Động lực then chốt của tăng trưởng

2 giờ trướcBài gốc

Đây là một trong 8 nội dung xuyên suốt mà Đảng ta xác định tập trung triển khai các quyết sách chiến lược trong thời gian tới.

Thời gian qua, Đảng và Nhà nước ta luôn xác định khoa học, công nghệ là yếu tố quyết định và nền tảng cho sự phát triển bền vững của đất nước. Không phải cho đến thời điểm này, vai trò của khoa học, công nghệ mới được Đảng ta nhấn mạnh. Ngay từ Đại hội IV, khoa học và công nghệ đã được xác định là cuộc cách mạng. Thời gian qua, nhiều văn bản luật, nghị quyết, văn bản quy định chi tiết liên quan đến lĩnh vực này được Quốc hội, Chính phủ ban hành, tạo cơ sở pháp lý quan trọng để thúc đẩy cho khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo phát triển, đóng góp tích cực vào phát triển kinh tế - xã hội của đất nước.

Bên cạnh những kết quả đạt được, việc triển khai thực hiện các nghị quyết của Trung ương về lĩnh vực này vẫn còn những hạn chế: “chưa đạt các mục tiêu đề ra, chưa được như mong đợi, chưa đáp ứng được yêu cầu phát triển. Vẫn còn nhiều tồn tại, hạn chế, rào cản, nút thắt đang cản trở sự phát triển của khoa học, công nghệ từ thể chế, cơ chế, chính sách, luật, đến nguồn lực, phương tiện”. Do đó, cần có những giải pháp căn cơ để khắc phục cho được tình trạng này.

Một trong những dấu ấn rất quan trọng, đó là việc Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết 57 về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia. Đây được coi là “Nghị quyết giải phóng tư duy khoa học”, “Nghị quyết của hành động”, Nghị quyết nêu rõ các mục tiêu, nhiệm vụ giải pháp nhằm hiện thực hóa các chủ trương, xóa bỏ rào cản, giải phóng năng lực để thúc đẩy đột phá trong phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.

Nhằm thể chế hóa nghị quyết quan trọng này, thời gian qua, Quốc hội đã thể hiện sự chủ động, tích cực thông qua nhiều văn bản Luật, nghị quyết quan trọng để tạo không gian pháp lý đủ rộng, thông thoáng để thúc đẩy cho khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo phát triển. Chỉ trong Kỳ họp thứ Mười vừa qua, Quốc hội đã thông qua nhiều luật có tính chất trụ cột về chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo, công nghệ cao, chuyển giao công nghệ và sở hữu trí tuệ. Trong đó, Luật Trí tuệ nhân tạo lần đầu tiên đặt ra một khung khổ pháp lý tương đối toàn diện cho phát triển, ứng dụng và quản trị trí tuệ nhân tạo; Luật Chuyển đổi số đóng vai trò “trụ cột hạ tầng thể chế” cho toàn bộ tiến trình chuyển đổi số quốc gia; Luật Công nghệ cao tạo khung khổ pháp lý mới cho phát triển các ngành cốt lõi như chip, bán dẫn, vật liệu mới. Cùng với đó, việc Quốc hội thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Chuyển giao công nghệ nhằm tập trung giải quyết những vướng mắc lâu nay trong thương mại hóa kết quả nghiên cứu và chuyển giao công nghệ giữa các chủ thể trong và ngoài nước. Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Sở hữu trí tuệ giữ vai trò then chốt trong việc biến tri thức và kết quả nghiên cứu thành tài sản và nguồn lực phát triển.

Trước đó, tại Kỳ họp bất thường lần thứ Chín, Quốc hội đã thông qua Nghị quyết về thí điểm một số cơ chế, chính sách đặc biệt tạo đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia… Với việc ban hành các nghị quyết, luật có tính chất trụ cột này thể hiện quyết tâm của Quốc hội và Chính phủ trong việc tạo dựng khung khổ pháp lý hoàn chỉnh để kịp thời tháo gỡ vướng mắc, khơi thông nguồn lực cho khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo phát triển.

Tuy vậy, để khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số phải thực sự trở thành động lực then chốt của tăng trưởng mà Đại hội XIV của Đảng đã xác định, chúng ta còn nhiều việc phải làm. Trước tiên phải bắt đầu từ con người và cơ chế. Theo đó, phải hoàn thiện hạ tầng số, dữ liệu số, xây dựng Chính phủ số, kinh tế số, xã hội số, công dân số; bảo đảm an ninh mạng, an toàn dữ liệu.

Lĩnh vực khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo là lĩnh vực rất đặc thù nên cần chấp nhận "độ trễ" và rủi ro trong triển khai thực hiện. Do đó, cần tạo môi trường thử nghiệm, khuyến khích đổi mới, bảo vệ sáng tạo. Cùng với đó, phải có cơ chế trọng dụng nhân tài; cơ chế đánh giá dựa trên sản phẩm; cơ chế tài chính linh hoạt. Phải gắn chặt khoa học với ứng dụng thực tiễn, cần có cơ chế để phát triển hệ sinh thái đổi mới sáng tạo gắn với doanh nghiệp, viện nghiên cứu, trường đại học, tránh tình trạng công trình, sản phẩm nghiên cứu thuộc lĩnh vực khoa học, công nghệ chỉ “nằm trong ngăn kéo”. Khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo chỉ thực sự phát huy hiệu quả khi đi vào đời sống, nâng năng suất lao động, giảm chi phí xã hội và hơn bao giờ hết, người dân phải thực sự thụ hưởng thành quả từ “động lực then chốt của tăng trưởng” quan trọng này.

Song Hà

Nguồn Đại Biểu Nhân Dân : https://daibieunhandan.vn/dong-luc-then-chot-cua-tang-truong-10405128.html