Thứ trưởng Bộ Tư pháp Đặng Hoàng Oanh trình bày Tờ trình Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Công chứng. Ảnh: VPQH
Sử dụng dữ liệu thay thế văn bản giấy khi giải quyết hồ sơ công chứng
Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Công chứng đã được trình Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến tại Phiên họp sáng 02/3.
Trình bày Tờ trình Dự án Luật, Thứ trưởng Bộ Tư pháp Đặng Hoàng Oanh cho biết Dự thảo Luật tập trung vào việc sửa đổi, bổ sung một số quy định liên quan đến đơn vị hành chính cấp huyện/địa bàn cấp huyện, phù hợp với việc tổ chức chính quyền địa phương 2 cấp và quy định về phân quyền trong quản lý nhà nước về công chứng; quy định về cơ sở dữ liệu (CSDL) công chứng; việc sử dụng dữ liệu thay thế văn bản giấy trong hồ sơ yêu cầu công chứng và một số quy định khác nhằm đơn giản hóa thủ tục công chứng.
Trong đó, Dự thảo Luật sửa đổi các quy định để đẩy mạnh thực hiện nguyên tắc phân quyền trong quản lý nhà nước về công chứng, phù hợp với mô hình tổ chức chính quyền địa phương 2 cấp trong việc thành lập và hoạt động của tổ chức hành nghề công chứng.
Dự thảo Luật quy định việc công nhận tương đương đào tạo nghề công chứng ở nước ngoài, việc bổ nhiệm, bổ nhiệm lại, miễn nhiệm công chứng viên được giao cho Chủ tịch Ủy ban nhân dân (UBND) cấp tỉnh thay vì giao cho Bộ trưởng Bộ Tư pháp, nhằm đơn giản hóa thủ tục, giảm bớt thời gian giải quyết yêu cầu và làm cơ sở cho việc thực hiện dịch vụ công trực tuyến toàn trình đối với các thủ tục hành chính này.
Đáng chú ý, Dự thảo Luật sửa đổi một số quy định về thủ tục công chứng theo hướng đơn giản hóa, quán triệt nguyên tắc khai thác, sử dụng dữ liệu trong quá trình nộp hồ sơ và giải quyết yêu cầu công chứng, nhưng vẫn bảo đảm các nguyên tắc cơ bản của mô hình công chứng nội dung.
Thứ trưởng Bộ Tư pháp Đặng Hoàng Oanh nêu rõ, Dự thảo Luật bổ sung quy định về sử dụng dữ liệu thay thế khi giải quyết hồ sơ yêu cầu công chứng tại. Theo đó, trường hợp đã có dữ liệu về các thông tin trong thành phần hồ sơ yêu cầu công chứng trong các CSDL được cơ quan chủ quản CSDL công bố đủ điều kiện khai thác thì người yêu cầu công chứng không phải cung cấp các giấy tờ có chứa các thông tin đó.
Công chứng viên tiếp nhận hồ sơ yêu cầu công chứng khai thác, sử dụng thông tin đã có trong CSDL quốc gia và các CSDL đã được công bố khác để xem xét, giải quyết hồ sơ yêu cầu công chứng; không yêu cầu xuất trình bản chính các giấy tờ để đối chiếu.
Công chứng viên chỉ được yêu cầu người yêu cầu công chứng bổ sung thành phần hồ sơ yêu cầu công chứng trong trường hợp không khai thác được thông tin trong ngày giải quyết yêu cầu công chứng hoặc thông tin khai thác được không đầy đủ, không chính xác - Thứ trưởng Đặng Hoàng Oanh nhấn mạnh.
Tuy thủ tục công chứng không phải thủ tục hành chính nhưng quy định của Dự thảo Luật về việc sử dụng dữ liệu thay thế văn bản giấy khi giải quyết hồ sơ yêu cầu công chứng giúp đơn giản hóa cách thức nộp hồ sơ, bảo đảm việc sử dụng dữ liệu điện tử được cấp theo quy định pháp luật, rút ngắn thời gian, chi phí, nhân lực cho việc thực hiện thủ tục công chứng.
Thứ trưởng Bộ Tư pháp Đặng Hoàng Oanh
Thẩm tra sơ bộ Dự án Luật, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Hoàng Thanh Tùng cho biết, Thường trực Ủy ban cơ bản tán thành với các nội dung sửa đổi, bổ sung về đơn giản hóa thủ tục công chứng trong Dự thảo Luật.
Bên cạnh đó, Cơ quan thẩm tra đề nghị nghiên cứu, chỉnh lý quy định về tiêu chí đối với các giao dịch phải công chứng tại Điều 3 của Luật Công chứng hiện hành trên cơ sở cập nhật các quy định của pháp luật hiện hành, tham khảo kinh nghiệm quốc tế..., làm cơ sở cho việc quy định các giao dịch phải công chứng theo hướng thu hẹp phạm vi các giao dịch này, tăng cường công chứng tự nguyện, tạo thuận lợi, giảm chi phí tuân thủ pháp luật cho tổ chức, cá nhân.
