Nông dân xã Hàm Liêm đang tính toán chuyển đổi cây trồng trên diện tích thanh long cằn cỗi
Nông dân được định hướng cây trồng
Thanh long hiện có diện tích 26.000 ha, tập trung ở vùng Đông Nam tỉnh. Những năm qua, người sản xuất đã ứng dụng nhiều tiến bộ khoa học - kỹ thuật, từng bước nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm. Tuy nhiên, vẫn còn tình trạng phát triển diện tích mang tính tự phát, thiếu quy hoạch đồng bộ. Điều này dẫn đến cung vượt cầu trong một số thời điểm, gây áp lực lớn lên giá cả thị trường. Bên cạnh đó, việc phụ thuộc vào những thị trường xuất khẩu truyền thống khiến đầu ra của thanh long thiếu tính ổn định; nhiều diện tích thanh long cằn cỗi, năng suất không cao.
Trước thực trạng này, ngành nông nghiệp Lâm Đồng đã tổ chức tọa đàm về “Giải pháp chuyển đổi đất trồng thanh long kém hiệu quả sang các loại cây trồng khác như chanh leo, dứa, táo...” tại khu vực Đông Nam tỉnh. Sự kiện thu hút sự tham gia của hàng trăm nông dân các xã, phường như: Hàm Liêm, Hồng Sơn, Hàm Thuận, Hàm Thuận Bắc, Tuyên Quang đến nghe tư vấn để áp dụng.
Để bà con có hướng chuyển đổi cây trồng, ngành nông nghiệp tỉnh giới thiệu các giải pháp kỹ thuật. Song song đó, là các mô hình chuyển đổi hiệu quả sang những loại cây trồng như: chanh leo, dứa, táo... Đây là các loại cây phù hợp với điều kiện thổ nhưỡng và nhu cầu thị trường.
Ông Nguyễn Hữu Nhân, thôn 4, xã Hồng Sơn là một trong số hộ dân tham gia tọa đàm cho biết: “Gia đình đang liên kết sản xuất và được bao tiêu sản phẩm chanh dây vàng với trang trại EDEN (xã Hàm Thuận Bắc) mang lại hiệu quả cao. Bởi thực tế, chanh dây vàng là một loại trái cây giàu dinh dưỡng, thơm ngon và được thị trường quốc tế yêu thích. Khu vực Đông Nam tỉnh với khí hậu nắng nhiều, đất cát thoát nước tốt và lợi thế sản xuất quy mô lớn, là điều kiện để phát triển chanh dây vàng theo hướng chất lượng cao, phục vụ thị trường nội địa và xuất khẩu”.
Theo ngành nông nghiệp tỉnh, diện tích chanh dây toàn tỉnh Lâm Đồng hiện khoảng 4,8 ngàn ha, tập trung ở khu vực trung tâm và phía Tây tỉnh. Đối với khu vực Đông Nam, đây là một cây trồng mới được người dân lựa chọn thay thế vào vườn thanh long già cỗi. Diện tích thay thế hiện nay khoảng 30 ha tập trung tại xã Tân Thành, Hàm Thuận Bắc và Hàm Thuận Nam.
Nâng cao khả năng cạnh tranh của nông sản
Từ ví dụ điển hình về cây chanh leo, vấn đề được ngành nông nghiệp tỉnh và nông dân quan tâm là xu hướng thị trường. Bên cạnh đó, là vai trò của liên kết sản xuất - tiêu thụ, phát triển chuỗi giá trị và đẩy mạnh ứng dụng các tiêu chuẩn sản xuất an toàn nhằm nâng cao khả năng cạnh tranh của nông sản. Bà Mai Thị Thúy Kiều - cán bộ thuộc Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật tỉnh nhấn mạnh, việc chuyển đổi cây trồng trên thanh long kém hiệu quả còn gặp nhiều khó khăn. Nguyên nhân do một số nông dân chưa xác định được cây trồng thay thế thực sự hiệu quả. Đồng thời, thiếu sự liên kết tiêu thụ với doanh nghiệp khiến giá cả bấp bênh, dễ xảy ra tình trạng “được mùa mất giá”. Vì vậy, trước khi chuyển đổi, cần triển khai các mô hình sản xuất gắn với chuỗi liên kết tiêu thụ hiệu quả. Điều này giúp người dân có cơ hội tham quan, học hỏi và lựa chọn mô hình phù hợp, từ đó nâng cao hiệu quả sản xuất và ổn định đầu ra. Ngoài ra, với cây dừa cũng là loại cây trồng tạo ra thu nhập phụ cho hộ gia đình, góp phần cải thiện dinh dưỡng, tạo ra công ăn việc làm cho lao động nông thôn. Theo đại diện Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật tỉnh, diện tích dừa tại khu vực phía Đông Nam tỉnh trên 1.400 ha, tập trung chủ yếu ở Mũi Né, Hồng Sơn, Bắc Bình và Hàm Tân. Cây dừa thích nghi tốt trên nhiều loại đất khác nhau. Các sản phẩm từ dừa được xuất khẩu chủ yếu là dầu dừa, khô dầu dừa, cơm dừa, xơ dừa... Các sản phẩm có giá trị gia tăng cao như: sữa dừa, kem dừa, bột sữa dừa. Từ năm 2025, dừa tươi ngoài tiêu thụ nội địa, còn xuất khẩu sang Trung Quốc, Hàn Quốc và các nước Trung Đông.
Theo Trung tâm Khuyến nông tỉnh, việc chuyển đổi vườn thanh long già cỗi sang cây trồng khác như: chanh leo, mãng cầu, dừa... là một hướng mở đối với nhiều nông dân trên địa bàn Đông Nam tỉnh. Nếu thực hiện đồng bộ về kỹ thuật, thị trường và tổ chức sản xuất, đây sẽ là giải pháp quan trọng giúp tái cơ cấu nông nghiệp bền vững, nâng cao thu nhập cho người dân, giảm phụ thuộc vào cây thanh long.
Kiều Hằng .