Chăm sóc hoa lay ơn nở đúng Tết
PGS.TS Đặng Văn Đông, Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu rau quả cho biết, chất lượng và độ bền của hoa lay ơn chơi Tết là kết quả tổng hợp của nhiều yếu tố liên hoàn, bắt đầu từ khâu trồng cho đến khi hoa được cắm trong bình.
Đầu tiên là củ phải đúng giống, khỏe, không nhiễm bệnh, được xử lý và bảo quản đúng kỹ thuật. Trong quá trình trồng, đất trồng tơi xốp, thoát nước tốt, cùng với chế độ phân bón cân đối, đặc biệt là kali và trung vi lượng, sẽ quyết định chiều cao cành, số lượng nụ và độ cứng cành hoa.
Tiếp theo, chế độ nước và điều kiện thời tiết trong giai đoạn phân hóa mầm hoa và phát triển nụ có ảnh hưởng rất lớn đến khả năng nở đều, nở bền của hoa. Nếu tưới nước không hợp lý hoặc gặp rét đậm, mưa kéo dài, hoa dễ còi cọc, nụ kém phát triển hoặc nở không đồng đều.
Hoa lay ơn được ưa chuộng mỗi dịp Tết đến.
Ở khâu thu hoạch, thời điểm cắt hoa là yếu tố then chốt: lay ơn nên được cắt khi 1–2 hoa dưới cùng bắt đầu hé màu, thân hoa còn tươi, chưa mất nước. Sau thu hoạch, xử lý gốc, làm mát nhanh và vận chuyển nhẹ nhàng, tránh va đập và nhiệt độ cao, sẽ giúp hạn chế mất nước và tổn thương cơ học.
Theo PGS.TS Đặng Văn Đông, để hoa lay ơn nở đúng dịp Tết Nguyên đán, khâu quan trọng nhất là chủ động điều khiển sinh trưởng của cây theo thời vụ, trong đó cần đặc biệt chú ý ba nội dung chính.
Thứ nhất là xác định thời điểm trồng phù hợp với giống và điều kiện thời tiết từng vùng. Mỗi giống lay ơn có thời gian sinh trưởng khác nhau; nếu trồng quá sớm, gặp thời tiết ấm kéo dài, hoa sẽ nở trước Tết, còn nếu trồng muộn hoặc gặp rét đậm, hoa dễ chậm nở hoặc nụ không bung. Vì vậy, người trồng cần căn cứ kinh nghiệm nhiều năm kết hợp dự báo thời tiết để điều chỉnh thời vụ cho phù hợp.
Thứ hai là quản lý nước tưới và dinh dưỡng một cách linh hoạt. Giai đoạn sinh trưởng sinh dưỡng cần đủ nước và dinh dưỡng để cây phát triển khỏe, nhưng khi cây bước vào giai đoạn hình thành nụ, việc tưới quá nhiều nước hoặc bón đạm cao sẽ làm cây sinh trưởng mạnh về thân lá, dẫn đến nở muộn hoặc nở không tập trung. Ngược lại, thiếu nước hoặc dinh dưỡng ở giai đoạn này sẽ khiến nụ nhỏ, khó nở.
Thứ ba là theo dõi sát diễn biến thời tiết và sinh trưởng thực tế của cây để điều chỉnh kịp thời. Khi thời tiết ấm bất thường, có thể giảm tưới, hạn chế đạm để hãm hoa; khi gặp rét hoặc sinh trưởng chậm, cần tăng cường chăm sóc, giữ ẩm hợp lý và che phủ nhẹ để thúc cây phát triển.
Cách chọn hoa lay ơn bền đẹp
Theo PGS.TS Đặng Văn Đông, khi chọn mua hoa lay ơn chơi Tết, người tiêu dùng có thể dựa vào một số dấu hiệu rất dễ quan sát bằng mắt thường để nhận biết cành hoa khỏe, nhiều nụ và có khả năng nở bền trong những ngày Tết.
