Trong bối cảnh châu Âu đang đối mặt với cuộc xung đột căng thẳng giữa Nga và Ukraine, cũng như sự chuyển hướng trọng tâm của Mỹ và lời đe dọa kiểm soát Greenland của Tổng thống Donald Trump, một cách tiếp cận "đột phá" để định hình lại nền quốc phòng chung của lục địa này vừa được đề xuất.
Cao ủy Quốc phòng EU Andrius Kubilius, phát biểu tại một hội nghị an ninh ở Thụy Điển ngày 11/1, cho rằng khối 27 quốc gia này nên xem xét thành lập một lực lượng quân sự thường trực gồm 100.000 binh sĩ và cải tổ các quy trình chính trị quản lý quốc phòng.
Đề xuất này nhằm trả lời cho câu hỏi quan trọng: Làm thế nào để thay thế hoặc giảm đáng kể sự phụ thuộc vào quân đội Mỹ tại châu Âu, đặc biệt khi Washington hiện duy trì khoảng 100.000 quân nhân thường trực – lực lượng được coi là xương sống của hệ thống phòng thủ châu Âu trong khuôn khổ NATO.
Cao ủy Quốc phòng EU Andrius Kubilius đề xuất thành lập một lực lượng quân sự thường trực gồm 100.000 binh sĩ phòng thủ châu Âu. Ảnh: RTL Today
Ông Kubilius cho biết, khả năng sẵn sàng phòng thủ của châu Âu phụ thuộc vào 3 trụ cột: Đầu tư nhiều hơn vào năng lực sản xuất; các thể chế được chuẩn bị và tổ chức tốt; và ý chí chính trị để răn đe và, nếu cần, để chiến đấu.
Vị quan chức người Litva cho rằng việc chỉ tăng ngân sách cho hệ thống phòng thủ hiện có của châu Âu sẽ không đáp ứng được những yêu cầu này, một phần là do thiếu sự đồng thuận.
"Chúng ta cần bắt đầu đầu tư tiền của mình theo cách mà chúng ta có thể chiến đấu như một châu Âu thống nhất, chứ không chỉ là tập hợp của 27 đội quân kiểng quốc gia", ông nói, mượn cụm từ "đội quân kiểng" từ cựu Đại diện cấp cao của EU về Chính sách đối ngoại và An ninh, Josep Borrell.
Thay vào đó, ông Kubilius cho rằng châu Âu có thể tạo ra một "lực lượng quân sự châu Âu" thường trực hùng mạnh gồm 100.000 binh sĩ – điều đã được các nhà lãnh đạo hàng đầu lục địa này như Tổng thống Pháp Emmanuel Macron, cựu Thủ tướng Đức Angela Merkel và cựu Chủ tịch Ủy ban châu Âu (EC) Jean-Claude Juncker đề xuất cách đây 10 năm.
Để giúp giải quyết vấn đề ý chí chính trị, ông Kubilius đề xuất thành lập một cơ quan được gọi là "Hội đồng An ninh châu Âu". Ý tưởng này đã được Tổng thống Pháp Macron và cựu Thủ tướng Đức Merkel đề cập đến.
"Hội đồng An ninh châu Âu có thể bao gồm các thành viên thường trực chủ chốt, cùng với một số thành viên luân phiên, bao gồm cả quốc gia thành viên đang giữ chức Chủ tịch Hội đồng EU", ông Kubilius giải thích. "Thêm vào đó là giới lãnh đạo của EU: Chủ tịch Ủy ban châu Âu và Chủ tịch Hội đồng châu Âu".
Hội đồng an ninh được đề xuất cũng nên bao gồm Vương quốc Anh dù quốc gia này đã rời EU (Brexit) từ lâu, ông Kubilius cho biết.
"Tổng cộng khoảng 10-12 thành viên, với nhiệm vụ thảo luận về các vấn đề quan trọng nhất trong lĩnh vực quốc phòng, một số vấn đề tôi vừa đề cập trước đó", ông Kubilius nói. "Và không chỉ thảo luận, mà còn nhanh chóng đưa ra các quyết định quan trọng" nhờ tránh được cơ chế đồng thuận 27 nước chậm chạp.
Minh Đức (Theo Politico, LIGA)