“Con đường lửa” và sự hồi sinh
Trong ký ức của ông Nguyễn Minh Kỳ, nguyên Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Trị (cũ), người có biệt danh “Hùm xám Đường 9”, mỗi cung đường, khúc cua trên Đường 9 đều gắn với những năm tháng khốc liệt nhất của chiến tranh. Để kiểm soát và ngăn chặn sự chi viện của Quân đội nhân dân Việt Nam qua trục đường này, Mỹ-ngụy đã thành lập một hệ thống căn cứ quân sự dày đặc dọc tuyến, nổi tiếng, như: Đồi Carol, đỉnh Fuller, căn cứ Khe Sanh hay Làng Vây…
Ông Nguyễn Minh Kỳ chia sẻ, trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước, Đường 9 không chỉ là con đường huyết mạch vận tải mà còn là mục tiêu đánh phá ác liệt của không quân Mỹ, với mật độ bom đạn dày đặc bậc nhất chiến trường miền Trung. Những chiến công hào hùng thời đó đã đưa “trục lửa” Ðường 9 đi vào huyền thoại, cũng là nỗi ám ảnh kinh hoàng đối với binh lính Mỹ-ngụy trong những năm 1965-1972.
Trong ký ức của ông Nguyễn Minh Kỳ, mỗi cung đường, khúc cua trên Đường 9 đều gắn với những năm tháng khốc liệt nhất của chiến tranh - Ảnh: L.T
Nếu Đường 9 năm xưa là chiến trường với nhiều mất mát, đau thương thì hôm nay, trục đường huyết mạch này được Nhà nước đầu tư trở thành con đường thuận tiện cho giao thông, phát triển kinh tế-xã hội. Đặc biệt, việc nghiên cứu xây dựng Khu Kinh tế thương mại xuyên biên giới chung Lao Bảo-Densavan được lãnh đạo Đảng, Nhà nước Việt Nam và Lào cũng như lãnh đạo hai tỉnh Quảng Trị và Sạ-vẳn-na-khệt đặc biệt quan tâm, hướng tới mục tiêu tạo ra hàng nghìn việc làm mới và chuyển đổi sang kinh tế số, logistics hiện đại.
Theo ông Kỳ, Quốc lộ 9 và Hành lang EWEC là trục giao thông chiến lược, có thể giúp Quảng Trị trở thành cửa ngõ quan trọng kết nối các nước Lào, Thái Lan, Myanmar với Biển Đông qua cảng Cửa Việt-Mỹ Thủy. Tiềm năng này nếu tập trung vào logistics, thương mại biên giới, công nghiệp năng lượng và du lịch sẽ giúp tỉnh trở thành trung tâm trung chuyển hàng hóa quốc tế. Vì vậy, cần quan tâm đầu tư hạ tầng, nhất là nâng cấp tuyến Quốc lộ 9; sớm triển khai dự án cao tốc Cam Lộ-Lao Bảo; xây dựng quy hoạch rõ ràng, chi tiết nhằm tạo các điểm nhấn về thương mại-dịch vụ và du lịch… để tận dụng vị thế chiến lược trên EWEC.
Có như vậy, tỉnh mới có cơ hội lớn để bứt phá với những định hướng quyết liệt của Trung ương và việc triển khai các dự án trọng điểm như cảng biển nước sâu Mỹ Thủy, tạo động lực tăng trưởng mới, thu hút đầu tư và biến Quảng Trị trở thành trung tâm logistics hàng đầu của khu vực.
Trục động lực quan trọng
Không chỉ dừng lại ở vai trò là tuyến giao thông huyết mạch, Đường 9 hôm nay được xác định là một trong những trục động lực quan trọng trong chiến lược phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh Quảng Trị. Với nền tảng của Hành lang kinh tế Đông-Tây, tuyến đường này từng bước phát huy vai trò kết nối liên vùng, liên quốc gia, mở ra không gian phát triển mới cho các địa phương dọc tuyến.
Từ điểm giao với Quốc lộ 1 thuộc phường Nam Đông Hà đi qua xã Cam Lộ đến Cửa khẩu quốc tế Lao Bảo, Quốc lộ 9 không chỉ là con đường vận chuyển hàng hóa mà còn là “trục xương sống” thúc đẩy giao thương, dịch vụ, công nghiệp và đô thị phát triển. Những năm gần đây, cùng với sự đầu tư đồng bộ về hạ tầng, lưu lượng phương tiện, đặc biệt là xe vận tải hàng hóa qua tuyến ngày càng tăng, phản ánh rõ nét sức sống kinh tế đang hình thành dọc hành lang này.
