Đòn tấn công vào mỏ khí Iran châm ngòi bất đồng giữa Mỹ và Israel

5 giờ trướcBài gốc

Đòn không kích nhằm vào mỏ khí South Pars, nguồn năng lượng sống còn của Tehran đã châm ngòi cho làn sóng đáp trả từ Iran nhắm vào hạ tầng năng lượng tại nhiều quốc gia Trung Đông. Hệ quả dây chuyền nhanh chóng lan rộng, đẩy giá năng lượng toàn cầu tiếp tục tăng cao, đồng thời khiến các nước Vùng Vịnh gia tăng sức ép buộc Mỹ phải kiềm chế Israel.

Trong bối cảnh đó, những khác biệt, dù chỉ là biểu hiện bề ngoài, giữa ông Trump và ông Netanyahu có thể tác động đáng kể đến cục diện chiến sự cũng như kịch bản kết thúc xung đột.

Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu và Tổng thống Mỹ Donald Trump. Ảnh: AP

Tín hiệu lệch pha hiếm hoi giữa Mỹ và Israel

Tại Nhà Trắng, trong cuộc gặp với Thủ tướng Nhật Bản Sanae Takaichi, ông Trump công khai cho biết ông không đồng tình với cuộc tấn công của Israel nhằm vào mỏ khí lớn nhất thế giới, nơi vốn là nguồn cung năng lượng thiết yếu cho Iran. “Tôi đã nói với ông ấy: đừng làm vậy”, ông Trump nhấn mạnh, đồng thời khẳng định hai bên vẫn phối hợp chặt chẽ, nhưng đôi khi Israel có những hành động đơn phương mà Mỹ không ủng hộ.

Ở chiều ngược lại, ông Netanyahu tuyên bố Israel “hành động đơn phương” trong vụ việc, đồng thời cho biết đã chấp thuận đề nghị từ phía Mỹ về việc tạm dừng các đòn tấn công tiếp theo nhằm vào cơ sở khí đốt này. Dù vậy, nhà lãnh đạo Israel vẫn nỗ lực thu hẹp bất đồng khi nhấn mạnh hai bên “phối hợp ở mức chưa từng có” và Mỹ giữ vai trò dẫn dắt.

Tuy nhiên, phát biểu của ông Trump trên mạng xã hội khẳng định Washington “không hề biết trước” về cuộc tấn công lại mâu thuẫn với các nguồn tin nội bộ, theo đó Mỹ đã được thông báo trước và thậm chí có sự điều phối nhất định về mục tiêu.

Mục tiêu chiến lược không trùng khớp

Những khác biệt không chỉ dừng ở cách diễn đạt, mà còn phản ánh sự lệch pha trong mục tiêu chiến lược.

Theo Giám đốc Tình báo Quốc gia Mỹ Tulsi Gabbard, mục tiêu của Mỹ và Israel là “không giống nhau”. Trong khi Mỹ tập trung làm suy yếu chương trình tên lửa, hạt nhân và năng lực hải quân của Iran, thì Israel lại theo đuổi một chiến lược quyết liệt hơn, đó là loại bỏ tầng lớp lãnh đạo cấp cao Iran.

Thủ tướng Netanyahu đã nhiều lần nhấn mạnh đây là “cơ hội lịch sử” để tái định hình Trung Đông, hướng tới một chính quyền Iran ôn hòa hơn, không thù địch với Israel. Lập trường này nhận được sự ủng hộ đáng kể trong nội bộ Israel, tạo cho ông dư địa chính trị để theo đuổi một chiến dịch dài hơn.

Ngược lại, dù từng đề cập khả năng thay đổi chế độ ở Iran nhưng gần đây ông Trump đã tỏ ra thận trọng hơn. Mục tiêu xuyên suốt mà ông Trump nhấn mạnh vẫn là ngăn chặn Iran sở hữu vũ khí hạt nhân, thay vì theo đuổi một kịch bản thay đổi chế độ đầy rủi ro.

Trong nhiều năm, ông Netanyahu được xem là một trong những đồng minh thân cận nhất của ông Trump trên trường quốc tế. Tuy nhiên, thực tế chiến trường đang cho thấy hai bên tiếp cận cuộc chiến từ những góc nhìn khác nhau.

Như chính ông Trump thừa nhận, sự khác biệt này phần nào xuất phát từ yếu tố địa lý và lợi ích: “Họ ở đó, còn chúng ta ở rất xa”. Israel sẵn sàng chấp nhận mức độ bất ổn cao hơn trong khu vực, trong khi Mỹ phải cân nhắc tác động tới thị trường năng lượng toàn cầu và quan hệ với các đối tác Vùng Vịnh.

Theo cựu quan chức Bộ Ngoại giao Mỹ Joel Rubin, những khác biệt hiện tại chỉ là bề nổi. Thậm chí, ông cho rằng ông Trump là tổng thống đầu tiên của Mỹ thực sự ủng hộ chiến lược tấn công mạnh tay của Israel đối với Iran.

Dẫu vậy, ông Rubin cảnh báo, khi cuộc chiến kéo dài, áp lực chính trị trong nội bộ nước Mỹ sẽ gia tăng và những vết nứt trong quan hệ hai bên có thể trở nên rõ rệt hơn.

Phép giải cho bài toán ở Iran

Câu hỏi lớn nhất lúc này không còn là cách tiến hành chiến tranh, mà là cách kết thúc nó. Theo ông Rubin chiến sự càng kéo dài, ông Trump càng phải đối mặt với nhiều áp lực chính trị và càng có nhiều rạn nứt.

“Khi chiến sự kết thúc, nhiều khả năng đó sẽ là quyết định của ông Trump và tôi nghĩ rằng trong tương lai, Mỹ và Israel có thể sẽ phải tìm cách phối hợp để xác định thời điểm kết thúc chiến dịch quân sự”, ông Rubin nói.

Tuy nhiên, để đạt được một điểm dừng mà cả hai bên cùng chấp nhận sẽ là bài toán không dễ giải, khi Israel và Mỹ chưa thống nhất hoàn toàn về tiêu chí “chiến thắng”.

Israel có thể ưu tiên triệt tiêu hoàn toàn mối đe dọa từ Iran, bất chấp hệ lụy kinh tế khu vực. Trong khi đó, Mỹ buộc phải cân bằng giữa mục tiêu an ninh và ổn định thị trường năng lượng toàn cầu.

Trong làn khói mờ của chiến sự, mối quan hệ Mỹ - Israel vẫn giữ được nền tảng vững chắc, nhưng những khác biệt đang dần lộ diện. Và chính những khác biệt ấy, dù nhỏ, có thể trở thành yếu tố định hình hồi kết của một cuộc chiến vốn đã phức tạp ngay từ khi bắt đầu.

Giang Bùi/VOV.VN (biên dịch) Theo: AP

Nguồn VOV : https://vov.vn/the-gioi/don-tan-cong-vao-mo-khi-iran-cham-ngoi-bat-dong-giua-my-va-israel-post1277261.vov