Cơ quan thẩm tra cũng đề nghị rà soát, chỉnh lý các quy định về trường thông tin, chủ thể quản lý, phương án đầu tư CSDL công chứng để bảo đảm tính chặt chẽ, khả thi; quy định việc quản lý, khai thác đối với các trường thông tin về nguồn gốc tài sản, tình trạng giao dịch của tài sản trong CSDL công chứng để bảo đảm phát huy tối đa lợi ích của dữ liệu trong quản lý nhà nước và hoạt động công chứng
Đẩy mạnh công chứng điện tử, trực tuyến từ xa, tạo thuận lợi cho người dân
Phát biểu tại Phiên họp, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn phân tích theo Luật hiện hành chỉ có công chứng trực tiếp tại trụ sở, tuy nhiên, điểm mới của Dự án Luật lần này là gồm cả hình thức trực tiếp kết hợp với công chứng trực tuyến online, qua đó, góp phần đảm bảo quyền lợi của người dân. Người dân không phải đi hàng chục, hàng trăm cây số để đến trụ sở công chứng.
Liên quan đến vấn đề dữ liệu, Chủ tịch Quốc hội nêu rõ, trước đây dữ liệu cục bộ ở từng tỉnh, thành phố nhưng đến nay đã xây dựng vận hành dữ liệu quốc gia, vì vậy các quy định trong Dự thảo Luật phải bảo đảm phù hợp với định hướng này.
Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn phát biểu tại Phiên họp. Ảnh: H. LONG
Chủ tịch Quốc hội cũng chủ rõ, hiện nay, việc xác thực giấy tờ rất thuận tiện, nhanh chóng thông qua định danh điện tử (VneID) và sinh trắc học (khuôn mặt, vân tay). Vì vậy, cần đơn giản hóa thủ tục công chứng, đẩy mạnh chuyển đổi số, tạo điều kiện thuận lợi cho người dân. Đồng thời, cần bảo đảm không phân biệt theo địa giới hành chính, để người dân ở bất kỳ địa phương nào cũng có thể thực hiện công chứng.
Góp ý về phân cấp thẩm quyền bổ nhiệm công chứng viên, Phó Chủ nhiệm Thường trực Ủy ban Dân nguyện và Giám sát Lê Thị Nga bày tỏ tán thành quy định này. “Việc giao thẩm quyền cho Chủ tịch UBND tỉnh không chỉ rút ngắn thời gian đơn giản hóa thủ tục hành chính mà còn đảm bảo việc bổ nhiệm công chứng viên sát với nhu cầu thực tiễn của từng địa phương, phù hợp với điều kiện phát triển kinh tế - xã hội và thị trường dịch vụ chung, qua đó nâng cao hiệu quả phục vụ người dân, doanh nghiệp” - bà Lê Thị Nga nêu rõ.
Trong khi đó, Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường Nguyễn Thanh Hải đề nghị đánh giá kỹ hơn việc chuyển thẩm quyền bổ nhiệm hành nghề công chứng từ Bộ trưởng Bộ Tư pháp sang Chủ tịch UBND cấp tỉnh, số lượng thủ tục hành chính đã cắt giảm được hoặc đơn giản hóa do chuyển thẩm quyền này là như thế nào…
Trên cơ sở các ý kiến, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định đề nghị Chính phủ tiếp tục bám sát tinh thần đổi mới tư duy xây dựng pháp luật, bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ của hệ thống pháp luật, lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm, đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính, tăng cường phân cấp, phân quyền, chuyển đổi số.
Cùng với đó, tiếp tục rà soát, đánh giá kỹ các khó khăn, vướng mắc trong quá trình triển khai thi hành Luật hiện hành, nhận diện đầy đủ những vấn đề phát sinh mới để đề xuất các nội dung sửa đổi, bổ sung trong Dự án Luật, đảm bảo tính khả thi, phù hợp với thực tiễn.
Quang cảnh Phiên họp. Ảnh: VPQH
Phó Chủ tịch Quốc hội cũng tán thành quan điểm của Cơ quan thẩm tra về việc nghiên cứu, chỉnh lý quy định về tiêu chí đối với các giao dịch phải công chứng trên cơ sở cập nhật các quy định của pháp luật hiện hành, tham khảo kinh nghiệm quốc tế..., làm cơ sở cho việc quy định các giao dịch phải công chứng theo hướng thu hẹp phạm vi các giao dịch này. “Một xã hội phát triển nên khuyến khích sự tự nguyện, còn cái bắt buộc phải rất hạn chế và khi bắt buộc thủ tục cũng phải thay đổi” - Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định nói.
Đồng thời, Phó Chủ tịch Quốc hội đề nghị tiếp tục đẩy mạnh công chứng điện tử, trực tuyến từ xa, tạo thuận lợi cho người dân, thực hiện từng bước chắc chắn việc công chứng không giới hạn địa giới hành chính.
Dự án Luật sẽ được tiếp thu, hoàn thiện trình Quốc hội xem xét tại Kỳ họp thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI./.
Đ. KHOA