Là điểm kết nối Quốc lộ 9 với các địa phương phía Tây, Cam Lộ từ một địa bàn từng là nơi trung chuyển hậu cần trong chiến tranh, nay đã chuyển mình mạnh mẽ, định hình diện mạo của một vùng quê hiện đại, năng động. Với những con đường bê tông nối dài về tận thôn xóm, hệ thống điện, nước, trường học, trạm y tế được đầu tư đồng bộ; đời sống vật chất và tinh thần của người dân không ngừng được nâng cao. Không còn cảnh sản xuất manh mún, tự cung tự cấp, người dân Cam Lộ đã từng bước chuyển sang sản xuất hàng hóa, gắn với thị trường.
Đường 9 được xác định là một trong những trục động lực quan trọng trong chiến lược phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh - Ảnh: L.T
Theo thống kê, giai đoạn 2020-2025, tốc độ tăng trưởng kinh tế của địa phương đạt bình quân trên 13%/năm; thu nhập bình quân đầu người đạt hơn 77 triệu đồng/năm; tỉ lệ hộ nghèo giảm xuống còn khoảng 1,18%. Những con số này không chỉ phản ánh sự phát triển về kinh tế, mà còn cho thấy hiệu quả rõ nét của chương trình xây dựng nông thôn mới.
Chủ tịch UBND xã Cam Lộ Nguyễn Văn Ân chia sẻ, địa phương xác định rõ lợi thế khi nằm trên trục Quốc lộ 9-Hành lang EWEC. Đây vừa là cơ hội để phát triển thương mại, dịch vụ, vừa là điều kiện để thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế. Địa phương tập trung phát triển nông nghiệp theo hướng hàng hóa, đồng thời khai thác tốt các giá trị văn hóa, lịch sử để tạo thêm sinh kế cho người dân.
Trong khi đó, ở phía Tây, Lao Bảo đang nổi lên như một cực tăng trưởng năng động. Với lợi thế “cửa ngõ” của Hành lang EWEC, có cửa khẩu quốc tế, xã Lao Bảo trở thành điểm nút quan trọng trên Hành lang kinh tế Đông-Tây, nơi hàng hóa từ Thái Lan, Lào quá cảnh sang Việt Nam và ngược lại. Hoạt động xuất nhập khẩu, vận tải, kho bãi, thương mại-dịch vụ phát triển mạnh mẽ, góp phần tạo việc làm, nâng cao thu nhập cho người dân.
Phó Chủ tịch UBND xã Lao Bảo Lê Bá Cường cho biết: “Địa phương đang tập trung phát triển các ngành dịch vụ, logistics gắn với cửa khẩu, đồng thời cải thiện môi trường đầu tư để thu hút doanh nghiệp. Mục tiêu là đưa Lao Bảo trở thành trung tâm thương mại-dịch vụ của khu vực biên giới”.
Không chỉ riêng xã Cam Lộ hay Lao Bảo, các địa phương, như: phường Nam Đông Hà, xã Hướng Hiệp, Khe Sanh… cũng đang từng bước tận dụng lợi thế của tuyến Đường 9 để phát triển kinh tế, chuyển dịch cơ cấu sản xuất, nâng cao đời sống người dân. Sự lan tỏa của trục giao thông này đang tạo nên một chuỗi liên kết phát triển.
Với định hướng xây dựng Đường 9 trở thành trục logistics quan trọng, kết nối cảng biển với cửa khẩu quốc tế, Quảng Trị đang từng bước hiện thực hóa mục tiêu biến lợi thế vị trí địa lý thành động lực tăng trưởng. Khi hạ tầng tiếp tục được đầu tư đồng bộ, cùng với cơ chế, chính sách phù hợp, Quốc lộ 9 sẽ không chỉ là con đường giao thông, mà còn là hành lang phát triển kinh tế chiến lược, góp phần đưa Quảng Trị hội nhập sâu hơn vào chuỗi giá trị khu vực và quốc tế.
Lê Trường