Độc đáo lễ Cầu mùa của người Dao ở Nà Thác

3 giờ trướcBài gốc

Các thầy cúng người Dao thực hiện nghi lễ Cầu mùa tại lễ hội.

Từ thực tiễn lao động đến tín ngưỡng cộng đồng

Thôn Nà Thác (xã Xuân Dương) có gần 80% số dân là người Dao, trong đó người Dao Cóc mùn chiếm gần 70%, còn lại là bộ phận người Dao Đỏ.

Người Dao ở thôn Nà Thác chủ yếu bằng sản xuất nông nghiệp. Khi chưa thể lý giải cặn kẽ những biến động của tự nhiên, họ tin rằng vạn vật đều có linh hồn, mọi sự mất mùa, tai ương đều gắn với thế lực siêu nhiên. Từ niềm tin ấy, lễ Cầu mùa ra đời như một cách để con người gửi gắm ước mong mưa thuận gió hòa, mùa màng bội thu, gia súc phát triển, gia đình bình an.

Trong đời sống văn hóa của cộng đồng người Dao ở Nà Thác, lễ Cầu mùa không chỉ là một nghi thức tín ngưỡng đầu Xuân mà còn là sự kiện văn hóa quan trọng, gắn bó mật thiết với đời sống sản xuất nông nghiệp của đồng bào.

Trải qua bao thăng trầm, lễ hội vẫn được duy trì như một sợi dây nối kết quá khứ với hiện tại, niềm tin tâm linh với khát vọng về cuộc sống ấm no. Hàng năm, lễ Cầu mùa của người Dao ở Nà Thác được tổ chức vào mồng 6 tháng Giêng - thời điểm khởi đầu cho một chu kỳ canh tác mới.

Một trong những nét độc đáo của lễ Cầu mùa ở Nà Thác là hệ thống mâm lễ được chuẩn bị công phu. Lễ có 5 mâm, gồm 1 mâm chính và 4 mâm phụ do các thôn cùng đóng góp. Mâm chính gồm một con lợn khoảng 40kg để nguyên con, hai con gà luộc (gà trống và gà mái) tượng trưng cho sự cân bằng âm - dương.

Các mâm phụ mỗi mâm có một con gà luộc và các loại bánh, trái cây. Đặc biệt, lợn được giữ nguyên đầy đủ nội tạng và tiết, thể hiện sự trọn vẹn khi dâng lên thần linh, tổ tiên.

Điểm nhấn trong mâm lễ là các sản vật nông nghiệp do chính tay đồng bào làm ra: rượu truyền thống và các loại bánh như bánh chưng dài, bánh giầy, bánh khảo, bánh bỏng, bánh gio. Trong đó, bánh giầy là lễ vật không thể thiếu trong các nghi lễ của người Dao.

Những chiếc bánh dẻo thơm, được làm từ hạt gạo sau một năm lao động, là lời tri ân đối với thần linh đã phù hộ cho vụ mùa trước, đồng thời gửi gắm ước mong năm mới đủ đầy hơn năm cũ.

Không gian nghi lễ giữa cánh đồng

Lễ Cầu mùa của người Dao ở Nà Thác được tổ chức trên một cánh đồng rộng. Nét độc đáo của lễ Cầu mùa của người Dao trong thôn là phải dựng một nhà lễ bằng tre, vầu, mái lợp lá rừng, dài 12 mét tượng trưng cho 12 tháng trong năm. Không gian mở, thoáng đãng để cộng đồng cùng chứng kiến các nghi thức.

Người Dao ở Nà Thác dựng nhà tre, lợp lá trên cánh đồng để thực hiện nghi lễ Cầu mùa.

Phần lễ do thầy cúng chủ trì, gồm thầy cả và các thầy chính, thực hiện nghi thức mời Ngọc Hoàng, thần đất và các vị thần linh về chứng giám. Tiếng trống, tiếng kèn hòa cùng lời khấn tạo nên bầu không khí trang nghiêm, linh thiêng. Các đạo cụ như tranh thờ, chuông, kiếm, sách cúng… được chuẩn bị kỹ lưỡng, thể hiện chiều sâu tín ngưỡng của cộng đồng.

Ông Nông Văn Đông, Phó Chủ tịch UBND xã Xuân Dương, cho biết: Sau khi sáp nhập, chúng tôi vẫn quan tâm tổ chức lễ Cầu mùa của người Dao ở Nà Thác vì đây là di sản văn hóa phi vật thể đã được công nhận cấp Quốc gia. Lễ Cầu mùa không chỉ phản ánh đời sống tín ngưỡng nông nghiệp lâu đời mà còn thể hiện tinh thần đoàn kết cộng đồng, lòng biết ơn tổ tiên và khát vọng vươn lên trong cuộc sống của người Dao Nà Thác.

Vi Diễn

Nguồn Thái Nguyên : https://baothainguyen.vn/van-hoa/202603/doc-dao-le-cau-mua-cua-nguoi-dao-o-na-thac-0581305/