Phát biểu tại hội nghị, Phó Cục trưởng Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật Nguyễn Quý Dương cho biết, trước đây các doanh nghiệp xuất khẩu nông sản sang Trung Quốc đã thực hiện đăng ký theo Lệnh 248 của GACC. Sau gần 5 năm triển khai, nhiều doanh nghiệp đã hoàn thành chu kỳ đăng ký đầu tiên và bước vào giai đoạn gia hạn.
Phó Cục trưởng Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật Nguyễn Quý Dương phát biểu tại hội nghị. Ảnh: Minh Việt
Tuy nhiên, cuối năm 2025, phía Trung Quốc ban hành Lệnh 280 với nhiều nội dung sửa đổi và bổ sung so với Lệnh 248, đồng thời siết chặt hơn các quy định liên quan đến quản lý và đăng ký doanh nghiệp nước ngoài xuất khẩu thực phẩm vào thị trường này. Theo thông tin mới nhất, có hơn 2.500 nhóm mặt hàng thực phẩm thuộc diện phải thực hiện đăng ký.
Theo ông Nguyễn Quý Dương, mặc dù các cơ quan chức năng đã gửi văn bản thông tin đến các địa phương, hiệp hội và doanh nghiệp, hội nghị lần này nhằm làm rõ những điểm mới trong Lệnh 280 cũng như các khác biệt so với quy định trước đây. Đồng thời, cơ quan quản lý cũng nhấn mạnh trách nhiệm của doanh nghiệp trong việc tuân thủ các quy định mới để tránh gián đoạn hoạt động xuất khẩu.
Quang cảnh hội nghị. Ảnh: Minh Việt
“Các quy định trong Lệnh 280 được đánh giá chặt chẽ hơn trước đây, trong khi phía Trung Quốc dự kiến áp dụng từ ngày 1-6-2026. Như vậy doanh nghiệp chỉ còn khoảng 2,5 tháng để hoàn thiện các thủ tục cần thiết. Nếu không kịp thời nắm bắt và tuân thủ quy định mới, hoạt động xuất khẩu sang thị trường Trung Quốc có thể bị ảnh hưởng”, ông Nguyễn Quý Dương lưu ý.
Tại hội nghị, đại diện các đơn vị chuyên môn đã trình bày chi tiết quy trình đăng ký doanh nghiệp theo Lệnh 280, đồng thời cập nhật các hướng dẫn mới từ phía Trung Quốc. Đại diện Văn phòng SPS Việt Nam cho biết hiện có 2.589 nhóm sản phẩm thuộc danh mục quản lý đặc biệt của Trung Quốc. Với các sản phẩm này, doanh nghiệp phải đăng ký thông qua cơ quan thẩm quyền của Việt Nam; trong khi những mặt hàng không nằm trong danh mục có thể đăng ký trực tiếp trên hệ thống CIFER của Hải quan Trung Quốc.
Trong phần thảo luận, nhiều doanh nghiệp và hiệp hội ngành hàng đã nêu các vướng mắc phát sinh trong quá trình đăng ký theo quy định mới. Đại diện Hiệp hội Hồ tiêu và Cây gia vị Việt Nam cho biết một số doanh nghiệp trước đây đã được cấp mã theo Lệnh 248 nhưng thông tin đăng ký vẫn sử dụng địa chỉ hành chính cũ. Sau khi Việt Nam điều chỉnh địa giới hành chính, địa chỉ trên giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh đã thay đổi, dẫn đến sự không thống nhất giữa hồ sơ doanh nghiệp và dữ liệu trên hệ thống CIFER.
Sự khác biệt này đã khiến một số lô hàng xuất khẩu sang Trung Quốc gặp vướng mắc khi làm thủ tục thông quan. Các hiệp hội vì vậy kiến nghị cơ quan quản lý hỗ trợ cập nhật thông tin địa chỉ mới trên hệ thống đăng ký để đảm bảo thống nhất với giấy phép kinh doanh.
Đại diện Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật cho biết khi Việt Nam điều chỉnh địa giới hành chính, cơ quan này đã gửi công thư đến phía GACC thông báo và đề nghị tạo điều kiện để doanh nghiệp duy trì hoạt động xuất nhập khẩu bình thường. Trong trường hợp phía Trung Quốc yêu cầu cập nhật địa chỉ, các doanh nghiệp có thể tổng hợp danh sách thông qua hiệp hội ngành hàng để cơ quan quản lý gửi công hàm đề nghị điều chỉnh đồng loạt, giúp giảm bớt thủ tục cho từng doanh nghiệp.
Bên cạnh đó, các chuyên gia cũng lưu ý doanh nghiệp cần đồng bộ thông tin địa chỉ trên tất cả các khâu, từ hồ sơ đăng ký, nhãn hàng hóa đến bao bì sản phẩm. Trên thực tế, một số doanh nghiệp đã cập nhật địa chỉ mới trên hệ thống CIFER nhưng bao bì và nhãn hàng vẫn sử dụng địa chỉ cũ, khiến cơ quan hải quan Trung Quốc từ chối thông quan do thông tin không thống nhất.
Các cơ quan chuyên môn cũng chỉ ra một số lỗi phổ biến khiến hồ sơ đăng ký bị từ chối như hệ thống quản lý an toàn thực phẩm (HACCP) chưa hoàn thiện, khai báo mã HS hoặc mã CIQ không chính xác, hoặc hồ sơ tải lên hệ thống CIFER thiếu thông tin. Do đó, doanh nghiệp cần rà soát kỹ hồ sơ trước khi nộp để tránh mất thời gian chỉnh sửa nhiều lần.
Trong bối cảnh chính sách thị trường có nhiều thay đổi, doanh nghiệp cần chủ động theo dõi quy định mới và thận trọng trong việc in ấn bao bì với số lượng lớn, nhằm hạn chế rủi ro và đảm bảo hoạt động xuất khẩu sang thị trường Trung Quốc không bị gián đoạn.
Ngọc Quỳnh