Lễ hội không đơn thuần là sinh hoạt văn hóa đầu xuân mà là dịp cộng đồng Tranh Khúc khẳng định bản sắc của một làng nghề ven sông Hồng, nơi truyền thống vẫn hiện diện trong đời sống hôm nay.
Nghi thức rước nước từ sông Hồng mang ý nghĩa biểu tượng sâu sắc, tái hiện quan niệm coi nước là nguồn sống, gắn với sự sinh sôi của nền nông nghiệp lúa nước.
Hành trình rước nước không chỉ là nghi lễ mà còn là sự kết nối giữa con người với thiên nhiên, giữa hiện tại với cội nguồn văn hóa lâu đời.
Bà Lý Thị Thiệp, Trưởng thôn Tranh Khúc cho biết, lễ hội gắn bó mật thiết với làng nghề bánh chưng – nghề truyền thống đã nuôi sống bao thế hệ người dân.
Từ sau năm 1975, nghề làm bánh phát triển mạnh, từng bước khẳng định thương hiệu “bánh chưng Tranh Khúc” trên thị trường. Dù nhu cầu ngày càng lớn, người dân nơi đây vẫn giữ gìn quy trình truyền thống, coi mỗi chiếc bánh không chỉ là sản phẩm hàng hóa mà còn là danh dự của gia đình và uy tín của làng nghề.
Nghi lễ rước kiệu, nghinh Thánh thể hiện niềm tôn kính với thành hoàng Quý Minh Đại Vương, đồng thời khẳng định vai trò của tín ngưỡng trong đời sống tinh thần cư dân.
Xã Nam Phù hiện có 31 di tích lịch sử văn hóa và 15 lễ hội truyền thống diễn ra vào mùa xuân. Việc tổ chức lễ hội được địa phương đặc biệt chú trọng theo hướng văn minh, an toàn, tiết kiệm; phần lễ trang nghiêm, phần hội phong phú, góp phần bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa truyền thống.
Những ngày hội xuân cũng là dịp để những người con xa quê trở về, thắp nén hương tri ân tổ tiên, gặp gỡ họ hàng, làng xóm. Không gian đình làng vì thế trở thành điểm hội tụ của tình cảm, của ký ức và niềm tự hào quê hương.
Cụ Nguyễn Xuân Tín (một cao niên trong thôn Tranh Kh chia sẻ: “Lễ hội làng không chỉ để vui xuân mà còn để con cháu nhớ về cội nguồn. Mỗi năm nghe tiếng trống hội, tôi lại thấy lòng mình rộn ràng, như được sống lại những ngày xưa. Mong sao lớp trẻ tiếp tục giữ gìn để lễ hội mãi còn với quê hương.”
Sản vật lễ tế không thể thiếu trong hội làng Tranh Khúc đó là cặp bánh chưng - bánh giày khồng lồ. Nghề bánh chưng hiện diện trong lễ hội như một phần không thể tách rời, phản ánh mối liên hệ giữa đời sống kinh tế và văn hóa.
Trải qua thời gian, lễ hội làng Tranh Khúc vẫn giữ được sức sống bền bỉ, mang đậm sắc thái riêng của vùng ven sông Hồng. Mỗi mùa trẩy hội là một lần cộng đồng được gắn kết, truyền thống được tiếp nối, và những giá trị văn hóa được lan tỏa sâu rộng trong đời sống hôm nay.
Khánh Huy