Mô hình "Hồng vành khuyên treo gió” của vợ chồng anh Đinh Văn Toàn và chị Vương Thị Thương
Khi nông sản không còn cảnh "được mùa mất giá"
Ở xã Na Sầm (Lạng Sơn), vợ chồng anh Đinh Văn Toàn (dân tộc Tày), Chủ tịch Hội đồng quản trị HTX Nông sản Toàn Thương, và chị Vương Thị Thương (dân tộc Nùng), Giám đốc HTX vẫn được nhắc đến như những người đã góp phần đưa quả hồng đặc sản của địa phương vươn lên một giá trị mới.
Na Sầm vốn nổi tiếng với giống hồng vành khuyên, loại quả có vị ngọt thanh, thịt giòn, từng được xem là đặc sản của vùng biên xứ Lạng. Thế nhưng nhiều năm trước, người trồng hồng nơi đây vẫn loay hoay với bài toán đầu ra.
Vào chính vụ thu hoạch, hồng chín đỏ cả sườn đồi nhưng giá bán lại bấp bênh. Cũng như nhiều vùng trồng cây ăn quả khác, người trồng hồng ở Na Sầm thường xuyên đối diện với cảnh "được mùa mất giá". Vào chính vụ thu hoạch, lượng hồng tươi dồi dào nhưng đầu ra phụ thuộc gần như hoàn toàn vào thương lái. Giá cả vì thế lên xuống thất thường, có năm rớt xuống mức thấp khiến nhiều hộ dân không đủ bù chi phí.
Chứng kiến thực tế ấy, chị Vương Thị Thương bắt đầu trăn trở tìm hướng đi khác cho loại quả đặc sản của quê hương. "Có năm bà con thu hoạch rất nhiều nhưng thương lái thu mua thất thường, giá lại thấp. Khi đó tôi nghĩ nếu chỉ bán quả tươi thì rất khó nâng được giá trị nông sản", chị Thương nhớ lại.
Từ suy nghĩ đó, chị bàn bạc với chồng và cùng bắt đầu tìm hiểu các mô hình chế biến sâu nông sản. Sau nhiều lần thử nghiệm, họ lựa chọn hướng đi táo bạo đó là áp dụng công nghệ chế biến của Nhật Bản để làm hồng treo gió và hồng sấy dẻo.
Sản phẩm “Hồng vành khuyên treo gió” của chị Vương Thị Thương đã có mặt tại nhiều địa phương trên cả nước.
Tại cơ sở của HTX Toàn Thương, những quả hồng vành khuyên sau khi thu hoạch được tuyển chọn kỹ lưỡng, gọt vỏ, tiệt trùng rồi treo trên giàn trong nhà kính hoặc nhà sấy nhiệt độ thấp. Trong khoảng 10 - 15 ngày, quả hồng được sấy bằng gió và ánh nắng tự nhiên hoặc máy sấy hiện đại, kết hợp quy trình mát xa thủ công.
Nhờ công nghệ chế biến sâu này, quả hồng giữ được độ dẻo, vị ngọt tự nhiên và đặc biệt có thể bảo quản lâu hơn nhiều so với hồng tươi. Thời gian tiêu thụ vì thế được kéo dài từ vài tuần lên đến nhiều tháng.
Thành quả của quá trình kiên trì ấy là sản phẩm hồng vành khuyên treo gió của HTX đã đạt chuẩn OCOP 4 sao, được định vị như một sản phẩm quà tặng cao cấp. Giá trị kinh tế của quả hồng tươi từ chỗ phải chật vật tìm chỗ đứng giờ đây giá trị đã tăng lên tới 20 lần.
Không chỉ mang lại doanh thu tốt mỗi năm, mô hình của HTX Toàn Thương còn thu hút sự quan tâm của các nhà đầu tư khi tham gia chương trình truyền hình thực tế "Shark Tank". Song song với việc chế biến sâu, HTX Toàn Thương còn chú trọng làm chủ khâu logistics, mắt xích vốn lâu nay khiến nhiều nông sản Việt bị đội chi phí và giảm chất lượng.
Thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào các dịch vụ bên ngoài, HTX đã đầu tư xây dựng kho bãi, cơ sở phân loại, đóng gói và bảo quản sản phẩm ngay tại địa phương. Đối với trái cây, hệ thống này còn giúp củng cố chuỗi lạnh, hạn chế tổn thất sau thu hoạch và đảm bảo chất lượng khi vận chuyển xa hoặc xuất khẩu.
