Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng sẽ quyết định đường lối phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới, thực hiện mục tiêu đưa Việt Nam trở thành quốc gia phát triển, có thu nhập cao vào năm 2045. Để hiện thực hóa các mục tiêu mà Đảng đề ra, việc đổi mới tư duy xây dựng và hoàn thiện pháp luật, tháo gỡ các điểm nghẽn, khơi thông nguồn lực thúc đẩy phát triển trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết và là yêu cầu khách quan, có tính chiến lược.
Sau 40 năm đổi mới, đất nước ta đã đạt được nhiều thành tựu to lớn, có ý nghĩa lịch sử, trong đó có vai trò quan trọng của xây dựng thể chế, hoàn thiện hệ thống pháp luật. Tuy nhiên, trong bối cảnh tình hình thế giới và trong nước biến động nhanh, phức tạp, khó lường; yêu cầu chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, đổi mới sáng tạo và hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng; một số hạn chế, bất cập về thể chế pháp luật bộc lộ rõ hơn, trở thành những “điểm nghẽn” cản trở phát triển. Việc thể chế chậm được đổi mới, thiếu đồng bộ, thiếu khả thi, không theo kịp thực tiễn dẫn tới nguy cơ trở thành rào cản hoạt động quản lý nhà nước, sản xuất, kinh doanh và đời sống xã hội.
Dự thảo Báo cáo chính trị trình Đại hội lần thứ XIV của Đảng xác định, đổi mới mạnh mẽ tư duy trong xây dựng và tổ chức thực thi pháp luật là 1 trong 3 đột phá chiến lược then chốt, có ý nghĩa nền tảng đối với sự phát triển nhanh và bền vững của đất nước trong giai đoạn tới. Nghị quyết số 66 ngày 30-4-2025 của Bộ Chính trị về đổi mới công tác xây dựng và thi hành pháp luật đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới cũng xác định: Công tác xây dựng và thi hành pháp luật là “đột phá của đột phá” trong hoàn thiện thể chế phát triển đất nước khi bước vào kỷ nguyên mới, là đòn bẩy quan trọng giải phóng mọi nguồn lực, tạo động lực mới cho phát triển, là một nhiệm vụ trọng tâm của tiến trình xây dựng và hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của dân, do dân và vì dân, dưới sự lãnh đạo của Đảng; đồng thời yêu cầu xây dựng hệ thống pháp luật theo hướng đồng bộ, hiện đại, khả thi, minh bạch, lấy hiệu quả phát triển và lợi ích của Nhân dân làm thước đo, bảo đảm hài hòa lợi ích của Nhà nước, xã hội và thị trường.
Đổi mới công tác lập pháp theo định hướng của Đảng là đổi mới về tư duy, quy trình và tổ chức, hoạt động. Từ đó, xây dựng hệ thống pháp luật đồng bộ, linh hoạt, đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong bối cảnh mới. Đổi mới tư duy là chuyển từ tư duy “làm luật để quản lý” sang “lập pháp kiến tạo phát triển”, từ "không quản được thì cấm" sang thúc đẩy sáng tạo, khơi thông mọi nguồn lực xã hội; xác định pháp luật phải phục vụ, tạo điều kiện thuận lợi cho người dân và doanh nghiệp; đổi mới, hoàn thiện nhận thức về Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, tạo lập khuôn khổ pháp lý công khai, minh bạch, dễ tiếp cận. Đổi mới về quy trình và nội dung đòi hỏi luật phải ngắn gọn, rõ ràng, chỉ quy định những vấn đề thuộc thẩm quyền Quốc hội, giao quyền chủ động cho Chính phủ, địa phương, tăng cường phân cấp, phân quyền theo hướng "địa phương quyết, địa phương làm", rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm; đồng thời nâng cao chất lượng văn bản, luật phải thể hiện sự kết hợp hài hòa giữa quản lý và phát triển, thay vì thiên về quản lý. Đổi mới tổ chức và hoạt động là đổi mới phương pháp, hình thức giám sát tối cao của Quốc hội, tránh chồng chéo; phân định rõ chức năng, nhiệm vụ giữa các cơ quan, nhất là Quốc hội và Chính phủ.
Việc hoàn thiện thể chế theo hướng "đi trước một bước", mở đường và kiến tạo phát triển sẽ khơi thông các nguồn lực xã hội để phát triển kinh tế - xã hội, đảm bảo quốc phòng, an ninh và an sinh xã hội. Thay đổi trong quy trình xây dựng pháp luật không chỉ là chú trọng ban hành luật, mà còn đặc biệt quan tâm đến thực thi pháp luật, để luật được ban hành thực sự đi vào đời sống, có hiệu lực, hiệu quả nhanh nhất, sớm nhất, bảo đảm pháp luật được thực hiện công bằng, nghiêm minh, nhất quán, kịp thời, hiệu lực và hiệu quả, gắn chặt xây dựng và thi hành pháp luật.
Tôi tin tưởng Đại hội lần thứ XIV của Đảng sẽ mở ra một nhiệm kỳ đổi mới mạnh mẽ về tư duy và hành động, khẳng định pháp luật là động lực quan trọng nhất để phát triển đất nước. Việc đổi mới tư duy xây dựng và hoàn thiện thể chế pháp luật có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, quyết định việc tháo gỡ các nút thắt, giải phóng sức sản xuất, khơi dậy khát vọng phát triển và tinh thần sáng tạo của toàn xã hội. Thực hiện tốt nhiệm vụ này sẽ tạo nền tảng pháp lý vững chắc, đảm bảo đất nước tự chủ, tự lực, tự cường bước vào kỷ nguyên phát triển nhanh, thịnh vượng và bền vững, đem lại cuộc sống ấm no, hạnh phúc cho Nhân dân.
N.V (ghi)