Đón Tết cùng 'quốc bảo' sâm Ngọc Linh

2 giờ trướcBài gốc

Tết giữa núi rừng trùng điệp

Tại Quảng Ngãi, dãy Ngọc Linh quanh năm mây phủ là nơi cây sâm Ngọc Linh phát triển tốt nhất. Dưới tán rừng già, trên độ cao khoảng 1.700-2.000m so với mực nước biển, cây sâm Ngọc Linh không chỉ là cây trồng mà còn là sinh kế, là hy vọng đổi thay cuộc sống. Nhiều gia đình đã thoát nghèo, dựng được nhà kiên cố, cho con cái ăn học nhờ những củ sâm lớn lên âm thầm trong lớp mùn rừng.

Một góc đỉnh núi Ngọc Linh nhìn từ trên cao.

Con đường mòn lên vùng trồng sâm những ngày Tết phủ đầy sương. Những chiếc gùi đựng gạo, muối, mì tôm, ít thịt và vài chai rượu theo chân người Xơ Đăng vượt dốc. Khi dưới bản đã treo đèn, giã gạo, mổ heo, họ bắt đầu một cái Tết khác trên núi.

Mang hành lý lên núi Ngọc Linh đón Tết cùng "Quốc bảo".

Anh A Đức, trú thôn Đắk Viên, xã Măng Ri, cho biết gia đình anh là một trong bảy hộ thay phiên canh giữ vườn sâm chung. Từ khoảng 20 tháng Chạp đến hết mùng 5 Tết, mỗi ca trực kéo dài vài ngày. Trước khi bàn giao, người trực phải đi kiểm tra từng hàng rào, từng bẫy chuột rồi mới yên tâm rời chòi. “Mấy năm nay quen rồi. Ở đây không có nhiều thứ như dưới bản, nhưng có sâm, có rừng là có Tết”, anh nói.

Với người dân, việc đón Tết trong vườn sâm đã trở thành quen thuộc.

Anh A Nghiêm, chủ vườn hơn 5.000 gốc sâm ở xã Măng Ri, cho biết năm nào gia đình cũng lên núi trực Tết. Theo anh, Tết là thời điểm “nhạy cảm”, sâm có giá trị cao nên không thể lơ là. Đêm trên núi rất lạnh, không điện, sóng điện thoại chập chờn, nhưng ai cũng cố gắng vì sinh kế chung. “Một vườn mất là cả làng lo. Tết càng đông người dưới bản, trên này càng phải đoàn kết”, anh chia sẻ.

Ăn Tết trong các chòi canh sâm ở đỉnh núi cao hàng ngàn mét.

Đêm giao thừa trên chòi canh sâm diễn ra giản dị. Mâm cúng chỉ có cơm, miếng thịt, con gà và rượu. Lời khấn gửi về tổ tiên, thần rừng, cầu cho vườn sâm bình yên, cho bản làng no ấm.

Thức giữ vườn sâm

Giá trị kinh tế cao của cây sâm Ngọc Linh khiến vấn nạn trộm sâm gia tăng. Những năm gần đây, tình trạng trộm cắp sâm xảy ra, nhất là vào dịp Tết, thời điểm nhiều gia đình về bản đón xuân. Dịp Tết Nguyên đán 2024, hơn 800 cây sâm từ 4-10 năm tuổi tại các xã Đắk Na, Đắk Sao, Tê Xăng, Ngọc Lây (huyện Tu Mơ Rông cũ) bị nhổ trộm, gây thiệt hại ước tính hàng tỷ đồng. Những luống đất trống hoác giữa rừng già để lại nỗi xót xa cho người trồng sâm.

Dưới tán rừng nguyên sinh, những vườn sâm Ngọc Linh được người dân trồng sinh trưởng tốt.

Tháng 10/2024, từ tin báo mất 38 củ sâm của một hộ dân ở thôn Đắk Chum 1, lực lượng chức năng điều tra, làm rõ thêm nhiều vụ việc. Hai đối tượng trẻ tuổi bị bắt giữ, khai nhận hành vi trộm cắp do lòng tham. Một vụ khác, A Ngang (31 tuổi, trú xã Tu Mơ Rông) trong lúc đặt bẫy chuột đã phát hiện vườn sâm không người trông coi và nhổ trộm 350 cây.

Sau những vụ việc này, chính quyền và người dân siết chặt công tác bảo vệ. Camera được lắp đặt tại các lối vào, lưới B40 rào kín quanh vườn, các tổ tự quản thay phiên tuần tra. Già làng, trưởng thôn cùng cán bộ xã vận động người dân nâng cao ý thức, không tiếp tay cho hành vi vi phạm. Tuy vậy, theo bà con, biện pháp quan trọng nhất vẫn là những ca trực âm thầm của chính người trồng sâm. Bởi chỉ cần lơ là một đêm, thiệt hại có thể tính bằng cả gia tài.

Sâm Ngọc Linh thường bị trộm vào dịp Tết, khi bà con về làng đón năm mới.

Ở những khu rừng trên 1.700m, từng chòi canh được dựng lên. Đêm xuống, ánh đèn pin quét qua những luống sâm xanh thẫm. Người canh sâm lặng lẽ bước giữa sương lạnh, lắng nghe từng tiếng động nhỏ. Họ không chỉ đề phòng kẻ gian mà còn xua đuổi chuột, nhím và che chắn cho mầm sâm non trước giá rét.

Ông Phạm Xuân Quang, Chủ tịch UBND xã Măng Ri cho biết việc bà con lên rừng "ăn Tết với sâm" đã trở thành thông lệ nhiều năm nay. Sâm Ngọc Linh là cây trồng chủ lực, gắn với sinh kế của hàng trăm hộ dân. Dịp Tết cũng là lúc nguy cơ trộm cắp cao nhất, buộc người dân thay phiên nhau canh giữ.

Theo ông Quang, địa phương phối hợp với lực lượng công an, kiểm lâm, già làng, trưởng thôn tuyên truyền, tuần tra và hỗ trợ lắp đặt các biện pháp bảo vệ. Nhờ đó, tình hình an ninh tại các vùng trồng sâm được giữ ổn định hơn, bà con yên tâm vừa canh giữ, vừa chăm sóc sâm trong những ngày đầu xuân.

Nguồn Người Đưa Tin : https://nguoiduatin.vn/don-tet-cung-quoc-bao-sam-ngoc-linh-204260219081326485.htm