Đọc Bergson giữa thời đại của tốc độ

2 giờ trướcBài gốc

Tọa đàm diễn ra sáng 6/6 tại 52 Hai Bà Trưng, Hà Nội, nhân dịp hai cuốn sách được Omega+ và NXB Hà Nội ấn hành. Chương trình có sự tham gia của các khách mời: Nguyễn Anh Cường, dịch giả Tiến hóa sáng tạo; Đinh Trần Phương, dịch giả Thời độ và đồng thời; cùng dịch giả Phạm Anh Tuấn.

Với nhiều độc giả, triết học thường gợi cảm giác xa xôi, khó đọc, thậm chí có phần khô khan. Nhưng cũng có những triết gia mà tư tưởng của họ, dù đi qua các khái niệm lớn, lại chạm khá gần vào đời sống hằng ngày: chúng ta cảm nhận thời gian ra sao, sự sống vận động thế nào, con người có thể hiểu gì về chính ý thức của mình.

Các diễn giả tại buổi tọa đàm

Henri Bergson (1859-1941) là một trường hợp như vậy. Triết gia người Pháp này từng là giáo sư triết học tại Collège de France từ năm 1900 đến năm 1921 và nhận giải Nobel Văn chương năm 1927. Tư tưởng của ông phê phán xu hướng không gian hóa thời gian của khoa học hiện đại, đồng thời khẳng định tính liên tục, sáng tạo của đời sống và ý thức.

Tiến hóa sáng tạo là một trong những tác phẩm nổi bật của Bergson, nơi ông nhìn lại thuyết tiến hóa của Darwin từ góc độ triết học. Cuốn sách không chỉ bàn về sinh học hay sự biến đổi của các loài, mà còn gợi ra một cách hiểu rộng hơn về sự sống: luôn vận động, luôn mở ra và không thể bị đóng khung hoàn toàn trong những mô hình cơ giới khô cứng. Qua tác phẩm này, Bergson khẳng định một cái nhìn giàu sinh lực về vũ trụ, nơi sáng tạo là một phần của chính quá trình tồn tại.

Quang cảnh buổi tọa đàm

Trong khi đó, Thời độ và đồng thời đưa độc giả đến một cuộc tranh luận lớn của thế kỷ XX: thời gian thực sự là gì? Tác phẩm ghi lại cuộc đối thoại tư tưởng giữa Bergson và Albert Einstein, xoay quanh cách khoa học đo lường thời gian và cách con người trải nghiệm thời gian trong đời sống. Cuốn sách không phủ nhận khoa học, mà đặt ra một câu hỏi căn bản: liệu những gì có thể đo đếm được đã đủ để phản ánh trọn vẹn cảm nhận sống của con người hay chưa?

2 cuốn sách của Bergson

Tại tọa đàm, các diễn giả đã trao đổi về nội dung, giá trị và những gợi mở tư tưởng mà hai tác phẩm mang lại. Đây cũng là dịp để độc giả tiếp cận gần hơn với một tiếng nói triết học đã dành cả đời suy tư về thời gian, ý thức và sự sống.

Như chia sẻ từ các diễn giả, hai cuốn sách này không chỉ dành cho những người nghiên cứu triết học. Chúng cũng có thể là một lời mời đối với bất kỳ ai từng tự hỏi về nhịp trôi của đời sống, cảm giác thời gian, sự đổi thay của con người và thế giới. Bergson không phải là tác giả dễ đọc theo nghĩa thông thường, nhưng nếu bước vào ông bằng sự kiên nhẫn, độc giả sẽ gặp một lối tư duy giàu sức gợi, nơi triết học không đứng ngoài đời sống, mà lắng nghe những chuyển động tinh tế nhất của sự sống.

Trong một thời đại con người thường bị cuốn vào tốc độ, dữ liệu và những thước đo hiệu quả, đọc Bergson cũng là một cách chậm lại để tự hỏi: chúng ta đang sử dụng thời gian của mình như thế nào? Và sự sống, với tất cả những bất ngờ của nó, có lẽ vẫn rộng hơn mọi khuôn khổ mà con người từng cố đặt ra.

Đông Mai

Nguồn Báo Thể Thao & Văn Hóa : https://thethaovanhoa.vn/doc-bergson-giua-thoi-dai-cua-toc-do-20260606204852948.htm