Đồng chí Trần Cẩm Tú - Thường trực Ban Bí thư phát biểu tại Hội nghị. Ảnh: D. LINH
Hoạt động của HĐND ngày càng dân chủ, chuyên nghiệp, hiện đại hơn
Thường trực Ban Bí thư Trần Cẩm Tú nhấn mạnh, đây là Hội nghị có ý nghĩa rất quan trọng, nhằm đề ra những định hướng lớn và nhiệm vụ trọng tâm cho hoạt động của HĐND trong nhiệm kỳ mới.
Nhìn lại nhiệm kỳ 2021-2026, Thường trực Ban Bí thư đánh giá, trong bối cảnh đất nước đối mặt với rất nhiều khó khăn, thách thức, nhất là tác động kéo dài của đại dịch Covid-19, những biến động của kinh tế thế giới, thiên tai, biến đổi khí hậu và yêu cầu đổi mới mô hình tổ chức chính quyền địa phương, HĐND các địa phương đã phát huy vai trò chính trị, giữ vững nguyên tắc, đoàn kết, thống nhất, tạo được sự đồng thuận cao trong cán bộ, đảng viên và nhân dân; góp phần bảo đảm quá trình chuyển đổi mô hình tổ chức bộ máy diễn ra rất thành công, bảo đảm vận hành thông suốt, không để gián đoạn.
Nhiều địa phương đã chủ động, sáng tạo trong đổi mới phương thức hoạt động của HĐND theo hướng ngày càng dân chủ, chuyên nghiệp, hiện đại hơn.
Bên cạnh đó, chất lượng, hiệu quả việc triển khai thực hiện các nghị quyết được nâng lên rõ rệt. Hoạt động giám sát, chất vấn ngày càng đi vào thực chất hơn, có trọng tâm, trọng điểm. Công tác tiếp xúc cử tri có nhiều đổi mới. Việc ứng dụng chuyển đổi số trong hoạt động của HĐND bước đầu đạt những kết quả tích cực.
Ghi nhận, đánh giá cao và biểu dương những nỗ lực, cố gắng và kết quả mà HĐND đã đạt được, đồng chí Trần Cẩm Tú cũng chỉ rõ, hoạt động của HĐND vẫn còn một số hạn chế, bất cập, chưa thực sự ngang tầm với yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới. Vai trò lãnh đạo của cấp ủy đối với hoạt động của HĐND có nơi, có lúc, có việc chưa thật sự sâu sát, toàn diện. Chất lượng, hiệu quả hoạt động giám sát chưa cao và chưa đồng đều giữa các cấp, các địa phương. Việc theo dõi, đôn đốc thực hiện các kiến nghị sau giám sát chưa quyết liệt, chưa đi đến cùng. Công tác phối hợp có lúc, có nơi còn thiếu chặt chẽ, chưa đồng bộ.
Nâng cao vai trò của HĐND trong kiểm soát quyền lực ở địa phương
Theo Thường trực Ban Bí thư, nhiệm kỳ 2026-2031 có ý nghĩa rất quan trọng đối với sự phát triển của đất nước. Đây là giai đoạn chúng ta quyết liệt thực hiện các mục tiêu chiến lược đến năm 2030 và tầm nhìn 2045; đồng thời, tiếp tục hoàn thiện mô hình tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị theo hướng tinh gọn, hiệu lực, hiệu quả.
Trong bối cảnh đó, yêu cầu đặt ra đối với HĐND các cấp cao hơn rất nhiều, cả về năng lực quyết định chính sách, năng lực giám sát, năng lực phản ứng chính sách và khả năng đồng hành cùng Ủy ban nhân dân các cấp trong giải quyết các vấn đề mới phát sinh từ thực tiễn.
Quang cảnh Hội nghị. Ảnh: D. LINH
“Hoạt động của HĐND các cấp cần được đổi mới mạnh mẽ hơn nữa, tiếp tục giữ vững và tăng cường sự lãnh đạo toàn diện của Đảng đối với tổ chức và hoạt động của chính quyền địa phương” - đồng chí Trần Cẩm Tú nhấn mạnh.
Định hướng một số nhiệm vụ trọng tâm, đồng chí Trần Cẩm Tú đề nghị tiếp tục đổi mới mạnh mẽ phương thức lãnh đạo của cấp ủy đối với HĐND theo hướng khoa học hơn, chuyên nghiệp và hiệu quả hơn, vừa bảo đảm sự lãnh đạo trực tiếp, toàn diện của Đảng, vừa phát huy tính chủ động, sáng tạo, trách nhiệm của Thường trực HĐND, các Ban của HĐND và từng đại biểu HĐND.