Cùng với đó, việc ứng dụng công nghệ thông tin trong truy xuất nguồn gốc, cập nhật nhu cầu thị trường và định giá sản phẩm đã giúp HTX nâng cao vị thế đàm phán với đối tác, tránh tình trạng bị thương lái ép giá.
HTX Toàn Thương phát triển các dịch vụ du lịch trải nghiệm gắn với vườn hồng.
Mô hình HTX làm chủ logistics cũng mở ra khả năng hợp tác xuyên vùng, vận chuyển nông sản từ nhiều địa phương lên khu vực cửa khẩu một cách hiệu quả hơn, tạo nguồn cung ổn định cho thị trường.
Không dừng lại ở sản xuất, HTX Toàn Thương còn phát triển các dịch vụ du lịch trải nghiệm gắn với vườn hồng. Du khách khi đến Na Sầm có thể tham quan vườn hồng vành khuyên, chụp ảnh giữa những hàng cây trĩu quả hoặc trực tiếp trải nghiệm quy trình làm hồng treo gió.
Những hoạt động này không chỉ giúp quảng bá sản phẩm mà còn tạo thêm việc làm và nguồn thu cho người dân địa phương. Mô hình nông nghiệp kết hợp du lịch sinh thái đang dần hình thành, góp phần giữ gìn cảnh quan và văn hóa bản địa của vùng biên.
Mong góp sức phát triển quê hương
Những ngày này, ở Na Sầm, câu chuyện về vợ chồng anh Toàn, chị Thương đang được nhiều người dân địa phương nhắc tới. Không chỉ đồng hành cùng nhau trong hành trình khởi nghiệp nông nghiệp, năm nay cả 2 còn cùng tham gia ứng cử đại biểu Hội đồng Nhân dân xã Na Sầm.
Theo chị Thương, nếu được cử tri tin tưởng bầu làm đại biểu Hội đồng Nhân dân xã, điều vợ chồng chị quan tâm trước tiên vẫn là những vấn đề thiết thực của người dân. "Chúng tôi làm nông nghiệp nên hiểu rất rõ những khó khăn của bà con. Nhiều khu vực vẫn còn thiếu nước tưới, hệ thống thủy lợi chưa đáp ứng nhu cầu sản xuất.
Bên cạnh đó, nhiều tuyến đường vào vùng sản xuất vẫn còn nhỏ hẹp, đi lại khó khăn, đặc biệt vào mùa thu hoạch nông sản. Cải thiện hệ thống thủy lợi và nâng cấp đường giao thông nông thôn sẽ giúp bà con giảm chi phí vận chuyển, nâng cao hiệu quả sản xuất", chị Thương chia sẻ.
Anh Đinh Văn Toàn và chị Vương Thị Thương cùng tham gia ứng cử đại biểu Hội đồng Nhân dân xã Na Sầm.
Còn với anh Đinh Văn Toàn, một trong những mục tiêu lâu dài của HTX Toàn Thương là tiếp tục xây dựng thương hiệu mạnh cho quả hồng Na Sầm thông qua việc mở rộng quy mô hợp tác xã, từng bước đưa cây hồng trở thành cây trồng chủ lực của địa phương. "Khi giá trị nông sản được nâng lên, bà con sẽ có thêm sinh kế và cơ hội việc làm ngay tại quê hương", anh Toàn cho biết.
Trong hành trình khởi nghiệp, vợ chồng anh Toàn, chị Thương luôn nhận được sự ủng hộ từ gia đình 2 bên và người thân. Theo chị Thương, nếu 1 trong 2 người trúng cử đại biểu HĐND xã, người còn lại vẫn sẽ tiếp tục đồng hành để hỗ trợ. Vợ chồng anh chị luôn coi đây là hành trình chung với mục tiêu cuối cùng là đóng góp cho quê hương.
Theo thống kê, tỉnh Lạng Sơn hiện có hơn 600 nghìn cử tri. Trong cuộc bầu cử sắp tới, địa phương có 3 đơn vị bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI, 13 đơn vị bầu cử đại biểu HĐND tỉnh và 328 đơn vị bầu cử đại biểu HĐND cấp xã.
Nguyễn Tuấn Khang