Điều ít biết về Thái Miếu nhà hậu Lê ở Thanh Hóa

10 giờ trướcBài gốc

Thái Miếu nhà Hậu Lê ở Bố Vệ, Thanh Hóa. Nguồn: VTC.

Nhà Hậu Lê là triều đại kéo dài nhất trong lịch sử phong kiến Việt Nam, trải suốt 361 năm, từ năm 1428 đến năm 1789 với vị vua khởi đầu là Thái tổ Lê Lợi có công đánh đuổi giặc Minh, đại định đất nước. Các vị vua kế tiếp của nhà Lê cũng tài trí, mưu lược, đưa Đại Việt vươn đến đỉnh cao của sự phát triển về kinh tế, văn hóa…

Dời dựng Miếu nhà Lê từ Thăng Long về Thanh Hóa

Nghĩ đến công đức của các vua nhà Lê, nhất là vua Lê Thái Tổ - đã tạo mạng cho nước, gây phúc cho dân, các vua triều Nguyễn đã thể hiện mối quan tâm đặc biệt đến miếu nhà Lê, nơi thờ tự các bậc vua hiền và hoàng tộc của nhà Hậu Lê.

Vua Gia Long từng ban chiếu rằng: Vương giả dựng nước, suy tôn dòng dõi đời trước là giữ hậu đạo. Nhà Lê từ khi mở nước đến lúc trung hưng, đời đời nối nhau hơn 300 năm, trước sau 25 vua. Quãng giữa tuy là không quyền nhưng vẫn là vua chung cả nước. Nay ta vâng đem uy trời, thống nhất bờ cõi, nghĩ tôn điển lễ để giữ thờ cúng cho họ Lê.

Sách Đại Nam thực lục chép: Năm Nhâm Tuất (1802), xa giá vua Gia Long đến Thanh Hoa (tức Thanh Hóa), vua dạo xem hình thế sông núi rồi vời những người già ở làng Bố Vệ (thuộc huyện Đông Sơn) để hỏi về sự tích cũ miếu nhà Lê. Những người dòng dõi họ Lê tranh nhau đem trâu rượu đến lạy mừng. Vua yên ủi rồi cho về.

Mộc bản sách Đại Nam thực lục chính biên đệ nhất kỷ, quyển 23, mặt khắc 18 ghi chép về việc dời dựng miếu nhà Lê về Thanh Hoa. Nguồn: Trung tâm Lưu trữ quốc gia IV.

Năm 1804, họ Lê tâu xin dời Miếu nhà Lê, vua đã xuống chiếu chỉ lập ra miếu thờ nhà Lê, rước thánh vị của vua Lê Thái Tổ ở Lam Sơn cùng thánh vị của các vua Lê khác ở tại Thái Miếu và Thế Miếu trong thành Thăng Long - kinh đô nhà Lê xưa, đem về thờ hiệp ở làng Bố Vệ, huyện Đông Sơn

Mộc bản sách Đại Nam thực lục chính biên đệ nhất kỷ, quyển 23, mặt khắc 18 khắc: Dời dựng miếu nhà Lê về Thanh Hoa. Miếu nhà Lê ở thành Thăng Long, họ Lê tâu xin dời về Bố Vệ (thuộc huyện Đông Sơn, là đất cũ trung hưng nhà Lê). Vua nói: “Giữ việc thờ cúng nhà Lê là trọng điển của Triều đình”. Sai trấn thần Thanh Hoa thúc dân sửa sang. Lấy Phan Tiến Quý làm quản phủ Thiệu Thiên để coi công việc. Rồi lấy 100 người dân xã Bố Vệ làm miếu phu.

Các vua Nguyễn với việc coi sóc Miếu thờ nhà Hậu Lê

Các vua nhà Nguyễn rất coi trọng việc thờ cúng các vua nhà Hậu Lê, thể hiện qua việc duy trì và cấp ngân sách cho miếu thờ nhà Lê, cũng như việc định lệ tế lễ hàng năm, cho thấy sự tôn kính đối với một triều đại vinh quang đi trước.