Trước hết, cần quan sát thân và cành hoa. Cành lay ơn khỏe thường thẳng, cứng, màu xanh tươi, không mềm oặt hay cong gập. Khi cầm trên tay có cảm giác chắc, không bị nhẹ bẫng, chứng tỏ cành còn nhiều nước và chưa bị mất sức trong quá trình vận chuyển.
Tiếp theo là số lượng và hình dạng nụ hoa. Nên chọn cành có nhiều nụ xếp đều dọc theo trục hoa, các nụ mập, căng, màu sắc tươi, không nhăn nheo. Nụ phía dưới nên bắt đầu hé màu hoặc sắp nở, trong khi các nụ phía trên vẫn còn xanh, như vậy hoa sẽ nở dần và chơi được lâu hơn.
Chăm sóc hoa lay ơn đẹp cần có nhiều kỹ thuật.
Ngoài ra, lá trên cành hoa cũng là dấu hiệu quan trọng. Lá lay ơn khỏe có màu xanh đậm, bản lá cứng, không bị vàng, dập nát hay có vết bệnh. Lá héo, úa vàng thường cho thấy hoa đã bị thiếu nước hoặc bảo quản không tốt, khả năng nở và độ bền sẽ giảm.
Người mua cũng nên chú ý đến vết cắt ở gốc cành. Gốc cắt mới thường có màu sáng, không bị thâm đen, không nhớt hay có mùi lạ. Những cành có gốc thâm đen, dập nát thường đã bị cắt lâu ngày, khả năng hút nước kém và nhanh héo.
Tóm lại, chỉ cần chú ý đến cành cứng – nụ mập, đều – lá xanh tươi – gốc cắt mới, người tiêu dùng hoàn toàn có thể chọn được những cành lay ơn đẹp, nở bền và giữ được vẻ rực rỡ trong suốt những ngày Tết.
Để phân biệt nụ lay ơn khỏe có khả năng tiếp tục nở sau khi cắm với nụ già hoặc nụ kém chất lượng, người chơi hoa có thể dựa vào một số dấu hiệu quan sát rất đơn giản, không cần kinh nghiệm chuyên môn.
Trước hết là hình dạng và độ căng của nụ. Nụ khỏe thường thon dài, mập đều, vỏ nụ căng, bề mặt nhẵn và có màu xanh tươi hoặc đã ánh rõ màu hoa bên trong. Khi bóp nhẹ không thấy mềm nhũn. Ngược lại, nụ già hoặc nụ kém chất lượng thường ngắn, tóp, nhăn nheo, dễ mềm khi sờ tay, khả năng nở tiếp rất thấp.
Thứ hai là màu sắc của nụ. Nụ khỏe có màu sắc đồng đều, chuyển màu tự nhiên từ xanh sang màu hoa. Nụ có màu xỉn, thâm hoặc loang lổ thường đã bị ảnh hưởng bởi rét, thiếu dinh dưỡng hoặc bảo quản không tốt, khi cắm vào bình rất dễ thui hoặc nở không hoàn chỉnh.
Thứ ba là vị trí nụ trên cành hoa. Những nụ ở đoạn giữa và phía trên của cành, nếu còn xanh tươi và mập, thường vẫn có khả năng nở tiếp. Ngược lại, các nụ quá nhỏ ở ngọn cành, phát triển không đồng đều, thường khó nở, đặc biệt khi hoa đã bị cắt và tách khỏi nguồn dinh dưỡng.
Ngoài ra, có thể quan sát độ tươi của cành và lá. Nếu cành hoa còn cứng, lá xanh tươi, không héo rũ, thì khả năng các nụ tiếp tục phát triển và nở hoa là rất cao; còn nếu cành đã mềm, lá héo, dù nụ còn xanh thì cũng khó nở đẹp.
Tóm lại, chỉ cần nhớ nguyên tắc nụ mập – căng – màu tươi – cành khỏe, người chơi hoa hoàn toàn có thể lựa chọn được những cành lay ơn có nụ khỏe, nở đều và chơi được lâu trong dịp Tết", PGS.TS Đặng Văn Đông cho biết.
