Dời thời hạn áp dụng Nghị định 46, doanh nghiệp thực phẩm vẫn âu lo

6 giờ trướcBài gốc

Nhiều yêu cầu khó thực hiện

Trước đó, Nghị định số 46/2026/NĐ-CP của Chính phủ về quy định chi tiết thi hành một số điều và biện pháp để tổ chức, hướng dẫn thi hành Luật An toàn thực phẩm, có hiệu lực từ ngày 26/1/2026, thay thế cho Nghị định 15/2018/NĐ-CP đã được coi là không có thời gian chuyển tiếp, doanh nghiệp không kịp thực hiện.

Đồng thời, nhiều quy định trong Nghị định này được phản ánh là bất cập, chưa thực hiện được trong điều kiện hiện nay, thậm chí có quy định còn khác với thế giới.

Theo nhiều doanh nghiệp, một trong những “điểm nghẽn” lớn nhất của Nghị định 46 nằm ở các quy định liên quan đến điều kiện an toàn thực phẩm, trong đó có việc doanh nghiệp phải tiếp tục thực hiện thủ tục xin giấy chứng nhận đủ điều kiện an toàn thực phẩm do cơ quan quản lý Việt Nam cấp. Yêu cầu này khiến doanh nghiệp phát sinh thêm chi phí, kéo dài thời gian xử lý hồ sơ, ảnh hưởng trực tiếp đến tiến độ lưu thông hàng hóa, đặc biệt trong bối cảnh chi phí logistics, tài chính đều đang ở mức cao.

Ngoài ra, quy định phiếu kiểm nghiệm an toàn thực phẩm phải theo mẫu riêng của Việt Nam với nội dung và hình thức mang tính đặc thù trong nước vô hình trung thu hẹp phạm vi chấp nhận của các phòng kiểm nghiệm quốc tế đang hoạt động hợp pháp tại Việt Nam.

Hàng hóa có thể ách tắc bất cứ lúc nào nếu quy định bất cập (Ảnh M.Q)

Hiệp hội Lương thực Thực phẩm TP.HCM (FFA) khẳng định, cộng đồng doanh nghiệp hoàn toàn ủng hộ mục tiêu bảo đảm an toàn thực phẩm, bởi uy tín và sự tồn tại của ngành gắn trực tiếp với niềm tin người tiêu dùng. Tuy nhiên, FFA cho rằng vấn đề cốt lõi hiện nay không nằm ở mục tiêu quản lý mà ở cách tiếp cận chính sách và khả năng thực thi khi triển khai Nghị định 46 và Nghị quyết 66, quy định thủ tục đăng ký công bố sản phẩm thực phẩm phức tạp hơn rất nhiều.

Bà Lý Kim Chi, Chủ tịch Hiệp hội Lương thực Thực phẩm TP.HCM (FFA) cho rằng, doanh nghiệp lo ngại về năng lực thực thi ở cấp địa phương. Hai văn bản trên giao thêm khối lượng công việc rất lớn cho các sở ngành như: Thẩm định hồ sơ kỹ thuật phức tạp, xác định chỉ tiêu kiểm nghiệm, lấy mẫu, phối hợp kiểm tra và cấp nhiều loại giấy xác nhận... Đây không chỉ là tăng số lượng thủ tục mà còn đòi hỏi chuyên môn sâu, nhân lực đạt chuẩn và hệ thống phòng kiểm nghiệm tương xứng.

Trong bối cảnh nhiều địa phương đang tinh giản biên chế, địa bàn quản lý rộng việc bổ sung nhiệm vụ mà chưa đánh giá đầy đủ nguồn lực là rủi ro lớn. Nếu lực lượng thực thi quá tải, mà chắc chắn là quá tải, thì doanh nghiệp là nơi gánh chịu hậu quả như thông quan chậm, kéo dài thời gian giải quyết hồ sơ, tăng chi phí tuân thủ...

"Ở đây chủ yếu vẫn là tiền kiểm về hồ sơ, chưa chứng minh được hiệu quả tương xứng trong việc kiểm soát lượng thực phẩm. Khi chính chúng ta cũng thừa nhận nhân lực quản lý còn hạn chế, việc mở rộng khối lượng kiểm tra như vậy thì bộ máy thực thi có đáp ứng nổi hay không? Nếu mà nguồn lực chưa tương ứng, nguy cơ quá tải, ách tắc và làm hình thức các khâu kiểm tra là điều rất dễ xảy ra. Trong khi đó, xu hướng quản lý trên thế giới từ lâu rồi đã chuyển sang hậu kiểm dựa trên quản lý rủi ro...", bà Lý Kim Chi nói.

