Các cuộc không kích của Mỹ nhằm vào khu vực cảng Bandar Abbas ở miền nam Iran đang thu hút sự chú ý của giới quan sát quốc tế, song nhiều chuyên gia nhận định diễn biến này chưa đủ để làm chệch hướng tiến trình đàm phán hòa bình giữa Washington và Tehran.
Vẫn còn động lực đàm phán
Trao đổi với Al Jazeera, cựu quan chức Bộ Chiến tranh Mỹ và cựu nhà ngoại giao Adam Clements cho biết ông không quá bất ngờ khi Washington xác nhận đã tiến hành đòn tấn công tại khu vực này. Theo ông, những gì diễn ra quanh eo biển Hormuz và Bandar Abbas không phải là sự kiện có thể xem nhẹ, đặc biệt nếu dẫn tới các hành động quân sự tiếp theo.
Tuy nhiên, ông cho rằng cần tách biệt giữa các hoạt động quân sự mang tính chiến thuật với mục tiêu chiến lược dài hạn.
Mỹ không kích khu vực cảng Bandar Abbas gần eo biển Hormuz giữa lúc đàm phán với Iran vẫn tiếp diễn, làm dấy lên câu hỏi liệu căng thẳng quân sự có thể cản trở tiến trình hòa giải. Ảnh: Reuters.
Theo đánh giá của ông Clements, các cuộc tiếp xúc ngoại giao giữa Mỹ và Iran vẫn đang tiếp diễn và chưa có dấu hiệu cho thấy vụ việc sẽ khiến toàn bộ tiến trình đổ vỡ. Dù kết quả hiện tại có thể chưa đáp ứng kỳ vọng của mọi bên, đây vẫn được xem là hướng đi tích cực hơn so với nguy cơ tái bùng phát xung đột.
Một giả thuyết được đưa ra là chiến dịch của Mỹ có thể mang mục tiêu thu thập thông tin tình báo và đánh giá năng lực hàng hải của Iran tại khu vực eo biển Hormuz - tuyến vận tải năng lượng chiến lược của thế giới.
Ông Clements nhận định Washington dường như đã hành động dựa trên các báo cáo cho rằng lực lượng Iran triển khai bệ phóng tên lửa và sử dụng tàu thuyền để tìm cách đặt thủy lôi trên tuyến hàng hải này.
Theo ông, nếu Iran thực hiện hoạt động như vậy, khả năng phải đối mặt với phản ứng quân sự mạnh từ Mỹ là điều có thể dự đoán trước.
Phép thử ngắn hạn
Về phía Mỹ, Washington mô tả các đợt tấn công tại Bandar Abbas là hành động “tự vệ”, nhằm bảo vệ lực lượng Mỹ trước các mối đe dọa từ phía Iran. Giới chức Mỹ cho biết chiến dịch nhắm vào các trận địa tên lửa và phương tiện trên biển của Iran, đồng thời nhấn mạnh đã hành động với mức độ kiềm chế cao và không có thương vong phía Mỹ.
Theo các nguồn tin từ Washington, những va chạm quy mô nhỏ tương tự đã từng xuất hiện sau khi lệnh ngừng bắn được thiết lập trước đó. Khi đó, Tổng thống Mỹ Donald Trump không xem các sự cố này là hành vi vi phạm thỏa thuận ngừng bắn.
Dù thông tin về quy mô thực tế của chiến dịch còn hạn chế, giới phân tích cho rằng đây hiện chỉ là một trở ngại ngắn hạn, chưa đủ sức làm đảo ngược nỗ lực ngoại giao đang được thúc đẩy.
Ngày 26/5, Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio xác nhận các cuộc thương lượng với Iran vẫn tiếp tục diễn ra tại Qatar bất chấp căng thẳng quân sự mới.
Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio phát biểu trong chuyến thăm chính thức Ấn Độ ngày 26/5. Ảnh: Reuters.
Phát biểu trong chuyến thăm chính thức tới Ấn Độ, ông Rubio cho biết các bên đang tập trung thảo luận về những điều khoản cụ thể trong văn kiện ban đầu và quá trình này có thể cần thêm vài ngày để hoàn thiện.
Ông cũng nhấn mạnh Tổng thống Trump vẫn mong muốn đạt được một thỏa thuận, nhưng đó phải là “một thỏa thuận tốt hoặc không có thỏa thuận nào”.
Đề cập đến eo biển Hormuz - tuyến vận chuyển dầu mỏ quan trọng bậc nhất thế giới - Ngoại trưởng Mỹ khẳng định việc duy trì tuyến hàng hải này mở thông suốt là lợi ích chiến lược và “sẽ được đảm bảo theo cách này hay cách khác”.
Diễn biến mới cho thấy căng thẳng quân sự và đàm phán ngoại giao đang tiếp tục diễn ra song song, trong đó Bandar Abbas có thể trở thành một phép thử quan trọng đối với khả năng duy trì đối thoại giữa Mỹ và Iran trong giai đoạn tới.
Phương Linh