Cách chăm sóc quyết định màu hoa có đẹp không
PGS.TS Đặng Văn Đông cho biết, thời vụ trồng, chế độ phân bón và nước tưới có tác động trực tiếp và rất rõ rệt đến hình thái và chất lượng cành hoa lay ơn, đặc biệt là chiều cao cành, số lượng nụ và màu sắc hoa.
Trước hết, thời vụ trồng quyết định nền nhiệt và ánh sáng mà cây lay ơn nhận được trong suốt quá trình sinh trưởng. Nếu trồng đúng thời vụ, cây sinh trưởng cân đối, cành hoa vươn cao vừa phải, nụ phân bố đều và hoa lên màu chuẩn. Ngược lại, trồng quá sớm trong điều kiện nhiệt độ cao sẽ làm cây vươn nhanh, cành dài nhưng mềm, số nụ ít và hoa dễ nhạt màu; còn trồng muộn, gặp rét đậm, cây thường thấp, cành ngắn, nụ nhỏ và khả năng nở kém.
Đối với phân bón, sự cân đối là yếu tố then chốt. Bón nhiều đạm giúp cây sinh trưởng mạnh, cành cao nhưng nếu dư đạm, thân hoa dễ mềm, số nụ ít và hoa nở nhanh, chóng tàn. Ngược lại, kali và lân có vai trò quan trọng trong việc làm cành cứng, tăng số nụ, giúp hoa nở đều và màu sắc tươi, đậm hơn. Việc bổ sung hợp lý các trung, vi lượng cũng góp phần cải thiện độ bóng cánh và độ bền màu của hoa.
Về nước tưới, lay ơn cần đủ ẩm trong suốt quá trình sinh trưởng, đặc biệt là giai đoạn vươn cành và hình thành nụ. Thiếu nước sẽ làm cây còi cọc, cành thấp, nụ nhỏ và dễ rụng; trong khi tưới quá nhiều hoặc để ruộng bị úng sẽ làm bộ rễ kém phát triển, hoa dễ nhạt màu, nụ không đồng đều và giảm độ bền của cành hoa.
"Thời tiết cuối năm diễn biến thất thường là thách thức lớn đối với sản xuất hoa lay ơn phục vụ Tết, do đó người trồng cần chủ động áp dụng đồng bộ nhiều giải pháp kỹ thuật để giảm thiểu rủi ro và giữ ổn định chất lượng hoa", PGS.TS Đặng Văn Đông cho biết.
Ruộng trồng lay ơn nên lên luống cao, rãnh thoát nước thông thoáng để tránh úng khi gặp mưa kéo dài, bởi ngập nước dù trong thời gian ngắn cũng có thể làm thối rễ, thối củ, ảnh hưởng trực tiếp đến sinh trưởng và chất lượng cành hoa.
Trong điều kiện rét đậm, rét kéo dài, người trồng cần áp dụng các biện pháp giữ ấm và hạn chế thất thoát nhiệt, như phủ rơm rạ, nilon mỏng hoặc vật liệu che phủ nông nghiệp trên mặt luống, kết hợp tưới nước vào thời điểm nắng ấm trong ngày để ổn định nhiệt độ đất, giúp cây tiếp tục sinh trưởng và phân hóa nụ bình thường.
Khi gặp nắng ấm bất thường, đặc biệt là giai đoạn cây đang hình thành nụ, cần điều chỉnh chế độ nước tưới và phân bón theo hướng "hãm sinh trưởng", giảm lượng đạm, tăng kali, tưới nước vừa phải để tránh hiện tượng cây phát triển quá nhanh, dẫn đến nở sớm trước Tết.
Bên cạnh đó, người trồng cần theo dõi sát diễn biến sinh trưởng của cây, thường xuyên kiểm tra sâu bệnh, nhất là các bệnh hại rễ, thân và nụ phát sinh mạnh trong điều kiện ẩm độ cao. Việc phòng bệnh sớm, sử dụng thuốc bảo vệ thực vật đúng kỹ thuật và an toàn sẽ giúp hạn chế thiệt hại trong giai đoạn quyết định của vụ hoa Tết.
Tô Hội