Đặc biệt, phải coi trọng lãnh đạo công tác chuẩn bị và ban hành các nghị quyết của HĐND, bảo đảm mọi nghị quyết quan trọng của địa phương đều bám sát chủ trương, đường lối của Đảng, phù hợp thực tiễn, có tính khả thi cao và đáp ứng yêu cầu phát triển mới. Các cấp ủy cần tăng cường sự lãnh đạo công tác kiểm tra, giám sát đối với việc tổ chức thực hiện các nghị quyết của HĐND; kịp thời phát hiện, chấn chỉnh những biểu hiện hình thức, qua loa, nể nang, né tránh trách nhiệm hoặc xa rời thực tiễn.
Thường trực Ban Bí thư yêu cầu nâng cao hơn nữa vai trò của HĐND trong kiểm soát quyền lực ở địa phương. HĐND phải thực hiện tốt chức năng giám sát đối với hoạt động của Ủy ban nhân dân và các cơ quan trong bộ máy chính quyền; kiên quyết khắc phục tình trạng buông lỏng giám sát hoặc giám sát hình thức.
“Giám sát phải thực sự là công cụ để phòng ngừa sai phạm, phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực từ sớm, từ xa. Các hoạt động chất vấn phải đi thẳng vào vấn đề; xác định rõ trách nhiệm của từng tổ chức, cá nhân; không đùn đẩy, né tránh những vấn đề khó, nhạy cảm mà cử tri và Nhân dân quan tâm” – đồng chí Trần Cẩm Tú yêu cầu.
Mô hình chính quyền địa phương hai cấp đi đôi với đẩy mạnh phân cấp, phân quyền sẽ trao trách nhiệm cho địa phương nhiều thẩm quyền hơn, chủ động hơn trong quyết định và tổ chức thực hiện. Do vậy, yêu cầu kiểm tra, giám sát, kiểm soát quyền lực càng phải chặt chẽ, hiệu quả hơn, để phòng, chống, khắc phục được tình trạng thực hiện không đúng thẩm quyền hoặc lạm dụng quyền lực trong thực thi công vụ. Đây là nguyên tắc bất di, bất dịch trong công tác xây dựng Đảng, xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa.
Thường trực Ban Bí thư Trần Cẩm Tú
Thường trực Ban Bí thư cũng lưu ý cấp ủy các địa phương phải quan tâm xây dựng đội ngũ đại biểu HĐND thật sự tiêu biểu về bản lĩnh chính trị, phẩm chất đạo đức, năng lực thực tiễn và tinh thần trách nhiệm trước nhân dân.
Đại biểu HĐND phải gần dân, sát dân, hiểu dân; thường xuyên giữ mối liên hệ mật thiết với nhân dân, lắng nghe ý kiến nhân dân, phản ánh trung thực, kịp thời tiếng nói của nhân dân tới cấp ủy, chính quyền.
Đồng thời, các cấp ủy cần quan tâm hơn nữa công tác đào tạo, bồi dưỡng cán bộ làm công tác HĐND, nhất là kỹ năng giám sát, phản biện chính sách, ứng dụng công nghệ số, xử lý các vấn đề phát sinh trong điều kiện chính quyền địa phương hai cấp; chăm lo xây dựng văn hóa liêm chính, trách nhiệm, phụng sự nhân dân trong hoạt động của các cơ quan dân cử.
Đất nước ta đang bước vào giai đoạn phát triển mới với yêu cầu rất cao về đổi mới tư duy quản trị quốc gia và quản trị địa phương. Nhấn mạnh điều này, Thường trực Ban Bí thư khẳng định, HĐND các cấp có vai trò rất quan trọng trong việc cụ thể hóa chủ trương của Đảng, bảo đảm quyền làm chủ của Nhân dân và giữ vững niềm tin của nhân dân đối với Đảng và Nhà nước.
Đồng chí Trần Cẩm Tú tin tưởng rằng, HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026-2031 sẽ tiếp tục có nhiều đổi mới mạnh mẽ, đột phá trong hoạt động để ngày càng hiệu lực, hiệu quả, góp phần cùng toàn Đảng, toàn quân, toàn dân thực hiện thắng lợi mục tiêu xây dựng đất nước giàu mạnh, phồn vinh, văn minh, hạnh phúc, vững bước tiến vào kỷ nguyên mới của dân tộc./.
Đ. KHOA