Chiều 28/3, tại kỳ họp thứ nhất, HĐND TP Hà Nội khóa XVII, nhiệm kỳ 2026 - 2031 đã quyết nghị thông qua Quy hoạch tổng thể thủ đô Hà Nội tầm nhìn 100 năm, trong đó có nội dung định hướng phát triển trục không gian sông Hồng.
Phối cảnh siêu dự án ven sông Hồng.
Định hình trục chiến lược của Thủ đô
Ông Dương Đức Tuấn, Phó chủ tịch UBND TP Hà Nội cho biết, thành phố xác lập 9 trục động lực phát triển, trong đó trục không gian sông Hồng sẽ là trục không gian xanh trung tâm gắn với văn hóa sáng tạo dọc sông Hồng; là trục phát triển kinh tế - xã hội và biểu trưng cho Hà Nội "Văn hiến - bản sắc - sáng tạo", biểu tượng mới của thủ đô văn minh, hiện đại.
Theo ông Vũ Đại Thắng, Chủ tịch UBND TP Hà Nội, trong thời gian tới, thành phố xác định nhiều nhiệm vụ trọng tâm, trong đó sẽ tổ chức hiệu quả các nghị quyết của Trung ương, đặc biệt là nghị quyết về phát triển Thủ đô; đồng thời triển khai đồng bộ quy hoạch Thủ đô với tầm nhìn 100 năm; huy động và sử dụng mọi nguồn lực cho hạ tầng chiến lược; tập trung chăm lo toàn diện cho đời sống của nhân dân…
Bên cạnh đó, Hà Nội cần tập trung vào các đột phá, hoàn thiện thể chế; đẩy mạnh phân cấp phân quyền; đưa quy hoạch vào thực tiễn, mở rộng không gian phát triển; phát triển sông Hồng thành trục chiến lược, tạo thành "kỳ tích sông Hồng" cho Thủ đô.
Theo ông Tuấn, thành phố sẽ cải tạo, tái thiết đô thị theo hướng cải tạo tích cực, tái thiết thích ứng khu vực trung tâm gắn với trục không gian sông Hồng và hai bên sông; bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa lịch sử khu vực phố cổ (36 phố phường), phố cũ (phố Pháp), khu cũ.
Ở giai đoạn tiếp theo, Hà Nội sẽ nghiên cứu phát triển kéo dài từ cầu Mễ Sở đến hết ranh giới phía Nam thành phố (khoảng 30km). Liên kết hai bên sông chuỗi vùng đô thị lớn Thường Tín, đô thị văn hóa thể thao Olympic, đô thị Phú Xuyên và chuỗi đô thị Văn Giang - Phố Hiến - Hưng Yên theo trục đường kết nối di sản văn hóa du lịch và phát triển kinh tế dọc sông Hồng, với hệ thống các cầu bắc qua sông theo các trục đường vành đai liên kết.
Không nên cụ thể hóa thành từng dự án đơn lẻ, gây khó cho việc điều chỉnh
Các chuyên gia cho rằng, định hướng phát triển trục không gian sông Hồng cần đặt ở tầm chiến lược, không nên cụ thể hóa sớm thành các dự án đơn lẻ, quy mô lớn. Việc rập khuôn quy hoạch bằng những dự án cụ thể ngay từ đầu có thể làm giảm tính linh hoạt và gây khó khăn trong quá trình điều chỉnh theo thực tiễn.
Đặc biệt, với những đề xuất như trục đại lộ cảnh quan ven sông, nếu được hiểu như một dự án độc lập với quy mô đầu tư lớn, dễ dẫn đến cách tiếp cận cứng, trong khi bản chất của trục sông Hồng là một không gian động, chịu tác động mạnh của yếu tố tự nhiên, thủy văn và biến đổi khí hậu.
