Đối thoại Shangri-La 2026: Hợp tác và cạnh tranh đan xen trong bức tranh an ninh châu Á

2 giờ trướcBài gốc

Giữa một thế giới được mô tả là ngày càng phân cực và khó đoán định, Đối thoại Shangri-La 2026 tiếp tục là nơi các nhà lãnh đạo và quan chức quốc phòng gặp gỡ để trao đổi về những vấn đề an ninh cấp bách nhất của khu vực.

Hợp tác, cam kết và đấu khẩu

Ngày 31-5, các quan chức quốc phòng cấp cao thuộc Thỏa thuận Phòng thủ Ngũ cường (FPDA) tái khẳng định cam kết đối với khuôn khổ hợp tác an ninh lâu đời này tại cuộc họp do Bộ trưởng Quốc phòng Singapore Chan Chun Sing chủ trì bên lề Đối thoại Shangri-La lần thứ 23.

Được thành lập năm 1971, FPDA là cơ chế tham vấn an ninh gồm Singapore, Malaysia, Úc, New Zealand và Anh. Thỏa thuận ra đời sau khi quân đội Anh rút khỏi Đông Nam Á, nhằm bảo đảm Singapore và Malaysia có thể nhận được sự hỗ trợ trong trường hợp đối mặt nguy cơ bị tấn công vũ trang.

Các quan chức quốc phòng cấp cao thuộc Thỏa thuận Phòng thủ Ngũ cường gặp mặt bên lề Đối thoại Shangri-La 2026, ngày 31-5. Ảnh: MINDEF

Tại cuộc họp, các bên nhất trí rằng FPDA vẫn duy trì giá trị chiến lược và tiếp tục là một thành tố quan trọng trong cấu trúc an ninh khu vực. Theo Bộ Quốc phòng Singapore (MINDEF), FPDA đã góp phần nâng cao khả năng phối hợp giữa quân đội các nước thành viên trong nhiều lĩnh vực như hỗ trợ nhân đạo, cứu trợ thảm họa và bảo đảm an ninh hàng hải.

Cùng ngày 31-5, Bộ trưởng Quốc phòng Nhật Shinjiro Koizumi bác bỏ cáo buộc Tokyo theo đuổi "chủ nghĩa quân phiệt mới", đồng thời chỉ trích Trung Quốc gia tăng chi tiêu quốc phòng và mở rộng hoạt động quân sự thiếu minh bạch.

Ông Koizumi cho rằng Nhật không sở hữu vũ khí hạt nhân hay máy bay ném bom chiến lược nhưng lại bị gán nhãn "quân phiệt mới", đồng thời nhấn mạnh rằng Tokyo luôn tuân thủ luật pháp quốc tế và Hiến chương Liên Hợp Quốc (LHQ) kể từ sau Chiến tranh thế giới thứ hai.

Đáp lại, Thiếu tướng Mạnh Tường Thanh, đại diện đoàn Trung Quốc, đặt câu hỏi liệu một quốc gia chưa hoàn toàn xóa bỏ di sản quân phiệt có đủ tư cách thúc đẩy hợp tác quốc phòng và giành được lòng tin của các nước châu Á từng bị nước này xâm lược hay không.

Trước đó phát biểu tại Đối thoại Shangri-La ngày 30-5, Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Pete Hegseth kêu gọi các quốc gia châu Á tăng đáng kể ngân sách quốc phòng nhằm đối phó những thách thức an ninh ngày càng gia tăng.

Theo Reuters, ông Hegseth cho biết Washington kỳ vọng các đồng minh và đối tác trong khu vực nâng chi tiêu quốc phòng lên mức 3,5% GDP.

Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Pete Hegseth phát biểu tại Đối thoại Shangri-La lần thứ 23 ở Singapore, ngày 30-5. Ảnh: CNA

“Chúng tôi kỳ vọng mọi đồng minh và đối tác đều thể hiện cùng mức độ quyết tâm. Những quốc gia sẵn sàng đối mặt thách thức và chia sẻ trách nhiệm với tư cách đối tác thực sự sẽ nhận được sự cam kết tương xứng từ Mỹ”, ông nói.

Người đứng đầu Lầu Năm Góc cho biết Mỹ sẽ ưu tiên hợp tác với các “đồng minh kiểu mẫu”, tức những quốc gia có đủ năng lực, quyết tâm và sẵn sàng bảo vệ lợi ích quốc gia của mình.

Đề cập Trung Quốc, Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ nhấn mạnh rằng Washington theo đuổi một trạng thái cân bằng quyền lực “ổn định và bền vững”, trong đó không quốc gia nào có thể áp đặt ảnh hưởng hoặc đe dọa an ninh và thịnh vượng của Mỹ cùng các đồng minh.

“Chúng tôi mong muốn một sự cân bằng thực sự có lợi cho người Mỹ và các đồng minh. Đó phải là một cán cân quyền lực thuận lợi nhưng bền vững, nơi không một quốc gia nào, kể cả Trung Quốc, có thể áp đặt quyền lực và đe dọa an ninh hay sự thịnh vượng của chúng tôi và các đối tác”, ông Hegseth nói.

Thủ tướng Singapore Lawrence Wong nói rằng Đối thoại Shangri-La 2026 là cơ hội quý giá để các bên trao đổi quan điểm cởi mở, mang tính xây dựng, góp phần thu hẹp khác biệt và thúc đẩy hợp tác trong khu vực cũng như trên thế giới.