Từ phía các doanh nghiệp nhập khẩu, ông Bùi Quang Tuấn, Ban Thực phẩm và đồ uống, Hiệp hội Thương mại Mỹ tại Việt Nam (AmCham) cho rằng, Nghị định 46 và Nghị quyết 66.13 (quy định về công bố, đăng ký sản phẩm thực phẩm) đang tạo ra nhiều vướng mắc lớn cho hoạt động sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp, đặc biệt trong lĩnh vực thực phẩm và đồ uống.

Đơn cử như yêu cầu nguyên liệu nhập khẩu dùng cho sản xuất nội bộ vẫn phải thực hiện kiểm tra nhà nước về an toàn thực phẩm trước thông quan và phải công bố hợp quy đối với phụ gia, bao bì, dụng cụ tiếp xúc thực phẩm. Quy định này làm kéo dài thời gian thông quan, khiến doanh nghiệp thiếu nguyên liệu, gián đoạn sản xuất và có nguy cơ phải dừng hoạt động.

Còn về yêu cầu cung cấp Giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện an toàn thực phẩm cho hàng nhập khẩu thì doanh nghiệp nhập khẩu hầu như không thể đáp ứng vì giấy phép này mang tính đặc thù của Việt Nam, dẫn tới hồ sơ bị ách tắc, tạo rào cản thương mại không phù hợp thông lệ quốc tế. Ngay cả doanh nghiệp trong nước đã áp dụng các hệ thống quản lý được quốc tế công nhận như HACCP, ISO 22000, FSSC 22000 vẫn phải xin thêm giấy phép trong nước là không hợp lý, làm tăng chi phí và thời gian.

Các hội thảo về gỡ vướng trong thực hiện pháp luật về an toàn thực phẩm được doanh nghiệp quan tâm

Ông Bùi Quang Tuấn phân tích thêm, theo Nghị quyết 66.13, các doanh nghiệp phải tự công bố hoặc đăng ký lại cho các sản phẩm đã được cấp giấy tự công bố hoặc đăng ký, mặc dù sản phẩm không thay đổi, gây tốn kém cho doanh nghiệp và quá tải cho ngành chức năng.

Ví dụ, hiện nay Sở An toàn thực phẩm TP.HCM phải giải quyết hơn 353.300 bộ hồ sơ công bố tiêu chuẩn, công bố hợp quy, công bố sản phẩm của doanh nghiệp, chưa bao gồm Bình Dương và Bà Rịa- Vũng Tàu cũ, là một khối lượng công việc quá lớn.

"Tại Nghị quyết 66 là về phiếu kiểm nghiệm thực phẩm trong hồ sơ đăng ký sản phẩm, yêu cầu là theo mẫu riêng của Việt Nam và có kết luận đạt so với quy chuẩn Việt Nam. Điều này là loại bỏ hoàn toàn các phòng kiểm nghiệm quốc tế khỏi việc kiểm nghiệm thực phẩm, trong khi thì nhiều chỉ tiêu Việt Nam chưa thực hiện kiểm nghiệm được. Nhiều quy định về đăng ký công bố sản phẩm còn không rõ ràng, không phù hợp với thế giới, làm tăng gấp 10 lần số đầu mục hồ sơ cũng như là thời gian thực hiện, tạo ra rào cản lớn đối với sản xuất kinh doanh thực phẩm", ông Tuấn cho biết.

Nên thực hiện như cũ trong khi chờ sửa đổi luật

Ngày 4/2, Chính phủ ban hành Nghị quyết số 09/2026-NQ-CP tạm ngưng hiệu lực và điều chỉnh thời hạn áp dụng Nghị định số 46 đến ngày 15/4/2026 và trong thời gian này, Nghị định 15 cũ cùng các văn bản quy định, hướng dẫn thi hành Nghị định này tiếp tục có hiệu lực.

Trước mắt, các doanh nghiệp đã giải quyết được tình trạng hàng hóa ách tắc tại cảng trong gần 10 ngày qua. Tuy nhiên, về lâu dài, phần lớn doanh nghiệp vẫn mong muốn bãi bỏ các quy định không khả thi trong Nghị định 46 và sau nữa là sửa đổi bổ sung Luật An toàn thực phẩm.

