Định hướng thông tin mạng xã hội, ngăn chặn, đẩy lùi nguy cơ 'tự diễn biến', 'tự chuyển hóa' Bài 1: Yêu cầu cấp bách, giải pháp then chốt

2 giờ trướcBài gốc

Việc định hướng thông tin trên mạng xã hội vì vậy không chỉ là yêu cầu cấp bách để bảo vệ an ninh tư tưởng mà còn là giải pháp then chốt ngăn chặn, đẩy lùi nguy cơ “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa”.

Cuộc cách mạng kết nối, giao lưu, động lực mới cho phát triển

Trong kỷ nguyên số, mạng xã hội đã và đang trở thành một phần tất yếu của đời sống đương đại. Với khả năng kết nối nhanh chóng, lan tỏa thông tin rộng khắp, các nền tảng mạng xã hội đã góp phần làm thay đổi sâu sắc phương thức con người giao tiếp, làm việc và nhận thức thế giới xung quanh. Nhìn nhận một cách khách quan, mạng xã hội đang mang lại nhiều tác động tích cực, sâu rộng đối với đời sống xã hội hiện nay. Bởi, nó không chỉ đơn thuần là công cụ giải trí hay giao tiếp mà còn giữ vai trò quan trọng tăng cường sự kết nối cộng đồng, định hình nhận thức và thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội.

Đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch trên không gian mạng xã hội. Ảnh: PHẠM HÀ

Vai trò đầu tiên và quan trọng nhất của mạng xã hội chính là sự tối ưu hóa kết nối, phá bỏ mọi rào cản về không gian và thời gian, tạo ra một "thế giới phẳng" đúng nghĩa; sự tương tác không còn bị giới hạn bởi biên giới quốc gia hay sự khác biệt về ngôn ngữ. Điều này giúp rút ngắn khoảng cách thông tin giữa các vùng miền, tạo điều kiện cho mọi tầng lớp xã hội được tiếp cận tri thức bình đẳng hơn.

Một khía cạnh tích cực khác không thể phủ nhận là vai trò của mạng xã hội trong việc thúc đẩy phát triển kinh tế và sáng tạo, đã tạo ra một cuộc chuyển đổi mô hình ngoạn mục, thiết lập một thị trường toàn cầu đầy tiềm năng. Đối với các doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp nhỏ và vừa, đây là giải pháp tối ưu để tiếp cận khách hàng với chi phí thấp nhất nhưng hiệu quả cao nhất. Đối với giới trẻ, mạng xã hội mở ra kỷ nguyên của “nền kinh tế sáng tạo” (Creator Economy).

Mạng xã hội còn là diễn đàn quan trọng để người dân bày tỏ quan điểm, tham gia vào các vấn đề xã hội và thúc đẩy tính minh bạch; là kho tàng tri thức khổng lồ. Đồng thời, mạng xã hội là công cụ hỗ trợ hiệu quả cho chính phủ điện tử vì giúp tăng kết nối, minh bạch và tương tác với người dân.

"Ma trận" của những hệ lụy tiêu cực

Bên cạnh những lợi ích không thể phủ nhận, mạng xã hội cũng đang bộc lộ ngày càng rõ những tác động tiêu cực, ảnh hưởng đến đời sống xã hội. Mạng xã hội ra đời với mục tiêu kết nối nhân loại, nhưng trớ trêu thay, cũng chính nó đang dần tạo ra những vết rạn nứt sâu sắc trong cấu trúc xã hội và tâm lý con người. Đằng sau những giao diện hào nhoáng và sự tiện lợi tức thời là một "ma trận" của những hệ lụy tiêu cực: từ sự xói mòn đạo đức, đứt gãy kết nối thực tại đến những nguy cơ đe dọa an ninh tư tưởng và trật tự xã hội.

Trước hết, một trong những hệ lụy đáng lo ngại nhất của mạng xã hội là sự lan truyền nhanh chóng và khó kiểm soát của thông tin sai lệch. Trong môi trường mà bất kỳ cá nhân nào cũng có thể trở thành “người phát ngôn”, nhưng lại thiếu đi cơ chế quản lý, kiểm chứng hiệu quả đã dẫn đến hệ quả là thông tin rác, tin giả (fake news) bùng nổ như một đại dịch, dễ dàng lan rộng với tốc độ chóng mặt, gây hoang mang trong dư luận và làm xói mòn niềm tin xã hội. Hệ quả không chỉ dừng lại ở nhận thức sai lệch mà còn có thể dẫn đến những hành vi sai lầm, thậm chí gây ra những hậu quả nghiêm trọng trong đời sống thực.

Ngoài ra, mạng xã hội còn làm thay đổi chuẩn mực văn hóa và hành vi ứng xử trong xã hội theo chiều hướng tiêu cực. Không gian mạng với tính ẩn danh tương đối đã tạo điều kiện cho những hành vi tiêu cực như: công kích cá nhân, bôi nhọ danh dự, phát ngôn thù hận…tồn tại và lan rộng. Bạo lực mạng (Cyberbullying) đã trở thành một vấn đề nhức nhối toàn cầu. Mạng xã hội vô hình trung trở thành nơi dung dưỡng cho thói đố kỵ, sự vô cảm và làm rạn nứt các chuẩn mực đạo đức truyền thống, là nơi tạo ra các "anh hùng bàn phím" tự cho mình đặc quyền phán xét mọi sự kiện, mọi cá nhân và sẵn sàng phản đối, thậm chí công kích, bôi nhọ những người không cùng quan điểm.

Ở góc độ kinh tế - xã hội, mạng xã hội cũng tiềm ẩn nhiều rủi ro. Đáng chú ý, mạng xã hội còn có thể trở thành công cụ thao túng dư luận nếu bị lợi dụng bởi các cá nhân hoặc tổ chức có mục đích không lành mạnh. Thông qua việc định hướng thông tin, tạo “xu hướng” hoặc sử dụng các chiến dịch truyền thông có chủ đích, nhận thức của một bộ phận người dùng có thể bị dẫn dắt theo những hướng sai lệch. Điều này đặt ra những thách thức lớn đối với công tác quản lý xã hội cũng như việc bảo vệ an ninh thông tin trong thời đại số. Thông tin cá nhân, dữ liệu nhạy cảm của người dùng bị thu thập trái phép, mua bán công khai và đây là mảnh đất màu mỡ cho các loại tội phạm công nghệ cao hoạt động.

Mạng xã hội là môi trường mở, nơi nhiều hệ tư tưởng và quan điểm khác nhau cùng tồn tại. Điều này có mặt tích cực về tự do trao đổi học thuật, nhưng cũng tạo điều kiện cho các tư tưởng phản động, lối sống lệch chuẩn, chủ nghĩa cá nhân cực đoan… xâm nhập và ảnh hưởng đến một bộ phận người dân, đặc biệt là giới trẻ. Hơn thế nữa, đây còn là kênh để các thế lực thù địch lợi dụng xâm nhập tư tưởng, truyền bá lối sống thực dụng, kích động biểu tình, gây rối trật tự công cộng. Nếu không có sự quản lý chặt chẽ và ý thức cảnh giác cao, mạng xã hội có thể trở thành "con ngựa thành Troy" phá hoại sự ổn định của một thể chế chính trị và trật tự xã hội từ bên trong.

Nguyễn Ngọc Thái

Nguồn Đại Biểu Nhân Dân : https://daibieunhandan.vn/dinh-huong-thong-tin-mang-xa-hoi-ngan-chan-day-lui-nguy-co-tu-dien-bien-tu-chuyen-hoa-bai-1-yeu-cau-cap-bach-giai-phap-then-chot-10416870.html