Năm 1802, vua Gia Long đặc phong cho Lê Duy Hoán làm Diên Tự công, cho thế tập tước vị, để vâng giữ việc thờ cúng ở miếu nhà Lê, cấp cho tự dân 1.016 người, tư điền 10.000 mẫu. (Dân tạo lệ 100 người, dân ngụ lộc 916 người, hàng năm thu tiền tô dung hơn 2.600 quan tiền, lại thêm tiền kho 370 quan để cung việc tế tự; ruộng 10.000 mẫu, hàng năm thu thóc tô hơn 6.000 hộc, chia cấp cho người trong họ làm lộc thường).

Năm Gia Long thứ 7 (1808), vua cho đặt thêm miếu phu ở miếu nhà Lê. Lê Duy Hoán tâu: “Ba thôn xã Bố Vệ thì Kiều Đại là một, thế mà trước đây chuẩn định 100 miếu phu toàn lấy ở hai thôn Mật Sơn và Tạnh Xá, thôn Kiều Đại không dự. Nay xin cho 48 người dân thôn ấy cũng sung miếu phu, miễn trừ dao dịch, để đều được ơn”. Vua y cho.

Mộc bản sách Đại Nam thực lục chính biên đệ tứ kỷ, quyển 52, mặt khắc 7 khắc về việc cấp tiền và phu coi miếu nhà Lê. Nguồn: Trung tâm Lưu trữ quốc gia IV.

Năm Minh Mệnh thứ 16 (1835), vua cấp ruộng tự điền và phu coi mộ cho miếu thờ các vua nhà Lê. Vua dụ Nội các rằng: “Nhà Tiền Lê vua Thái Tổ đánh đuổi quân Minh, lấy lại bờ cõi, vua Thánh Tông thì văn đức, võ công, ơn trạch thấm khắp nước Nam. […] Nay chuẩn cho đặt lại miếu thờ họ Lê, cấp cho 100 mẫu tự điền, 60 người phu giữ mộ do quan tỉnh Thanh Hoa chiếu chỗ gần mà tiện cấp cho, rồi giao dân xã sở tại hàng năm thờ cúng”.

Năm Minh Mệnh thứ 20 (1839), Vua sai quan đến tế miếu nhà Lê. Dụ rằng: “Nay đến tiết Thanh minh, lại nghĩ đến dấu vết trước, hầu như canh cánh trong lòng, chuẩn cho bộ Lễ soạn nghĩ văn cáo, tư ngay cho tỉnh Thanh Hoa dự bị lễ phẩm tam sinh, lại phái một viên khoa đạo đến miếu nhà Lê để tế”.

Khi vua đến Thế miếu xem thợ làm, nhân hỏi Phan Huy Thực rằng phép làm miếu của nhà Lê thế nào. Phan Huy Thực thưa rằng: miếu nhà Lê theo hình chữ Công. Gian giữa thờ Thái Tổ, hai bên thờ vị các vua, mỗi khi gặp ngày húy, chỉ cứ làm lễ ở án chính, không rước ra nơi khác.

Dưới thời vua Tự Đức, năm 1874, khi định lại điển lễ thờ tự miếu đế vương các triều đại ở các địa phương, miếu nhà Lê được cấp 800 quan tiền, 30 người phu coi miếu.

Miếu nhà Lê không chỉ là mối quan tâm của riêng hậu thế nhà Lê để thể hiện sự tưởng nhớ đối với tổ tiên mà còn là nơi triều Nguyễn tỏ lòng kính ngưỡng với một vương triều hưng thịnh, kéo dài bậc nhất trong lịch sử phong kiến dân tộc.

Minh Châu - Nhật Phương

Nguồn Znews : https://znews.vn/dieu-it-biet-ve-thai-mieu-nha-hau-le-o-thanh-hoa-post1618634.html