ASEAN là hình mẫu đối thoại và hợp tác

Chiều 30-5, Tổng thống Timor Leste - ông José Ramos-Horta có bài phát biểu đặc biệt tại Đối thoại Shangri-La lần thứ 23 ở Singapore, trong đó nhấn mạnh vai trò trung tâm của ASEAN trong cấu trúc an ninh khu vực. Ông Ramos-Horta cho rằng ASEAN là hình mẫu cho thấy "ngoại giao kiên trì và thực tiễn" có thể biến xung đột thành hợp tác trong bối cảnh trật tự an ninh toàn cầu đang rạn nứt.

Tổng thống Timor Leste - ông José Ramos-Horta phát biểu tại Đối thoại Shangri-La lần thứ 23 ở Singapore, ngày 30-5. Ảnh: AFP

Ông Ramos-Horta cũng dành nhiều thời gian để đề cao vai trò của ASEAN, tổ chức mà Timor Leste vừa được kết nạp trở thành thành viên thứ 11.

“ASEAN là minh chứng sống động cho một không gian nơi các nhà lãnh đạo có thể cùng ngồi lại, tìm kiếm các giải pháp thực tế nhằm chấm dứt xung đột và chiến tranh, đồng thời xây dựng các cơ chế hợp tác hiệu quả bất chấp những khác biệt về chính trị hay lịch sử. Dù vẫn còn nhiều thách thức cần giải quyết, tôi tin rằng câu chuyện của ASEAN cho thấy đối thoại luôn có thể mang lại lợi ích chung” - ông nói.

Theo ông Ramos-Horta, sự lãnh đạo sáng suốt và đối thoại có thể biến xung đột thành cùng tồn tại, từ cùng tồn tại thành tình hữu nghị và lòng tin.

Ông cho rằng ASEAN là một ví dụ điển hình khi được hình thành từ một khu vực từng mang dấu ấn của chiến tranh, thay vì một giai đoạn hòa bình yên ổn. Tổng thống Timor Leste nhận định cả kinh nghiệm của nước này và ASEAN đều cho thấy giá trị của "nền ngoại giao kiên trì, thực tiễn và hiệu quả".

"Thành tựu của ASEAN không nằm ở việc biến mọi quốc gia trở nên giống nhau. ASEAN không xóa bỏ khác biệt, mà tạo ra thói quen hợp tác bất chấp những khác biệt đó" - ông nói.

Ông Ramos-Horta cũng nhấn mạnh vai trò của Hiệp ước Thân thiện và Hợp tác ở Đông Nam Á, văn kiện khẳng định các nguyên tắc như tôn trọng độc lập, chủ quyền của các quốc gia, giải quyết tranh chấp bằng biện pháp hòa bình và từ bỏ đe dọa hoặc sử dụng vũ lực.

"Lòng tin được xây dựng giữa các quốc gia ASEAN đã mang lại những lợi ích to lớn cho tất cả các bên" - ông nói.

Thông qua nhiều cơ chế đối thoại và thỏa thuận hợp tác khác nhau, theo ông Ramos-Horta, ASEAN đã chứng minh rằng khối này có thể đóng vai trò mang tính xây dựng trong việc duy trì hòa bình và ổn định khu vực.

Malaysia lên tiếng về hợp đồng mua tên lửa với Na Uy

Malaysia ngày 31-5 chỉ trích sự im lặng của các cường quốc trước việc thỏa thuận song phương của nước này mua hệ thống tên lửa hải quân từ Na Uy bị đổ vỡ, cho rằng điều này gửi đi "một thông điệp nguy hiểm" về tính toàn vẹn của các hợp đồng quốc tế.

Phát biểu tại Đối thoại Shangri-La, Bộ trưởng Quốc phòng Malaysia Mohamed Khaled Nordin chỉ trích điều ông gọi là "quyết định đơn phương của Na Uy.

Ông Mohamed Khaled cũng chỉ trích tình trạng áp dụng luật pháp quốc tế theo "tiêu chuẩn kép" giữa các nước đang phát triển và các cường quốc hoặc đồng minh của họ. Ông cho biết Malaysia hiện đang làm việc với những "đối tác thực sự" khác để mua hệ thống tên lửa thay thế.

Chia sẻ với kênh Channel News Asia bên lề diễn đàn quốc phòng ngày 31-5, Bộ trưởng Quốc phòng Na Uy Tore O. Sandvik cho biết quyết định hủy thỏa thuận được đưa ra do “bối cảnh an ninh mới và các hạn chế đối với thiết bị quân sự nhạy cảm của Na Uy”.

Ông cũng bày tỏ sự thông cảm với việc thương vụ bị hủy gây khó khăn cho Malaysia và gửi lời xin lỗi vì những “bất tiện” phát sinh.

Hai nước đã rơi vào căng thẳng ngoại giao trong tháng này sau khi Na Uy thu hồi giấy phép xuất khẩu đối với một số công nghệ liên quan đến thương vụ. Oslo khẳng định quyết định này không nhằm trực tiếp vào Malaysia, song Kuala Lumpur vẫn đang yêu cầu công ty Na Uy tham gia hợp đồng bồi thường hơn 251 triệu USD.

DƯƠNG KHANG

Nguồn PLO : https://plo.vn/doi-thoai-shangri-la-2026-hop-tac-va-canh-tranh-dan-xen-trong-buc-tranh-an-ninh-chau-a-post910841.html