Đồng Nai đang khẩn trương đưa các chính sách mới về đất đai vào cuộc sống. Trong ảnh: Một góc đô thị phường Trấn Biên. Ảnh: Hoàng Lộc
Để sớm đưa các chính sách này vào cuộc sống, Sở Nông nghiệp và Môi trường phối hợp với Cục Quản lý đất đai tổ chức Hội nghị Phổ biến các quy định mới đến lãnh đạo các xã, phường và đơn vị làm công tác quản lý đất đai.
Gỡ điểm nghẽn trong thi hành Luật Đất đai năm 2024
Luật Đất đai năm 2024 có hiệu lực từ tháng 8-2024, song trong quá trình triển khai, đặc biệt là sau khi vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp đã phát sinh nhiều “điểm nghẽn”, nhất là ở các khâu thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư và xác định nghĩa vụ tài chính về đất đai.
Trước thực tế đó, cuối năm 2025, Quốc hội ban hành Nghị quyết số 254/2025/QH15. Tiếp đó, đầu năm 2026, Chính phủ ban hành Nghị định số 49/2026/NĐ-CP nhằm tháo gỡ, cụ thể hóa và hướng dẫn thi hành, tạo cơ sở pháp lý đồng bộ để triển khai trên thực tế.
Bà Đoàn Thị Thanh Mỹ, Cục Quản lý đất đai, Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho rằng: Nghị quyết số 254 kịp thời bổ sung nhiều cơ chế mang tính “gỡ nút thắt”, làm rõ thẩm quyền, mở rộng một số trường hợp thu hồi đất, đồng thời hoàn thiện quy định về bồi thường, hỗ trợ theo hướng hài hòa lợi ích giữa Nhà nước, người dân và nhà đầu tư. Qua đó, không chỉ tháo gỡ vướng mắc trong thi hành pháp luật mà còn tạo hành lang pháp lý thông suốt, góp phần đẩy nhanh tiến độ các dự án.
Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy, Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Nguyễn Tuấn Anh đánh giá: Thời gian qua, pháp luật đất đai ngày càng được hoàn thiện theo hướng minh bạch, mở rộng quyền của người sử dụng đất. Tuy nhiên, trong quá trình triển khai vẫn còn nhiều khó khăn liên quan đến cơ chế, tổ chức thực hiện, nguồn lực và sự phối hợp giữa các cấp, ngành, nhất là trong xác định thẩm quyền, giá đất và công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư.
Chính vì vậy, việc tổ chức hội nghị với sự tham gia của cán bộ chuyên ngành từ Trung ương là nhằm kịp thời làm rõ các quy định mới, đồng thời hướng dẫn tháo gỡ những nội dung còn vướng mắc cho 95 xã, phường và các đơn vị liên quan.
Lãnh đạo Sở Nông nghiệp và Môi trường nhấn mạnh: Lĩnh vực đất đai luôn tiềm ẩn nhiều khó khăn, do đó các địa phương cần chủ động nghiên cứu, triển khai đúng quy định, đẩy nhanh giải quyết thủ tục hành chính, góp phần thúc đẩy tiến độ các dự án, phục vụ mục tiêu tăng trưởng cao của tỉnh. Đồng thời đội ngũ cán bộ cần nâng cao năng lực, tăng cường phối hợp, kịp thời phản ánh vướng mắc để được hướng dẫn, xử lý.
Đoàn công tác do Phó Bí thư Tỉnh ủy, Trưởng ban Tổ chức Tỉnh ủy Thái Bảo (thứ 2, từ phải qua) làm trưởng đoàn kiểm tra công tác sử dụng đất tại phường Phước Tân, tỉnh Đồng Nai. Ảnh: Hoàng Lộc
Tiếp tục tháo gỡ vướng mắc
Hiện tại, do Luật Đất đai chưa điều chỉnh, một số quy định liên quan đến phân cấp chưa hoàn thiện, hệ số điều chỉnh bảng giá đất chưa có nên quy định mới vẫn chưa thực sự phát huy hiệu quả.
Theo Tỉnh ủy viên, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND xã Cẩm Mỹ Đỗ Khôi Nguyên, địa phương đang triển khai công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng Dự án Nâng cấp, mở rộng tuyến đường ĐT.773. Tuy nhiên, đến nay UBND tỉnh chưa thực hiện phân cấp các nhiệm vụ trong lĩnh vực đất đai, trong đó có thẩm quyền ban hành thông báo thu hồi đất theo quy định mới, khiến xã chưa có cơ sở pháp lý để thực hiện. Vì thế, xã kiến nghị sớm có hướng dẫn, phân cấp cụ thể để bảo đảm tiến độ dự án.
Tại Phú Riềng, vướng mắc khi giải quyết hồ sơ chuyển mục đích sử dụng đất từ đất nông nghiệp sang đất ở đối với trường hợp đất vườn, ao trong cùng thửa đất có đất ở. Theo địa phương, khó khăn chủ yếu nằm ở việc xác định điều kiện áp dụng quy định tại điểm c, khoản 2, Điều 10 Nghị quyết số 254, đặc biệt là tiêu chí “được xác định khi công nhận quyền sử dụng đất”. Thực tế phát sinh nhiều tình huống chưa có hướng dẫn thống nhất, như trường hợp thửa đất có phần đất nông nghiệp được công nhận quyền sử dụng đất nhưng phần đất ở lại có nguồn gốc Nhà nước giao đất có thu tiền sử dụng đất, gây lúng túng trong xác định phạm vi áp dụng. Tương tự, các trường hợp đất đã chuyển nhượng, tặng cho, thừa kế, dù giấy chứng nhận thể hiện nguồn gốc “được công nhận quyền sử dụng đất”, song vẫn thiếu cơ sở pháp lý rõ ràng để áp dụng.
Ông Mai Văn Hiền, Chủ tịch UBND xã Dầu Giây cho rằng: Khó khăn lớn nhất là việc xác định giá đất cụ thể để tính tiền bồi thường khi Nhà nước thu hồi đất. Dù theo quy định phải thực hiện theo Luật Đất đai năm 2024 nhưng hiện địa phương chưa có căn cứ áp dụng do thiếu hướng dẫn về vị trí đất. Vướng mắc này ảnh hưởng đến việc xác định giá đất bồi thường và gây khó khăn trong tính toán các chính sách hỗ trợ, nhất là hỗ trợ chuyển đổi nghề và tìm kiếm việc làm cho người dân bị thu hồi đất nông nghiệp.
Ngoài ra, một số địa phương phản ánh lúng túng trong một số thủ tục hành chính như: việc xác nhận trực tiếp sản xuất nông nghiệp khi cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất lần đầu; trình tự, thủ tục cấp giấy chứng nhận đối với đất có nguồn gốc nông, lâm trường; điều kiện sử dụng đất đa mục đích; hay cách xác định hạn mức đất ở để thực hiện chính sách miễn, giảm tiền sử dụng đất.
Theo Tỉnh ủy viên, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Nguyễn Thị Hoàng, lĩnh vực đất đai vốn phức tạp, nhạy cảm, trong khi hệ thống chính sách có nhiều điểm mới cần được tổ chức thực hiện thống nhất. Trên cơ sở bám sát quy định của Trung ương, tỉnh đã và sẽ tiếp tục ban hành văn bản hướng dẫn chi tiết, tạo nền tảng triển khai đồng bộ, đúng quy định, hạn chế phát sinh khiếu nại và sớm đưa các chính sách đất đai mới đi vào thực tiễn, phát huy hiệu quả.
Hoàng Lộc