Nghi ngờ của giới chức Đài Loan từ 6 năm trước trở thành hiện thực
Khi sản phẩm “Pate Cột Đèn” của Đồ hộp Hạ Long bán tại thị trường Đài Loan bị phát hiện nhiễm ASF, giới chức của lãnh thổ này đã ngay lập tức ra lệnh ngừng nhập khẩu và thu hồi sản phẩm vào tháng 12.2019.
Một lưu ý quan trọng được giới chức Đài Loan (Trung Quốc) nhấn mạnh và đã được Hãng tin Trung ương Đài Loan (CAN) đưa tin vào tháng 12.2019:
Thứ nhất, cơ quan chuyên môn tại Đài Loan sử dụng phương pháp xét nghiệm giải trình tự gen, cho nên thực phẩm dù đã được nấu chín cũng có thể phát hiện thấy virus ASF.
Thứ hai, quá trình sản xuất đồ hộp được thực hiện trong điều kiện nhiệt độ cao và áp suất lớn, trường hợp sản phẩm “Pate Cột Đèn” bị nhiễm ASF có thể do việc kiểm soát nguyên liệu thực phẩm không chặt chẽ gây ra.
Thêm nữa, nhà chức trách của đảo Đài Loan còn nghi ngờ rằng, có thể nhà sản xuất sản phẩm “Pate Cột Đèn” Halong Canfoco đã sử dụng lợn chết do dịch tả lợn Châu Phi, hoặc lợn chưa chết nhưng đã nhiễm virus dịch tả lợn Châu Phi, để chế biến thành đồ hộp.
Sản phẩm "Pate Cột Đèn" của Halong Canfoco bị phát hiện nhiễm virus dịch tả lợn Châu Phi tại Đài Loan tháng 12.2019 - Ảnh: CNA.
Mối nghi ngờ từ 6 năm trước nay đã trở thành một hiện thực gây khủng hoảng niềm tin khủng khiếp trong vụ việc 130 tấn thịt lợn nhiễm ASF lưu kho tại nhà máy của Đồ hộp Hạ Long. Theo cơ quan chức năng, từ số thịt trên, Đồ hộp Hạ Long đã chế biến hơn 1,7 tấn pate thành phẩm (tương đương khoảng 14.000 hộp) trong hai ngày 6-7.9.2025. Một số sản phẩm khác của Halong Canfoco cũng dương tính với ASF bao gồm hơn 4.000 kg chả giò rế, hơn 3.000 kg chả giò đặc biệt.
Có lỗ hổng không “vá”, lại còn trượt dài thêm
Điều đáng ngạc nhiên trong vụ việc bị phát hiện tại Đài Loan liên quan tới sản phẩm “Pate Cột Đèn” của Đồ hộp Hạ Long là, nhà sản xuất cho rằng kết quả dương tính tại Đài Loan có thể do phương pháp xét nghiệm PCR phát hiện axit nucleic (mảnh vỡ ADN) của virus còn sót lại, chứ không phải là virus còn sống hay có khả năng gây bệnh.
Nhà chức trách Đài Loan tổ chức họp báo tại Đài Bắc ngày 25.12.2019 công bố lệnh cấm nhập khẩu sản phẩm pate gan lợn đóng hộp từ Việt Nam - Nguồn: CNA
Nhưng với góc nhìn đơn giản nhất ai cũng có thể thấy: Nếu không sử dụng nguyên liệu thịt heo, gan heo nhiễu virus dịch tả lợn Châu Phi, thì tại sao ngay cả khi đã nấu (chế biến) chín vẫn còn phát hiện trong sản phẩm pate có axit nucleic dương tính của virus dịch tả lợn Châu Phi?
Và vấn đề được quan tâm nhất: nguồn nguyên liệu đầu vào có “sạch” hay không, mà thành phẩm vốn là đồ hộp đóng kín lại bị nhiễm virus ASF.
Nếu lỗ hổng ngày đó được Đồ hộp Hạ Long xem xét một cách nghiêm túc, sau đó chấn chỉnh, kiện toàn lại quy trình, nhân sự, máy móc trong khâu kiểm soát nguyên liệu đầu vào nói riêng và chất lượng nói chung, có thể đã không xảy ra vụ việc vi phạm luật pháp nghiêm trọng như hiện nay.
Nhưng ngược lại, thực tế cho thấy, từ một lỗ hổng được cảnh báo 6 năm trước, đã diễn biến ngày càng trầm trọng và kéo thành vết xe đổ, với những con số định lượng được phát hiện cho thấy Đồ hộp Hạ Long đã dùng nguyên liệu thịt lợn nhiễm bệnh chế biến ra một số loại sản phẩm.
Đồ hộp Hạ Long đã bị hạ kệ tại siêu thị Co.opMart Cống Quỳnh, TP.HCM - Ảnh: Thế Lâm.
Trong vòng 6 năm, vết xe đổ đó không những không dừng lại, mà còn trượt dài, với sự phơi bày ra qua công tác điều tra, là một đường dây từ thu gom thịt lợn nhiễm dịch bệnh ở địa phương, rồi vận chuyển và tập kết về kho của Đồ hộp Hạ Long, tiếp đó sản xuất ra thành phẩm các loại.
Để hình thành được một đường dây như thế, thời gian không thể tính bằng ngày, cũng khó có thể thiết lập trong một tuần, mà cần đến nhiều tuần, nhiều tháng để hình thành và triển khai.
Và hơn lúc nào hết, lời giải trình của 6 năm trước cùng với bản giải trình do lãnh đạo Đồ hộp Hạ Long đưa ra cách đây vài ngày, càng lộ rõ sự ngụy biện và dối trá.
Hậu quả cay đắng là, dư luận đã phản ứng dữ dội trong những ngày qua dẫn đến làn sóng tẩy chay sản phẩm của Đồ hộp Hạ Long; các chuỗi quán cà phê, trà ngừng phục vụ các món liên quan tới nguyên liệu của Halong Canfoco; tổng giám đốc Đồ hộp Hạ Long bị bắt, doanh nghiệp này phải ngừng sản xuất 14 ngày; hàng loạt siêu thị phải hoàn trả tiền mua cho những khách hàng trả lại sản phẩm của Đồ hộp Hạ Long...
Và đáng sợ hơn, một tương lai mờ mịt đang chờ đón Đồ hộp Hạ Long ở phía trước.
Thế Lâm