Sáng 23/2 (tức Mùng 7 Tết), trong làn sương Xuân mỏng, người dân khắp vùng lại nô nức trở về Điện Thái Giám, thuộc thôn Sơn Nam, xã Cẩm Hưng, tỉnh Hà Tĩnh để dự Lễ hội tìm trâu và mở cửa rừng – một nghi lễ dân gian mang đậm sắc màu tâm linh, gửi gắm bao ước vọng về một năm mưa thuận gió hòa, mùa màng bội thu, bản làng bình yên.
Khung cảnh lễ hội nhìn từ trên cao.
Mở màn chào mừng lễ hội là chương trình văn nghệ với nhiều tiết mục đặc sắc... Điển hình là tiết mục hát mời trầu và màn múa lân chúc mừng năm mới.
Dưới cây nêu và cột lễ tượng trưng cho nơi trú ngụ của thần linh, người dân dâng lễ vật và thực hiện các nghi thức cúng tế, mời thần sông, thần núi và các linh thần thổ địa về thụ hưởng.
Nghi lễ chính được thực hiện tại cây nêu trung tâm lễ hội.
Sau nghi thức trình báo lễ vật là nghi thức cung nghinh lễ vật. Người dân tổ chức rước lễ vật về Điện Thái Giám để dâng kính lên các vị thần linh và thực hiện cúng tế.
Tại đây, lãnh đạo địa phương và người dân cùng nhau dâng hương để tri ân Thành hoàng làng, cầu cho mưa thuận gió hòa, mùa màng thuận lợi, gia súc phát triển, một năm mới bình an.
Sau phần lễ, là các trò chơi dân gian đặc sắc như: kéo co, bịt mắt bắt vịt, trèo cột, đi cầu cạn…
Phần lễ rộn ràng, trang nghiêm với dàn chiêng trống...
Đáng chú ý, giữa không gian linh thiêng của điện cổ, cây đa hơn 150 năm tuổi sừng sững vươn mình, tỏa bóng rợp cả một khoảng sân rộng. Những rễ phụ buông dài như những sợi chỉ nối quá khứ với hiện tại, như cánh tay của thời gian ôm trọn bao thế hệ cư dân nơi đây.
Người già trong làng bảo rằng, cây đa ấy không chỉ là chứng nhân của lịch sử mà còn là biểu tượng của sự kết nối tâm linh giữa thần linh và cộng đồng. Dưới tán đa cổ thụ, bao lớp người đã cúi đầu khấn nguyện, đã gửi gắm những niềm tin chất phác mà bền bỉ vào sự chở che của đất trời.
Cây đa cổ thụ có tuổi đời hàng trăm năm.
Lễ hội tìm trâu và mở cửa rừng không chỉ là một hoạt động văn hóa thường niên, mà còn là một lát cắt sống động của ký ức làng quê.
Phần rước kiệu tại Lễ hội.
Nhiều du khách khi lần đầu tham dự đã không giấu được xúc động. Họ ấn tượng bởi không gian cổ kính, bởi sự chân thành của người dân, bởi cách mà một cộng đồng nhỏ bé vẫn kiên trì giữ gìn bản sắc. Không có sự phô trương, không ồn ào quảng bá, lễ hội vẫn tỏa sáng bằng chính chiều sâu văn hóa của mình.
Minh Châu.