Độc đáo phong tục chân trần bước qua đống than đỏ cầu may mắn của người Sán Dìu

4 giờ trướcBài gốc

Dân tộc Sán Dìu ở Đặc khu Vân Đồn, tỉnh Quảng Ninh là một trong những dân tộc thiểu số có văn hóa đậm đà bản sắc, mang giá trị nhân văn cao đẹp, thể hiện trong nhiều lĩnh vực, nhất là qua các phong tục, tập quán, nghi lễ của người Sán Dìu. Trong đó nghi lễ đi qua lửa đỏ "lội than" là nghi lễ quan trọng được thực hiện trong những dịp quan trọng, đặc biệt là khi chuẩn bị kết thúc năm cũ và chào đón năm mới.

Nghi thức này thường diễn ra trong các lễ hội vào khoảng cuối tháng 11 âm lịch đến rằm tháng Giêng. Đây là thời điểm được cho là khi thiên nhiên giao hòa thích hợp cho việc cảm tạ trời đất vì đã cho họ vụ mùa bội thu và chào đón năm mới.

Để có thể lội than, người ta chuẩn bị một khoảng sân rộng. Ngay từ buổi sáng, thanh niên trong bản làng tập trung củi mang về nhà cộng đồng xếp lên nhau để đêm nhóm lên như kiểu lửa trại. Củi có thể bằng bất cứ gỗ gì miễn là gỗ có nguồn gốc sạch sẽ và chỉ đốt trong một lần. Tuy nhiên, người ta thường chọn các loài cây gỗ lớn, khi cháy than sẽ đượm và lâu tàn.

Một mâm cỗ được chuẩn bị thịnh soạn gồm rượu, có thịt gà, thịt lợn… để ngay trước đống lửa để cúng thần linh.

Trong quan niệm của người Sán Dìu, lửa là của thần linh, có thể đốt cháy vạn vật. Theo tục lệ của một số dân tộc, thân thể con người khi chết đi được hỏa táng, mọi tội lỗi ở cõi trần gian sẽ được rũ bỏ để về với cõi vĩnh hằng.

Khi than đã bớt đỏ, thầy cúng lấy tro than trải ra thành một quãng đường dài 4 thước (khoảng 6,5 m), lúc này nhiệt độ của than hồng vẫn còn rất nóng.

Trước khi vào nghi lễ thầy cúng sẽ thực hiện cúng cảm tạ thần linh, trời đất đã mang cho cho dân làng no ấm, ăn nên làm ra, thóc lúa đầy đồng, mùa màng bội thu, gia súc, gia cầm đầy chuồng.

Trong khi đó, một thầy cúng khác sẽ là người thực hiện nghi thức lội than này trước tiên để dẫn dắt người dân trong làng.

Tiếp theo là đến vong linh của những người đã khuất được người thân trong gia đình tổ chức cúng bái và rước đi qua than hồng như dẫn đường, chỉ lối đưa linh hồn của người đã khuất về với tổ tiên, thần linh.

Những người trong làng muốn đi qua than hồng phải lần lượt đi chân trần nhúng vào một chậu nước có màu xanh mới được phép qua đường than ấy để không bị bỏng.

Sau đó, từng người sẽ bước trên dọc đường than hồng và bước qua một chậu than đỏ để kết thúc nghi thức.

Người Sán Dìu coi việc đi trên lửa cũng là để đốt hết mọi tội lỗi của mình đã phạm trên đời. Đó là lý do giải thích nghi lễ đi trên than hồng thường tổ chức vào ban đêm, khi trời đất giao hòa chỉ một màu, đó cũng là lúc trời đất cùng chứng giám mọi tội lỗi tiêu tan cùng với ánh lửa.

Trong thế giới quan của mình, bà con dân tộc Sán Dìu ở Đặc khu Vân Đồn, tỉnh Quảng Ninh đều tin rằng xung quanh họ có các vị thần che chở, đùm bọc, giúp đỡ họ vượt qua nguy hiểm, hoạn nạn để tồn tại và mưu sinh. Đối với họ, vị thần tối cao nhất là thần lửa và ngọn lửa mang lại sự may mắn cho họ, vì vậy khi lễ hội lội than diễn ra thì tất cả mọi người trong làng đều có mặt để hò reo cổ vũ và tham gia nghi thức.

Người Sán Dìu luôn tâm niệm rằng họ được thần linh chấp nhận. Vì thế cho nên họ có đi trên than hồng thì da thịt hoàn toàn không có vết bỏng. Nghi thức thực hiện không phân biệt già trẻ, trai gái đều được tham gia.

Phong tục thờ cúng thần linh, tổ tiên của người Sán Dìu cùng với các nghi lễ đặc sắc đã tạo nên kho tàng văn hóa phi vật thể đồ sộ, đậm đà bản sắc của các dân tộc tỉnh Quảng Ninh có sợi dây liên kết với cộng đồng dân tộc ở các tỉnh như Lạng Sơn, Tuyên Quang, Lào Cai, Thái Nguyên, Phú Thọ...

Quốc Nam

Nguồn Tiền Phong : https://tienphong.vn/doc-dao-phong-tuc-chan-tran-buoc-qua-dong-than-do-cau-may-man-cua-nguoi-san-diu-post1821283.tpo