Đổi mới căn bản và toàn diện Giáo dục và Đào tạo

2 giờ trướcBài gốc

Tổng Bí thư Tô Lâm và các em học sinh xuất sắc. Ảnh: Bộ Giáo dục và Đào tạo

Chú trọng đào tạo nhân lực, bồi dưỡng nhân tài

Xuyên suốt nhiệm kỳ 2020–2025, giáo dục và đào tạo tiếp tục được xác định là quốc sách hàng đầu, là đột phá chiến lược để phát triển con người, đào tạo nguồn nhân lực và bồi dưỡng nhân tài phục vụ sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước.

Định hướng này được cụ thể hóa trong tổ chức giáo dục phổ thông, giáo dục đại học và giáo dục nghề nghiệp.

Một chuyển động lớn là sự mở rộng và ổn định quy mô của toàn bộ nền giáo dục. Số lượng người học, cơ sở giáo dục, đội ngũ giáo viên và cơ sở vật chất tiếp tục được củng cố.

Việc hoàn thành phổ cập giáo dục mầm non cho trẻ 5 tuổi và duy trì phổ cập đến bậc trung học cơ sở cho thấy giáo dục được tổ chức lại theo hướng bảo đảm quyền học tập cho người dân.

Dấu mốc quan trọng nhất là việc hoàn tất triển khai Chương trình giáo dục phổ thông 2018 từ lớp 1 đến lớp 12.

Đây là lần đầu tiên toàn bộ hệ thống phổ thông vận hành trên một chương trình thống nhất theo định hướng phát triển phẩm chất và năng lực người học, thay cho mô hình giáo dục thiên về truyền thụ kiến thức kéo dài nhiều thập niên.

Thủ tướng Phạm Minh Chính dự lễ khởi công dự án xây dựng trường phổ thông nội trú, bán trú tiểu học và trung học cơ sở Tây Giang (Đà Nẵng). Ảnh: VGP/Nhật Bắc

Việc triển khai chương trình mới diễn ra đồng thời với đại dịch COVID-19 – một biến cố chưa từng có tiền lệ. Trong thời gian ngắn, hệ thống giáo dục buộc phải chuyển sang dạy học trực tuyến trên diện rộng.

Thực tiễn này không chỉ là giải pháp tình thế, mà tạo ra một cú hích buộc giáo dục phải điều chỉnh về hạ tầng, phương thức tổ chức và cách thức kiểm tra, đánh giá.

Dạy học trực tuyến, học liệu số, đánh giá linh hoạt trở thành một phần của thực tiễn giáo dục, mở ra những thay đổi lâu dài trong cách tổ chức dạy – học.

Trong bối cảnh đổi mới sâu như vậy, thành tích của học sinh Việt Nam tại các kỳ thi Olympic quốc tế tiếp tục được duy trì ở nhóm cao của thế giới.

Điều này cho thấy quá trình chuyển đổi mô hình giáo dục không làm suy giảm nền tảng học thuật, mà vẫn giữ được năng lực cạnh tranh tri thức của học sinh Việt Nam trên các diễn đàn quốc tế.

Phó Chủ tịch nước Võ Thị Ánh Xuân gặp mặt học sinh đoạt giải Olympic và KHKT quốc tế năm 2025. Ảnh: Bộ GD&ĐT

Ở bậc giáo dục đại học, nhiệm kỳ 2020–2025 ghi nhận sự dịch chuyển rõ về cơ cấu đào tạo. Nhiều trường đại học Việt Nam có mặt trong các bảng xếp hạng uy tín quốc tế, các chương trình đào tạo mới, đặc biệt trong lĩnh vực công nghệ – kỹ thuật, được mở ra. Tỷ lệ sinh viên theo học các ngành công nghệ, kỹ thuật và lĩnh vực mới gia tăng cho thấy mối liên kết giữa đào tạo và nhu cầu phát triển kinh tế đang được thiết lập rõ hơn trong bối cảnh chuyển đổi số và tái cấu trúc nền kinh tế.

Khối ngoài công lập từng bước khẳng định vai trò trong hệ thống giáo dục quốc dân, tham gia ngày càng sâu vào đào tạo đại học và đào tạo nghề. Cấu trúc chủ thể tham gia giáo dục vì thế trở nên đa dạng hơn, tạo thêm nguồn lực cho hệ thống.

Ở giáo dục nghề nghiệp, việc gắn đào tạo với nhu cầu doanh nghiệp, thị trường lao động và hội nhập khu vực, quốc tế được tăng cường.

Đội ngũ nhà giáo, chuyên gia kỹ năng nghề từng bước được chuẩn hóa theo chuẩn khu vực và quốc tế, phản ánh xu hướng đào tạo theo cầu, thay thế dần tư duy đào tạo theo cung.

Đối với đội ngũ nhà giáo, các đề án đào tạo, bồi dưỡng tiếp tục được triển khai nhằm xây dựng đội ngũ có chất lượng, cơ cấu hợp lý, đáp ứng yêu cầu đổi mới chương trình và phương thức dạy học.

Chính sách đối với nhà giáo được quan tâm điều chỉnh theo hướng ổn định, tạo điều kiện để đội ngũ yên tâm gắn bó với nghề. Việc thí sinh quay trở lại lựa chọn các ngành sư phạm trong các mùa tuyển sinh gần đây là một chỉ dấu về sự phục hồi niềm tin xã hội đối với nghề giáo.

