Đội Khám nghiệm hiện trường, Phòng Kỹ thuật hình sự - Công an TPHCM: Dấu ấn trong hành trình 'giải mã tội ác'

một giờ trướcBài gốc

"Chốt chặn khoa học" quyết định hướng điều tra

Hẳn không phải ai cũng biết rằng, phía sau mỗi kết luận điều tra chính xác, mỗi vụ án được khám phá nhanh gọn, là những đêm trắng miệt mài bên hiện trường, là sự kiên trì lần tìm từng dấu vết, là bản lĩnh nghiệp vụ vững vàng trước những hình ảnh khắc nghiệt của tội ác. Và cũng chính từ "mặt trận thầm lặng" ấy, lực lượng KTHS Công an TPHCM đã góp phần viết nên nhiều chiến công đặc biệt xuất sắc, tạo dựng niềm tin vững chắc trong Nhân dân.

Trong bất kỳ vụ án nào, hiện trường luôn là "nhân chứng chứng kiến trung thực nhất". Nhưng để "nhân chứng" ấy lên tiếng, cần đến bàn tay, khối óc của những người làm công tác khám nghiệm, những "nhà khoa học" giữa đời thực. Theo kết quả thống kê trong những năm gần đây, Đội Khám nghiệm hiện trường, Phòng KTHS đã tham gia khám nghiệm hơn 67.000 vụ việc, một con số khổng lồ, dẫn đầu cả nước. Trong đó, hơn 51.000 vụ được xác định rõ tính chất ngay từ đầu; hơn 32.000 vụ thu thập được dấu vết quan trọng; trên 10.000 vụ xác định được đối tượng gây án; và khoảng 1.000 vụ truy bắt thành công theo dấu vết nóng. Những con số ấy không chỉ phản ánh khối lượng công việc đồ sộ mà còn cho thấy vai trò đặc biệt quan trọng của công tác khám nghiệm hiện trường trong toàn bộ quy trình điều tra. Một dấu vân tay, một vết máu, một sợi tóc, hay thậm chí một dấu giày mờ nhạt... tất cả đều có thể trở thành "nhân chứng thầm lặng", giúp định hướng điều tra, khoanh vùng nghi phạm, và cuối cùng là buộc tội đối tượng.

Khám nghiệm hiện trường vụ phát hiện tử thi dưới mương nước ở Khu chế xuất Tân Thuận

Trong bối cảnh tội phạm ngày càng tinh vi, sử dụng nhiều thủ đoạn xóa dấu vết, dựng hiện trường giả, thậm chí lợi dụng công nghệ cao để gây án, vai trò của khoa học kỹ thuật càng trở nên then chốt. Đội Khám nghiệm hiện trường không chỉ dừng lại ở việc ghi nhận hiện trường mà còn phải phân tích, suy luận, tái dựng lại toàn bộ diễn biến vụ án, một công việc đòi hỏi tư duy logic sắc bén, kiến thức chuyên sâu và cả kinh nghiệm thực tiễn dày dặn.

Thực tế công tác cho thấy, không ít vụ án tưởng chừng rơi vào bế tắc đã được "hồi sinh", nhờ những dấu vết rất nhỏ được phát hiện tại hiện trường. Điển hình như vụ cướp táo tợn tại một chi nhánh ngân hàng ở huyện Hóc Môn (cũ) vào tháng 10/2023. Các đối tượng sử dụng súng, khống chế bảo vệ và nhân viên, cướp số tiền lên tới 3,8 tỷ đồng rồi nhanh chóng tẩu thoát, sau đó đốt xe, phi tang vật chứng nhằm xóa dấu vết.

