Đọc hiểu phóng sự, viết đoạn văn nghị luận văn học và bài văn nghị luận xã hội

38 phút trướcBài gốc

Cấu trúc đề tham khảo môn Ngữ văn: Đọc hiểu phóng sự; viết đoạn văn nghị luận văn học khoảng 200 chữ và bài văn nghị luận xã hội khảng 600 chữ

I. ĐỌC HIỂU

Câu 1. Đoạn trích viết về hủ tục mua danh, khao vọng ở làng quê Việt Nam xưa, qua đó phê phán thói háo danh và sự lợi dụng của tầng lớp hương lí, kì dịch.

Câu 2. Một số yếu tố phi hư cấu trong đoạn trích:

- Nhân vật, sự việc gắn với đời sống làng quê Việt Nam xưa: mua chức "lý cựu", khao làng, mời lão làng, tư văn.

- Có người kể chuyện xưng "tôi", trực tiếp chứng kiến và thuật lại sự việc.

- Các chi tiết cụ thể, xác thực: một trăm đồng mua chức, hơn sáu chục đồng mua bát họ, năm chục mâm cỗ, con lợn bảy yến, nợ hơn bảy chục đồng.

- Ngôn ngữ, lời thoại mang màu sắc đời sống thực.

Câu 3. Việc sử dụng ngôi kể thứ nhất giúp câu chuyện trở nên chân thực, sinh động và có sức thuyết phục hơn, vì sự việc được kể lại qua lời một người trực tiếp chứng kiến. Ngôi kể này cũng tạo điều kiện để người kể quan sát, ghi chép cụ thể cảnh khao làng, thái độ của ông Cựu, lời nói của những người xung quanh. Nhờ đó, hiện thực về thói háo danh và hủ tục khao vọng hiện lên rõ nét, khách quan mà vẫn thấm ý phê phán.

Câu 4. Qua hình tượng ông lý Cựu, đoạn trích cho thấy một bộ phận người dân quê Việt Nam xưa có tâm lí háo danh, coi trọng địa vị và danh phận trong làng xã. Ông Cựu vốn chăm chỉ, biết làm ăn, nhưng lại mặc cảm vì thân phận "bạch đinh", muốn có chức vị để được mọi người nể trọng. Vì ham danh, ông chấp nhận bán trâu, bán ruộng, vay nợ để mua chức và khao làng linh đình. Hình tượng này vừa đáng trách vì mê muội, sĩ diện, vừa đáng thương vì bị những hủ tục và trật tự làng xã cũ chi phối, đẩy vào cảnh khánh kiệt.

Câu 5. "Cái danh" trong cuộc sống chỉ có ý nghĩa khi gắn với năng lực, nhân cách và những đóng góp thực sự của con người. Nếu danh vọng chỉ được tạo nên bằng tiền bạc, sự sĩ diện hoặc thói chạy theo hình thức thì đó là thứ danh hão, không bền vững. Qua câu chuyện ông Cựu, ta thấy người ham danh một cách mù quáng có thể đánh mất cả tài sản, sự bình yên và phẩm giá. Vì vậy, mỗi người cần biết coi trọng giá trị thực chất hơn danh xưng bên ngoài, sống có năng lực, có trách nhiệm để được người khác tôn trọng bằng chính giá trị của mình.

II. VIẾT

Câu 1. Đoạn trích đã thể hiện rõ những đặc điểm cơ bản của thể loại phóng sự

- Tác phẩm phản ánh một sự việc có tính chân thực trong đời sống làng quê Việt Nam xưa: chuyện ông Cựu bỏ tiền mua chức "lý cựu", rồi phải khao làng linh đình để được công nhận danh vị.

- Tính xác thực còn được thể hiện qua hàng loạt chi tiết cụ thể như một trăm đồng mua chức, hơn sáu chục đồng mua bát họ, năm chục mâm cỗ, con lợn bảy yến, món nợ hơn bảy chục đồng.

- Đoạn trích sử dụng ngôi kể thứ nhất với nhân vật "tôi" trực tiếp chứng kiến và thuật lại sự việc, khiến câu chuyện trở nên sinh động, khách quan và đáng tin cậy. Ngôn ngữ kể chuyện tự nhiên, lời thoại mộc mạc, gần với đời sống nông thôn cũng góp phần làm nổi bật chất phóng sự.

