Đối thoại Shangri-La 2026 và những vấn đề nóng

6 giờ trướcBài gốc

Từ ngày 29 đến 31-5, Đối thoại Shangri-La - diễn đàn quốc phòng hàng đầu châu Á do Viện Nghiên cứu Chiến lược Quốc tế (IISS) tổ chức - diễn ra tại khách sạn Shangri-La ở Singapore, với sự tham gia của 550 đại biểu thuộc lĩnh vực quốc phòng và an ninh đến từ hơn 40 quốc gia trên thế giới.

Trong bối cảnh thế giới biến động, đối thoại tạo điều kiện để các nhà hoạch định chính sách từ khu vực châu Á - Thái Bình Dương, Bắc Mỹ, châu Âu, Trung Đông và nhiều khu vực khác gặp gỡ, trao đổi về các vấn đề an ninh khu vực cấp thiết nhất cũng như chia sẻ các biện pháp ứng phó về chính sách.

Nhân sự kiện này, báo Pháp Luật TP.HCM đã có cuộc trao đổi với GS Carlyle A. Thayer (ĐH New South Wales, Úc) về ý nghĩa của Đối thoại Shangri-La với ổn định, an ninh khu vực.

GS Carlyle A. Thayer. Ảnh: NVCC

Loạt điểm nóng chi phối chương trình nghị sự

. Phóng viên: Trong bối cảnh cạnh tranh chiến lược ngày càng gay gắt và nhiều điểm nóng an ninh xuất hiện trên thế giới, GS đánh giá thế nào về vai trò của Đối thoại Shangri-La 2026 trong việc duy trì các kênh đối thoại và giảm nguy cơ đối đầu giữa các cường quốc?

+ GS Carlyle A. Thayer: Đối thoại Shangri-La vận hành trên hai cấp độ. Cấp độ thứ nhất là chương trình nghị sự chính thức, nơi các diễn giả được mời phát biểu về những chủ đề cụ thể tại các phiên họp toàn thể. Cấp độ thứ hai gồm nhiều cuộc gặp riêng, nơi các quan chức cấp cao tham dự tiến hành tiếp xúc với người đồng cấp và các quan chức mà họ quan tâm.

Ở cấp độ chính thức, các hoạt động chủ yếu mang tính nghi thức. Các quan chức cấp cao trình bày bài phát biểu đã được chuẩn bị trước, sau đó trả lời câu hỏi từ khán phòng. Những phiên họp này có ý nghĩa trong việc truyền tải chính sách đối ngoại, quốc phòng cũng như các ưu tiên chiến lược của từng quốc gia, đồng thời làm rõ thêm các vấn đề cụ thể trong phần hỏi đáp.

Đối thoại Shangri-La cũng sẽ tổ chức hai cuộc họp bàn tròn cấp bộ trưởng chỉ dành cho khách mời. Đây sẽ là môi trường thuận lợi để các quan chức trực tiếp tiếp xúc với những người đồng cấp trong một không gian không chính thức hơn.

Tuy nhiên, Đối thoại Shangri-La không đưa ra bất kỳ tuyên bố chính sách chung nào.

Cấp độ thứ hai, tức các cuộc gặp riêng, mới là nơi diễn ra những công việc thực chất nhất. Tại đây, các đồng minh và các đối tác cùng chí hướng sẽ rà soát những hoạt động hợp tác gần đây, đồng thời xây dựng kế hoạch phối hợp cho giai đoạn tiếp theo.

Khách sạn Shangri-La (Singapore) - nơi sẽ diễn ra Đối thoại Shangri-La. Ảnh: Jason Quaah/STRAITS TIMES

. Trong bối cảnh xung đột và cạnh tranh chiến lược tiếp tục gia tăng tại nhiều khu vực trên thế giới, những vấn đề nào sẽ chi phối chương trình nghị sự và các cuộc thảo luận tại Đối thoại Shangri-La 2026, thưa GS?

+ Chương trình nghị sự chính thức của Đối thoại Shangri-La năm nay đã được xây dựng từ tháng 2. Một trong những chủ đề nóng sẽ là cách chấm dứt các cuộc chiến ở Trung Đông và khôi phục hoạt động xuất khẩu dầu khí bình thường từ vùng Vịnh, qua đó giúp các quốc gia bị ảnh hưởng có thể triển khai kế hoạch phục hồi.

Một chủ đề đáng chú ý khác là việc đánh giá chính sách quốc phòng và đối ngoại của Mỹ và Trung Quốc, cũng như tác động của hai nước này đối với khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương. Bộ trưởng Chiến tranh Mỹ Pete Hegseth sẽ phát biểu tại phiên họp toàn thể đầu tiên. Tuy nhiên, đáng tiếc là Bộ trưởng Quốc phòng Trung Quốc đã từ chối tham dự năm thứ hai liên tiếp.

Ngoài ra, các chủ đề nóng khác còn bao gồm: (1) phản ứng của các quốc gia châu Á trước cạnh tranh giữa các cường quốc và những tác động kinh tế từ Trung Đông; (2) cách xử lý các tranh chấp an ninh hàng hải; (3) các mối đe dọa an ninh liên khu vực; và (4) cách kiểm soát căng thẳng khu vực trong bối cảnh cạnh tranh toàn cầu giữa các cường quốc ngày càng gia tăng.

Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Pete Hegseth (ở giữa) đến Singapore ngày 29-5 để dự Đối thoại Shangri-La 2026. Ảnh: Kevin Lim/STRAITS TIMES

Kỳ vọng về các sáng kiến an ninh

. Những thách thức an ninh phi truyền thống như an ninh mạng, gián đoạn chuỗi cung ứng, biến đổi khí hậu và an ninh hàng hải ngày càng nổi bật. GS kỳ vọng Đối thoại Shangri-La 2026 có thể thúc đẩy những lĩnh vực hợp tác cụ thể nào trong các vấn đề này?

+ Phiên họp toàn thể thứ tư sẽ tập trung vào các mối đe dọa an ninh mang tính liên khu vực. Tại các phiên thảo luận chuyên đề diễn ra đồng thời sau đó, các diễn giả và chuyên gia bình luận sẽ đưa ra nhiều ý tưởng liên quan đến ba nội dung chính: (1) ứng phó các mối đe dọa đối với ổn định chiến lược, (2) tăng cường an ninh ven biển tại châu Á và (3) xây dựng khả năng chống chịu cho ngành công nghiệp quốc phòng.

Bất kỳ góc nhìn hay ý tưởng mới nào được đưa ra đều sẽ là những gợi mở đáng suy ngẫm để các đại biểu mang về nước tiếp tục nghiên cứu. Một số sáng kiến trong đó rất có thể sẽ trở thành chủ đề thảo luận chính trong tương lai tại Diễn đàn Khu vực Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN) và Hội nghị Bộ trưởng Quốc phòng các nước Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á mở rộng (ADMM Plus).

. Năm nay, nhiều quốc gia Đông Nam Á được cho là sẽ nhấn mạnh vai trò trung tâm của ASEAN tại Đối thoại Shangri-La. Theo ông, Hiệp hội Các quốc gia Đông Nam Á có thể sử dụng diễn đàn này như thế nào để thúc đẩy hợp tác thay vì đối đầu giữa các cường quốc?

Việc khẳng định vai trò trung tâm của Hiệp hội Các quốc gia Đông Nam Á là một chuyện, còn thuyết phục các nước ngoài khối ủng hộ bằng những biện pháp thực tế lại là chuyện khác.

Trên thực tế, ASEAN vẫn tồn tại nhiều chia rẽ. Việc hiện thực hóa vai trò trung tâm của ASEAN là một quá trình lâu dài. Đáng chú ý, trong những năm gần đây, lãnh đạo Trung Quốc, Nga và Mỹ đều vắng mặt tại Hội nghị Cấp cao Đông Á và phiên họp hẹp của hội nghị này. Nhiều khả năng tình trạng đó sẽ tiếp diễn trong năm nay.

5 vấn đề nóng tại Đối thoại Shangri-La lần thứ 23

Trước thềm Đối thoại Shangri-La lần thứ 23, kênh Channel NewsAsia (CNA) ngày 29-5 đã dự đoán 5 vấn đề đáng chú ý tại diễn đàn năm nay.

Thứ nhất là vai trò của Mỹ tại khu vực giữa bối cảnh xung đột với Iran. Theo CNA, các đồng minh trong khu vực sẽ theo dõi xem Mỹ có tiếp tục khẳng định cam kết với Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương hay không, giữa lúc xuất hiện lo ngại rằng Washington có thể đang bị kéo căng nguồn lực hoặc ngày càng phân tâm.

Thứ hai, giống như các năm trước, quan hệ Mỹ - Trung sẽ tiếp tục là chủ đề bao trùm hội nghị.

Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Pete Hegseth sẽ có bài phát biểu vào ngày 30-5. Trong khi đó, Bộ trưởng Quốc phòng Trung Quốc Đổng Quân sẽ vắng mặt tại hội nghị năm thứ hai liên tiếp. Hiện vẫn chưa rõ việc này có thể hạn chế các cuộc tiếp xúc quân sự cấp cao giữa Washington và Bắc Kinh bên lề đối thoại hay không.

Ngoài ra, vấn đề đảo Đài Loan được dự báo sẽ là tâm điểm tại hội nghị. Theo bà Nouwens thuộc viện IISSS, vấn đề Đài Loan ngày càng nổi bật trong những năm gần đây, một phần do sự mong manh của chuỗi cung ứng và hoạt động quân sự gia tăng quanh hòn đảo.

Vấn đề nóng thứ 4 là sự chuyển hướng quốc phòng lớn của Nhật. Dưới thời Thủ tướng Sanae Takaichi, Nhật đã đẩy nhanh nỗ lực tăng cường năng lực quân sự, đồng thời mở rộng quan hệ an ninh với các đối tác trong khu vực.

Cuối cùng là an ninh hàng hải và tự do hàng hải. Theo CNA, vấn đề này càng trở nên cấp bách trong bối cảnh bất ổn kéo dài đối với hoạt động vận tải qua eo biển Hormuz - tuyến huyết mạch quan trọng của nguồn cung năng lượng toàn cầu.

THẢO VY

Nguồn PLO : https://plo.vn/doi-thoai-shangri-la-2026-va-nhung-van-de-nong-post910579.html