Điều kiện tổ chức, nhân sự trong kinh doanh vận tải đường sắt
Nghị định số 16/2026/NĐ-CP gồm 5 chương, 66 điều, quy định cụ thể về kết cấu hạ tầng đường sắt; quản lý, bảo trì công trình đường sắt dùng chung với đường bộ và công trình hạ tầng kỹ thuật đấu nối, sử dụng chung với công trình đường sắt; phạm vi bảo vệ công trình đường sắt và hành lang an toàn giao thông đường sắt; quản lý, sử dụng đất dành cho đường sắt; kinh doanh kết cấu hạ tầng đường sắt và kinh doanh vận tải đường sắt.
Trong đó, nghị định quy định rõ các điều kiện mà tổ chức, doanh nghiệp phải đáp ứng khi tham gia kinh doanh kết cấu hạ tầng giao thông đường sắt.
Nghị định 16/2026/NĐ-CP quy định điều kiện tổ chức kinh doanh vận tải đường sắt phải được thành lập theo quy định của pháp luật, có bộ phận chuyên môn về tổ chức vận tải đường sắt và an toàn vận tải đường sắt. Ảnh: VGP.
Cụ thể, tổ chức kinh doanh phải được thành lập theo quy định của pháp luật; có bộ phận chuyên môn về quản lý, bảo trì kết cấu hạ tầng đường sắt, điều hành giao thông vận tải đường sắt và an toàn giao thông đường sắt.
Đối với nhân sự chủ chốt, người phụ trách bộ phận quản lý, bảo trì kết cấu hạ tầng phải có trình độ đại học trở lên thuộc các chuyên ngành xây dựng công trình giao thông, tự động hóa, thông tin tín hiệu giao thông hoặc quản lý xây dựng, đồng thời có ít nhất 3 năm kinh nghiệm làm việc trong doanh nghiệp quản lý, bảo trì hoặc xây dựng kết cấu hạ tầng đường sắt.
Người phụ trách bộ phận điều hành giao thông vận tải đường sắt phải có trình độ đại học trở lên về các chuyên ngành khai thác vận tải, công nghệ thông tin, tự động hóa hoặc thông tin tín hiệu; có tối thiểu 3 năm kinh nghiệm làm việc trong lĩnh vực điều hành giao thông vận tải đường sắt.
Người phụ trách bộ phận an toàn giao thông đường sắt phải có trình độ đại học trở lên về các chuyên ngành khai thác vận tải, cơ khí giao thông, thông tin tín hiệu hoặc xây dựng công trình giao thông, đồng thời có ít nhất 3 năm kinh nghiệm làm việc trong doanh nghiệp vận tải đường sắt hoặc doanh nghiệp quản lý, bảo trì kết cấu hạ tầng đường sắt.
Đối với kinh doanh vận tải đường sắt, Nghị định 16/2026/NĐ-CP cũng quy định cụ thể các điều kiện tham gia. Theo đó, tổ chức kinh doanh vận tải đường sắt phải được thành lập theo quy định của pháp luật; có bộ phận chuyên môn về tổ chức vận tải đường sắt và an toàn vận tải đường sắt.
Người phụ trách bộ phận tổ chức vận tải đường sắt phải có trình độ đại học trở lên về các chuyên ngành kinh tế vận tải, khai thác vận tải hoặc logistics; có ít nhất 3 năm kinh nghiệm làm việc trong doanh nghiệp vận tải đường sắt.
Người phụ trách bộ phận an toàn giao thông đường sắt phải có trình độ đại học trở lên về các chuyên ngành khai thác vận tải, cơ khí giao thông, thông tin tín hiệu hoặc xây dựng công trình, đồng thời có tối thiểu 3 năm kinh nghiệm làm việc trong doanh nghiệp vận tải đường sắt hoặc đơn vị bảo trì kết cấu hạ tầng đường sắt.
Quy định trách nhiệm, quyền, nghĩa vụ của doanh nghiệp vận tải đường sắt
Nghị định cũng quy định rõ quyền và nghĩa vụ của doanh nghiệp kinh doanh vận tải đường sắt. Doanh nghiệp được cung cấp thông tin về dịch vụ điều hành giao thông vận tải đường sắt, các chỉ tiêu kinh tế - kỹ thuật liên quan năng lực kết cấu hạ tầng đường sắt; được sử dụng kết cấu hạ tầng và dịch vụ điều hành giao thông vận tải đường sắt trên hệ thống đường sắt để kinh doanh theo quy định.
Doanh nghiệp kinh doanh vận tải đường sắt có quyền tạm ngừng chạy tàu khi xét thấy kết cấu hạ tầng đường sắt có nguy cơ mất an toàn chạy tàu; được bồi thường thiệt hại do lỗi của doanh nghiệp kinh doanh kết cấu hạ tầng đường sắt hoặc do tổ chức, cá nhân khác gây ra; được thực hiện các quyền khác theo quy định của pháp luật.
Cùng đó, doanh nghiệp kinh doanh vận tải đường sắt có trách nhiệm tổ chức chạy tàu đúng biểu đồ chạy tàu, công lệnh tải trọng, công lệnh tốc độ đã được công bố; thực hiện vận tải phục vụ nhiệm vụ đặc biệt, an sinh xã hội theo yêu cầu của cơ quan nhà nước có thẩm quyền.
Doanh nghiệp phải thông báo kịp thời cho doanh nghiệp kinh doanh kết cấu hạ tầng đường sắt khi thực hiện dừng tàu; ngừng chạy tàu khi nhận được thông báo của doanh nghiệp kinh doanh kết cấu hạ tầng đường sắt.
Doanh nghiệp cũng có nghĩa vụ trả phí sử dụng kết cấu hạ tầng đường sắt cho Nhà nước khi sử dụng kết cấu hạ tầng đường sắt quốc gia do Nhà nước đầu tư; trả giá dịch vụ điều hành giao thông vận tải đường sắt khi sử dụng dịch vụ điều hành giao thông vận tải đường sắt cho doanh nghiệp kinh doanh kết cấu hạ tầng đường sắt.
Ngoài ra, doanh nghiệp kinh doanh vận tải đường sắt phải bảo đảm đủ điều kiện an toàn chạy tàu trong quá trình khai thác; xây dựng và duy trì hệ thống quản lý an toàn vận hành của phương tiện giao thông đường sắt; chịu sự chỉ đạo của cơ quan nhà nước có thẩm quyền và phối hợp với doanh nghiệp kinh doanh kết cấu hạ tầng đường sắt trong công tác phòng, chống thiên tai, xử lý tai nạn giao thông đường sắt theo quy định của pháp luật...
Linh Đan