Bà Vũ Kim Hạnh, Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp Hàng Việt Nam chất lượng cao

Bà Vũ Kim Hạnh, Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp Hàng Việt Nam Chất lượng cao cho biết, doanh nghiệp hiện băn khoăn, từ nay đến ngày 15/4, nếu trừ đi các ngày nghỉ Tết và cuối tuần chỉ còn khoảng 45 ngày làm việc để chuẩn bị quay lại thực hiện Nghị định 46, thời gian quá ngắn để có thể giải quyết những vấn đề mang tính hệ thống. Trong khi đó, tháng 5 tới, Quốc hội sẽ bắt đầu xem xét sửa đổi Luật An toàn thực phẩm.

"Từ sau ngày 15/4 cho đến khi Luật An toàn thực phẩm mới được ban hành, cần thiết lập một đầu mối và tiếp tục duy trì cơ chế tất cả hiệp hội liên quan ngành hàng thực phẩm được tham vấn thường xuyên. Đầu mối này sẽ liên tục thu thập ý kiến phản ánh thực tế, để vừa bảo đảm hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp không bị ách tắc và cũng là đóng góp vào quá trình xây dựng luật", bà Vũ Kim Hạnh kiến nghị.

Đồng quan điểm là phải sửa các quy định chứ không chỉ là dời thời hạn thực hiện, ông Nguyễn Hồng Uy, Tiểu ban Thực phẩm dinh dưỡng, Hiệp hội Doanh nghiệp châu Âu tại Việt Nam (EuroCham) cho biết, EuroCham đánh giá cao việc Chính phủ đã cầu thị và nhanh chóng tạm ngưng hiệu lực của Nghị định 46 và Nghị quyết 66.13 đến ngày 15/4/2026.

Tuy nhiên, việc tạm ngưng này mới chỉ giải quyết được vấn đề thiếu thời gian chuyển tiếp, còn nhiều vướng mắc cốt lõi vẫn tồn tại, khiến cộng đồng doanh nghiệp lo ngại. Trong khi đó, Luật An toàn thực phẩm đang được sửa đổi và dự kiến ban hành nghị định mới trong thời gian rất ngắn.

"EuroCham khuyến nghị nên sửa Luật An toàn thực phẩm trước, rồi ban hành luôn nghị định mới để hướng dẫn thi hành. Nên tốt nhất hiện nay là bãi bỏ cả Nghị định 46 và Nghị quyết 66.13. Trong thời gian chờ thì tiếp tục thực hiện Nghị định 15 nhưng phải kiên quyết tăng cường hậu kiểm như thời gian vừa qua. Đồng thời, việc sửa đổi Luật An toàn thực phẩm và ban hành nghị định sắp tới thì cần chú trọng các nguyên tắc: Tập trung vào quản lý rủi ro, chuyển từ tiền kiểm sang hậu kiểm, cải cách thủ tục hành chính mang lại hiệu quả trong cải thiện an toàn thực phẩm, không làm đứt gãy sản xuất kinh doanh và được tham vấn đánh giá tác động đầy đủ", ông Nguyễn Hồng Uy nhấn mạnh.

Doanh nghiệp ngành thực phẩm vẫn còn nhiều âu lo

Thời gian qua, việc Chính phủ ban hành Nghị định 46 và Nghị quyết 66.13 thể hiện nỗ lực lớn trong việc nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước về an toàn thực phẩm, hướng đến việc siết chặt các lỗ hổng, tăng cường trách nhiệm trong sản xuất và phân phối thực phẩm.

Tuy nhiên, như nhiều hiệp hội và doanh nghiệp đã phản ánh, quá trình triển khai các quy định mới đã xuất hiện những khó khăn nhất định, từ thời gian chuyển tiếp ngắn, quy trình kiểm tra phức tạp hơn, cho đến việc thiếu các hướng dẫn cụ thể trong thực thi. Doanh nghiệp kiến nghị Chính phủ, bộ ngành liên quan rà soát, điều chỉnh chính sách cho phù hợp, thể hiện trong sửa đổi Luật An toàn thực phẩm thời gian tới.

Minh Hạnh/VOV-TP.HCM

Nguồn VOV : https://vov.vn/kinh-te/doi-thoi-han-ap-dung-nghi-dinh-46-doanh-nghiep-thuc-pham-van-au-lo-post1267589.vov