Do đó, các chuyên gia nhấn mạnh cần phân biệt rõ giữa "trục không gian chiến lược" và "các dự án cụ thể", trong đó các dự án chỉ đóng vai trò công cụ để hiện thực hóa định hướng, không phải là mục tiêu cuối cùng của quy hoạch.
Theo KTS Lại Thành Tín, Studio 54+, với tầm nhìn 100 năm, việc triển khai trục không gian sông Hồng vừa là cơ hội, vừa là thách thức với tất cả các hộ dân đang sinh sống dọc hai bờ sông Hồng, cũng như chính quyền các cấp và doanh nghiệp tại Hà Nội.
Tuy nhiên, cần nghiên cứu cụ thể về tác động đến môi trường, văn hóa - xã hội, kinh tế và hạ tầng theo đúng định hướng dài hạn, bài bản và theo từng giai đoạn kèm mục tiêu cụ thể, để mọi tầng lớp nhân dân cùng hưởng lợi từ tầm nhìn này.
Dự án trục không gian sông Hồng có tổng vốn đầu tư hơn 855.000 tỷ đồng, quy mô 80km, trải dài qua 19 xã, phường.
Phát triển thuận tự nhiên, bảo đảm an toàn đê điều
Một nguyên tắc xuyên suốt được KTS Trần Huy Ánh, Ủy viên Thường vụ Hội Kiến trúc sư Hà Nội nhấn mạnh đó là việc khai thác không gian hai bên sông Hồng phải tuân thủ nghiêm ngặt các yêu cầu về hành lang thoát lũ và an toàn đê điều.
Trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng phức tạp, sông Hồng không chỉ là không gian phát triển mà còn là hệ thống thủy văn quan trọng, có vai trò điều tiết lũ, bảo vệ an toàn cho toàn bộ khu vực nội đô. Vì vậy, mọi can thiệp vào khu vực bãi sông, bãi nổi cần được cân nhắc kỹ lưỡng, tránh phá vỡ cân bằng tự nhiên.
Cùng với đó, việc phát triển không gian ven sông cần gắn với hệ sinh thái, công viên, hành lang xanh và các hoạt động văn hóa - du lịch, thay vì chỉ tập trung vào hạ tầng giao thông hoặc khai thác quỹ đất đơn thuần.
Theo KTS Ánh, tư duy phát triển đô thị "quay mặt ra sông Hồng" nhận được sự đồng thuận cao từ giới chuyên môn. Tuy nhiên, đi kèm với đó là yêu cầu phát triển thuận theo tự nhiên, hạn chế can thiệp thô bạo và tăng khả năng thích ứng với biến đổi khí hậu.
Cần lộ trình và nguồn lực phù hợp
Bên cạnh định hướng không gian, bài toán tổ chức thực hiện cũng được đặt ra, đặc biệt là vấn đề nguồn lực và tính khả thi.
Các chuyên gia cho rằng, với một trục phát triển có quy mô lớn, liên quan đến nhiều lĩnh vực và địa bàn, việc triển khai cần lộ trình rõ ràng, phân kỳ đầu tư hợp lý và xác định các dự án ưu tiên.
Đồng thời, cần thiết lập các công cụ giám sát, đánh giá hiệu quả thực hiện theo từng giai đoạn, bảo đảm quy hoạch không chỉ dừng lại ở tầm nhìn mà có thể đi vào thực tiễn.
Với cách tiếp cận mới, trục không gian sông Hồng được kỳ vọng sẽ trở thành động lực quan trọng để Hà Nội tái cấu trúc không gian đô thị theo hướng xanh, bền vững và cân bằng hơn.
Tuy nhiên, KTS Trần Huy Ánh nhấn mạnh, thành công của định hướng này không nằm ở việc xây dựng một đại lộ hay một dự án cụ thể, mà ở cách tổ chức không gian hài hòa với tự nhiên, đảm bảo an toàn lâu dài và tạo ra giá trị sống thực sự cho người dân.
Tuyết Hạnh