Hiện trường bị xáo trộn mạnh, các đối tượng có sự chuẩn bị kỹ lưỡng, gây khó khăn lớn cho công tác điều tra. Tuy nhiên, bằng việc khám nghiệm tỉ mỉ từng chi tiết, lực lượng KTHS đã thu thập được những dấu vết quan trọng, góp phần dựng lại hành trình gây án và bỏ trốn của nhóm đối tượng. Chỉ sau 22 giờ, toàn bộ các nghi phạm đã bị bắt giữ tại nhiều địa điểm khác nhau. Thành công của chuyên án không chỉ đến từ sự phối hợp chặt chẽ giữa các lực lượng, mà còn nhờ những chứng cứ khoa học được thu thập chính xác, kịp thời từ hiện trường.

Khám nghiệm hiện trường vụ giết người ở xã Hiệp Phước

Một vụ án khác gây rúng động dư luận là vụ giết người, cướp tài sản xảy ra tại một quán cà phê ở huyện Hóc Môn (cũ) đầu năm 2024. Đối tượng lợi dụng khu vực vắng vẻ, ra tay tàn độc rồi bỏ trốn vào khu vực rừng đước rộng lớn, gây nhiều khó khăn cho công tác truy bắt. Trong điều kiện địa hình phức tạp, thiếu camera giám sát, việc xác định hướng di chuyển của đối tượng gần như "mò kim đáy bể". Nhưng từ những dấu vết còn sót lại tại hiện trường, kết hợp với phân tích khoa học, các trinh sát đã từng bước khoanh vùng, xác định chính xác nghi phạm. Sau nhiều ngày đêm truy lùng, đối tượng đã bị bắt giữ, khép lại vụ án đặc biệt nghiêm trọng trước thềm Tết Nguyên đán.

Vạch trần những "kịch bản hoàn hảo"

Một trong những thách thức lớn nhất đối với công tác khám nghiệm hiện trường là các vụ án có yếu tố dựng hiện trường giả, nơi hung thủ tìm mọi cách đánh lạc hướng cơ quan điều tra. Vụ đầu độc bằng xyanua do chính con gái gây ra cho cha ruột của mình, là một minh chứng điển hình. Sau khi gây án, đối tượng đã tạo dựng hiện trường giả bằng cách phóng hỏa ngôi nhà, dựng lên câu chuyện bị người lạ tấn công nhằm che giấu tội ác.

Nếu chỉ nhìn bề ngoài, hiện trường có thể khiến nhiều người tin vào một vụ án xâm nhập, trả thù. Tuy nhiên, bằng các biện pháp khám nghiệm khoa học, lực lượng KTHS đã phát hiện nhiều chi tiết bất thường như: dấu vết cháy không phù hợp với lời khai, các vật chứng có sự sắp đặt, dấu hiệu ngộ độc trước khi xảy ra cháy... Từ những "mâu thuẫn thầm lặng" ấy, sự thật dần được bóc tách. Cuối cùng, đối tượng đã phải cúi đầu thừa nhận toàn bộ hành vi phạm tội.

Khám nghiệm hiện trường một vụ tai nạn giao thông gây chết người ở phường Dĩ An

Không chỉ với các vụ án trong nước, Đội Khám nghiệm hiện trường còn tham gia làm rõ nhiều vụ việc có yếu tố nước ngoài, thể hiện năng lực hội nhập và trình độ chuyên môn cao. Như vụ án đặc biệt nghiêm trọng xảy ra tại tòa nhà Landmark 81 vào cuối năm 2025, khi một thi thể được phát hiện trong túi xách. Hung thủ là hai đối tượng mang quốc tịch nước ngoài, gây án rồi tìm cách tẩu thoát qua cửa khẩu. Từ hiện trường ban đầu, lực lượng chức năng đã nhanh chóng thu thập dấu vết, xác định danh tính nạn nhân, dựng lại quá trình gây án. Chỉ trong vòng 12 giờ, các đối tượng đã bị bắt giữ khi đang trên đường chuẩn bị trốn ra nước ngoài.