Chính sách miễn học phí cho học sinh toàn quốc đã tạo công bằng trong học tập

Cùng với đó, các chính sách bảo đảm công bằng trong tiếp cận giáo dục, nâng cao chất lượng giáo dục vùng đồng bào dân tộc thiểu số, miền núi, chú trọng giáo dục đạo đức, lối sống, kỹ năng sống, quốc phòng – an ninh, y tế trường học, an toàn trường học, văn hóa học đường và tư vấn tâm lý học đường được triển khai theo hướng coi đây là cấu phần của chất lượng giáo dục, không phải phần việc phụ trợ.

Đột phá xây dựng thể chế về giáo dục và đào tạo

Nhiệm kỳ 2020–2025 ghi dấu là một nhiệm kỳ đột phá về xây dựng thể chế giáo dục, khi hàng loạt đạo luật, nghị quyết và chính sách trụ cột được ban hành, sửa đổi và trình Quốc hội.

Mật độ và tầm mức điều chỉnh pháp lý trong giai đoạn này phản ánh rõ quyết tâm tái cấu trúc nền tảng pháp lý chi phối toàn bộ hệ thống giáo dục.

Một dấu mốc có ý nghĩa đặc biệt là Nghị quyết số 71-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo. Nghị quyết 71 đặt phát triển giáo dục và đào tạo trong tư duy quản trị quốc gia, quản trị xã hội, đưa các mục tiêu nhiệm vụ phát triển giáo dục và đào tạo thành trọng tâm trong chiến lược, quy hoạch, chính sách, chương trình, kế hoạch phát triển các lĩnh vực của quốc gia.

Đồng thời, đặt mục tiêu lớn là tới năm 2045 Việt Nam có hệ thống giáo dục quốc dân hiện đại, công bằng và chất lượng, đứng vào nhóm 20 quốc gia hàng đầu thế giới. Nghị quyết 71 có ý nghĩa mở đầu, định hướng cho cuộc cách mạng mới trong giáo dục.

Quốc hội thông qua Luật Giáo dục đại học (sửa đổi)

Cùng với Nghị quyết 71, việc Quốc hội thông qua Luật Nhà giáo, Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Giáo dục, Luật Giáo dục đại học (sửa đổi) và Luật Giáo dục nghề nghiệp (sửa đổi) trong cùng một giai đoạn cho thấy cách tiếp cận ở cấp cấu trúc, không phải điều chỉnh rời rạc.

Lần đầu tiên, vị trí, vai trò, quyền và trách nhiệm của nhà giáo được xác lập trong một đạo luật riêng, đặt nghề dạy học trong khuôn khổ pháp lý tương xứng với vai trò xã hội của nó.

Song song với các đạo luật, các nghị quyết về phổ cập giáo dục mầm non, miễn và hỗ trợ học phí, cơ chế, chính sách đặc thù cho đột phá phát triển giáo dục, chủ trương đầu tư Chương trình mục tiêu quốc gia hiện đại hóa, nâng cao chất lượng giáo dục và đào tạo cho thấy thể chế giáo dục không chỉ được sửa luật, mà được thiết kế lại theo hướng mở rộng tiếp cận, bảo đảm công bằng và tạo dư địa phát triển dài hạn.

Trong nhiệm kỳ này, giáo dục cũng được đặt trong mối liên kết chặt chẽ với khoa học – công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Việc xây dựng cơ sở dữ liệu ngành, hồ sơ học tập suốt đời của người học, ứng dụng công nghệ số trong quản lý và dạy học cho thấy hạ tầng giáo dục đang được tổ chức lại theo hướng hiện đại, tạo nền cho quản trị giáo dục dựa trên dữ liệu.

Chính sách xã hội trong giáo dục tiếp tục được mở rộng theo hướng bảo đảm quyền học tập. Phổ cập giáo dục mầm non cho trẻ 3–5 tuổi, miễn và hỗ trợ học phí, phát triển hệ thống trường nội trú, bán trú, tổ chức dạy học 2 buổi/ngày được triển khai như một phần của chính sách công bằng giáo dục, hướng tới nhóm yếu thế và vùng khó khăn.

Chính sách giáo dục và đào tạo tiếp tục được mở rộng theo hướng đảm bảo quyền học tập, hướng tới nhóm yếu thế và vùng khó khăn

Với sự phấn đấu của toàn ngành, trong nhiệm kỳ 2020–2025, nhiều tập thể và cá nhân của ngành Giáo dục và Đào tạo đã được Nhà nước khen thưởng bằng nhiều hình thức.

Bộ Giáo dục và Đào tạo vinh dự được trao tặng Huân chương Lao động hạng Nhất, nhiều cá nhân được trao Huân chương Độc lập và Huân chương Lao động các hạng, cùng các danh hiệu Cờ thi đua của Chính phủ, Chiến sĩ thi đua toàn quốc, Bằng khen của Thủ tướng Chính phủ; nhiều nhà giáo được xét tặng danh hiệu Nhà giáo nhân dân, Nhà giáo ưu tú.

Tại Hội nghị toàn quốc quán triệt, triển khai thực hiện các nghị quyết của Trung ương, trong đó có Nghị quyết số 71-NQ/TW, Tổng Bí thư Tô Lâm đã khẳng định: đầu tư cho giáo dục chính là đầu tư, bồi đắp, nâng cao “nguyên khí quốc gia”, là đầu tư cho tương lai của dân tộc. Đây là lĩnh vực then chốt của mọi then chốt, là động lực căn cơ của tăng năng suất, bứt phá năng lực cạnh tranh quốc gia, nuôi dưỡng khát vọng phát triển.

HOÀNG HƯƠNG

Nguồn Văn hóa : http://baovanhoa.vn/doi-song/doi-moi-can-ban-va-toan-dien-giao-duc-va-dao-tao-198211.html