- Qua phóng sự, tác giả bộc lộ thái độ phê phán sâu sắc đối với hủ tục mua danh, khao vọng, thói háo danh và sự lợi dụng của tầng lớp hương lí, kì dịch. Vì vậy, đoạn trích là một phóng sự giàu giá trị hiện thực và ý nghĩa xã hội.

Câu 2. Giữ gìn bản sắc dân tộc trong bối cảnh hội nhập quốc tế.

Giải thích:

- Bản sắc dân tộc là những giá trị riêng làm nên diện mạo, tâm hồn và cốt cách của một dân tộc. Đó có thể là tiếng nói, chữ viết, phong tục, tập quán, trang phục, ẩm thực, nghệ thuật, lối sống, truyền thống yêu nước, tinh thần đoàn kết, lòng nhân ái.

- Hội nhập quốc tế là quá trình các quốc gia mở rộng quan hệ, giao lưu, hợp tác với thế giới trên nhiều lĩnh vực.

- Giữ gìn bản sắc dân tộc trong hội nhập không có nghĩa là khép kín, bảo thủ, mà là biết trân trọng những giá trị truyền thống, đồng thời tiếp thu có chọn lọc tinh hoa văn hóa nhân loại.

Bàn luận:

- Việc giữ gìn bản sắc dân tộc trước hết giúp mỗi con người hiểu rõ cội nguồn của mình.

+ Một người biết yêu tiếng nói, phong tục, lịch sử, văn hóa dân tộc sẽ có lòng tự hào và ý thức trách nhiệm với quê hương, đất nước. Đối với một quốc gia, bản sắc văn hóa là nền tảng tạo nên sức sống riêng, giúp dân tộc ấy không bị mờ nhạt giữa thế giới rộng lớn.

+ Trong thời đại toàn cầu hóa, bản sắc còn là sức mạnh mềm, góp phần quảng bá hình ảnh đất nước. Những giá trị như tiếng Việt, áo dài, Tết cổ truyền, dân ca, ẩm thực Việt Nam, tinh thần hiếu học và lòng yêu nước đã làm nên vẻ đẹp riêng của con người Việt Nam trong mắt bạn bè quốc tế.

- Thực tế hiện nay cho thấy việc giữ gìn bản sắc dân tộc đã có nhiều biểu hiện tích cực.

+ Nhiều lễ hội truyền thống được khôi phục, nhiều di sản văn hóa được bảo tồn, văn hóa Việt Nam ngày càng được quảng bá rộng rãi qua du lịch, nghệ thuật, ẩm thực.

+ Nhiều bạn trẻ tự hào mặc áo dài, tìm hiểu lịch sử, học nhạc cụ dân tộc, quảng bá tiếng Việt và văn hóa Việt trên các nền tảng số.

- Tuy nhiên, vẫn còn không ít biểu hiện đáng lo ngại.

+ Một số người có tâm lí sính ngoại, xem nhẹ tiếng mẹ đẻ, thờ ơ với lịch sử dân tộc, chạy theo lối sống thực dụng.

+ Một số phong tục, làn điệu dân ca, nghề thủ công truyền thống cũng có nguy cơ mai một nếu không được quan tâm bảo tồn đúng mức.

Bài học:

- Để giữ gìn bản sắc dân tộc trong bối cảnh hội nhập, mỗi cá nhân cần bắt đầu từ những việc nhỏ.

+ Chúng ta cần sử dụng tiếng Việt trong sáng, tìm hiểu lịch sử, trân trọng phong tục, lễ hội, văn học, nghệ thuật dân gian của dân tộc.

+ Gia đình và nhà trường cần giáo dục thế hệ trẻ về truyền thống tốt đẹp, lòng yêu nước và ý thức trách nhiệm với văn hóa dân tộc.

+ Nhà nước và xã hội cần có chính sách bảo tồn di sản, phát triển du lịch văn hóa, hỗ trợ các làng nghề, nghệ nhân, đồng thời quảng bá văn hóa Việt Nam ra thế giới.

+ Khi tiếp xúc với văn hóa nước ngoài, cần có thái độ cởi mở nhưng tỉnh táo, biết học hỏi cái hay, cái tiến bộ và tránh bắt chước mù quáng.

Ly Hương

Nguồn Công dân & Khuyến học : https://congdankhuyenhoc.vn/doc-hieu-phong-su-viet-doan-van-nghi-luan-van-hoc-va-bai-van-nghi-luan-xa-hoi-179260520212858111.htm