh tế động lực Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng, gắn với tuyến đường giao thông chính, các đô thị, trung tâm công nghiệp dịch vụ quan trọng của tỉnh và vùng trung du miền núi phía Bắc. Trục kinh tế trung tâm gắn với hành lang kinh tế Bắc - Nam kết nối trục dọc Bắc - Nam từ Tuyên Quang - Việt Trì - Hòa Bình - Thanh Hóa. Trục kinh tế phía Đông gắn với Quốc lộ 2C, đường vành đai 5 - Vùng thủ đô và cao tốc phía Tây. Trục kinh tế phía Nam gắn với hành lang kinh tế Điện Biên - Sơn La - Hòa Bình. Trục kinh tế sinh thái kết nối phía Tây Việt Trì - Hòa Bình...
Ngay sau khi hợp nhất, lãnh đạo UBND tỉnh đã yêu cầu các ngành, địa phương tập trung rà soát và đề xuất điều chỉnh quy hoạch, đặc biệt đối với các khu, cụm công nghiệp, hạ tầng điện, giao thông, đô thị.
Đánh giá về quy hoạch tỉnh Phú Thọ mới, ông Genji Sato - Cố vấn cấp cao Công ty cổ phần công nghệ xây dựng ACUD Việt Nam cho rằng, việc xác định rõ các hành lang kinh tế, trục động lực và vành đai sinh thái thể hiện tư duy phát triển hiện đại. Cấu trúc này không chỉ tăng khả năng cạnh tranh của tỉnh trong thu hút đầu tư, mà còn góp phần bảo đảm phát triển bền vững thông qua kiểm soát mở rộng đô thị và bảo vệ tài nguyên thiên nhiên.
Từ các định hướng và các giải pháp, có thể thấy, việc điều chỉnh Quy hoạch tỉnh Phú Thọ sau sáp nhập là bước đi chiến lược, mang ý nghĩa lâu dài đối với sự phát triển của tỉnh. Quy hoạch mới không chỉ tạo cơ sở cho việc phân bổ nguồn lực hợp lý, phát triển hạ tầng đồng bộ, mà còn mở ra cơ hội hình thành các cực tăng trưởng mới, thúc đẩy liên kết vùng và nâng cao chất lượng tăng trưởng. Khi được triển khai đồng bộ và hiệu quả, quy hoạch sẽ trở thành nền tảng vững chắc để Phú Thọ khẳng định vị thế trung tâm vùng và phát triển bền vững trong những thập niên tới.
Đinh Vũ