Không chỉ góp phần truy bắt tội phạm, công tác khám nghiệm hiện trường còn đóng vai trò đặc biệt quan trọng trong việc bảo vệ người vô tội, tránh oan sai. Mỗi kết luận giám định, mỗi dấu vết được thu thập đều phải bảo đảm tính chính xác tuyệt đối, bởi chỉ một sai sót nhỏ cũng có thể dẫn đến hậu quả nghiêm trọng. Chính vì vậy, mỗi cán bộ, chiến sĩ KTHS luôn làm việc với tinh thần trách nhiệm cao nhất, tuân thủ nghiêm ngặt quy trình, quy chuẩn chuyên môn. Trong nhiều vụ án cháy nổ lớn, kết luận nguyên nhân từ công tác khám nghiệm đã giúp làm rõ trách nhiệm pháp lý, đồng thời đưa ra những cảnh báo quan trọng. Điển hình như vụ cháy chung cư Carina năm 2018, nơi kết luận về nguyên nhân là sự cố điện đã góp phần định hướng xử lý vụ việc, đồng thời nâng cao ý thức phòng cháy, chữa cháy trong cộng đồng.

Cán bộ Đội Khám nghiệm hiện trường, Phòng Kỹ thuật hình sự CATP khám nghiệm hiện trường vụ cháy làm 2 người tử vong ở phường Tăng Nhơn Phú, TP.Thủ Đức (cũ)

Xứng đáng là "lá chắn của công lý”

Công việc của những người làm công tác khám nghiệm hiện trường không ồn ào, không xuất hiện nhiều trước công chúng. Họ thường có mặt khi hiện trường còn ngổn ngang, khi nỗi đau của nạn nhân và gia đình vẫn còn hiện hữu. Họ làm việc trong những điều kiện khắc nghiệt, đối mặt với nhiều áp lực cả về thể chất lẫn tinh thần. Nhưng chính từ những "góc khuất" ấy, họ đã góp phần giữ vững kỷ cương pháp luật, mang lại công lý cho xã hội. Việc Đội Khám nghiệm hiện trường, Phòng KTHS Công an TPHCM được đề nghị danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang Nhân dân, trở thành đơn vị đầu tiên trong cả nước ở lĩnh vực này, không chỉ là sự ghi nhận xứng đáng cho những nỗ lực bền bỉ, mà còn là minh chứng cho vai trò không thể thay thế của khoa học kỹ thuật trong đấu tranh phòng, chống tội phạm hiện nay.

Trong cuộc chiến chống tội phạm ngày càng phức tạp, nơi ranh giới giữa thật và giả, đúng và sai, đôi khi rất mong manh, thì khoa học chính là "lá chắn" vững chắc bảo vệ công lý. Đội Khám nghiệm hiện trường bằng trí tuệ, bản lĩnh cùng sự tận tụy, đã và đang khẳng định "vị trí đặc biệt" của mình trong hệ lực lượng Công an Nhân dân. Mỗi dấu vết được làm rõ không chỉ giúp phá án, mà còn góp phần củng cố niềm tin của Nhân dân vào sự nghiêm minh của pháp luật. Ở nơi đó, những "chốt chặn khoa học" vẫn ngày đêm âm thầm làm việc, lặng lẽ nhưng kiên định, để không một tội ác nào có thể bị che giấu, để sự thật luôn được sáng tỏ, và để công lý luôn được thực thi đến cùng.

Với những chiến công đặc biệt xuất sắc, vừa qua Đội Khám nghiệm hiện trường, Phòng KTHS Công an TPHCM vinh dự được Chủ tịch nước Quyết định phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang Nhân dân. Được sự đồng ý của đồng chí Bộ trưởng Bộ Công an, sáng 04/5/2026, trong không khí trang nghiêm và đầy tự hào, Ban Giám đốc CATP đã long trọng tổ chức Lễ công bố Quyết định trao tặng danh hiệu "Anh hùng Lực lượng vũ trang Nhân dân" cho tập thể "Đội Khám nghiệm hiện trường".

NGUYỄN HIẾU - KIM NGỌC

Nguồn CA TP.HCM : http://congan.com.vn/doi-song/dau-an-trong-hanh-trinh-giai-ma-toi-ac_192474.html