Đồng Nai đang nổi lên như một ứng viên sáng giá để trở thành thành phố trực thuộc Trung ương khi hội tụ nhiều yếu tố về vị trí chiến lược, quy mô kinh tế lớn, dân số đông và mức độ đô thị hóa cao. Định hướng này đang được Trung ương xem xét, mở ra triển vọng hình thành một trung tâm kết nối kinh tế, cửa ngõ hội nhập quốc tế trong giai đoạn mới.
Đồng Nai hội tụ nhiều tiêu chí quan trọng
Tới thời điểm này, Đồng Nai đã cơ bản đáp ứng nhiều điều kiện quan trọng để tiến tới mô hình thành phố trực thuộc Trung ương.
Tỉnh có diện tích tự nhiên hơn 12.700 km2, quy mô dân số trên 4,49 triệu người, tạo nên không gian phát triển rộng lớn và nguồn lực xã hội dồi dào.
Một khu đô thị ven sông Đồng Nai về đêm. Ảnh: Khánh Trang
Tỷ lệ đô thị hóa tăng nhanh cho thấy Đồng Nai đang chuyển dịch từ mô hình phát triển công nghiệp thuần túy sang công nghiệp gắn với đô thị hiện đại. Đáng chú ý, Đồng Nai đã đạt tiêu chí về tỷ lệ số phường trên tổng số đơn vị hành chính cấp xã, với 23 phường hiện hữu và 10 xã đã hội đủ điều kiện nâng cấp lên phường.
Ở góc độ chất lượng đô thị, Đồng Nai đã hoàn thiện hồ sơ đề nghị công nhận đô thị loại I và gửi Bộ Xây dựng thẩm định. Qua đánh giá, địa phương cơ bản đạt 13/15 tiêu chí, trong khi theo quy định chỉ cần đạt 12 tiêu chí là đủ điều kiện.
Không chỉ dừng ở các chỉ số định lượng, Đồng Nai còn thể hiện rõ vai trò là một trung tâm công nghiệp lớn của cả nước. Quy mô GRDP theo giá hiện hành đạt khoảng 677.932 tỷ đồng, xếp thứ 4 toàn quốc chỉ sau Hà Nội, TPHCM và Hải Phòng, đồng thời đứng đầu trong nhóm các tỉnh nếu không tính những đô thị trực thuộc Trung ương.
Bên cạnh đó, Đồng Nai được xác định là một cực tăng trưởng năng động, giữ vai trò quan trọng trong liên kết không gian kinh tế. Địa phương nằm ở vị trí trung tâm vùng Đông Nam Bộ, trong không gian phát triển của siêu đô thị TPHCM và là điểm giao thoa của nhiều hành lang kinh tế và trục kết nối chiến lược.
Sân bay Long Thành về đêm cuối năm 2025. Ảnh: Hoàng Anh
Đặc biệt, Cảng hàng không quốc tế Long Thành là công trình trọng điểm quốc gia được kỳ vọng trở thành trung tâm trung chuyển hàng không quốc tế, được xem là “cú hích” quan trọng, mở ra không gian phát triển hoàn toàn mới cho Đồng Nai.
Những con số này phản ánh rõ vai trò ngày càng quan trọng của Đồng Nai trong cấu trúc kinh tế quốc gia và có dư địa lớn để phát triển lên tầm đô thị quy mô lớn.
Cơ bản đáp ứng các tiêu chuẩn
Theo Nghị quyết số 112/2025 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội về tiêu chuẩn của đơn vị hành chính, một thành phố trực thuộc Trung ương phải đáp ứng nhiều nhóm tiêu chí về quy mô dân số, diện tích, trình độ phát triển kinh tế - xã hội, mức độ đô thị hóa, hệ thống hạ tầng, vai trò trung tâm vùng và khả năng kết nối.
Khu đô thị Aqua City thuộc phường Long Hưng, tỉnh Đồng Nai. Ảnh: Anh Phương
Đối chiếu với các tiêu chí này, Đồng Nai hiện đã cơ bản đáp ứng đầy đủ các điều kiện cần thiết. Không chỉ có quy mô kinh tế lớn với GRDP đứng trong nhóm dẫn đầu cả nước, địa phương còn sở hữu hệ thống hạ tầng giao thông ngày càng hoàn thiện, đóng vai trò kết nối chiến lược của khu vực phía Nam.
Trong cấu trúc phát triển vùng, Đồng Nai được xác định là một cực tăng trưởng năng động, giữ vai trò quan trọng trong liên kết không gian kinh tế. Từ vị trí trung tâm Đông Nam Bộ, tỉnh vừa kết nối trực tiếp với TPHCM vừa là cầu nối với miền Trung - Tây Nguyên và khu vực đồng bằng sông Cửu Long.
Một trong những động lực quan trọng thúc đẩy Đồng Nai bứt phá là việc hình thành Cảng hàng không quốc tế Long Thành được xem là công trình hạ tầng chiến lược quốc gia. Khi đi vào khai thác, sân bay này không chỉ nâng cao năng lực kết nối quốc tế mà còn mở ra cơ hội phát triển mạnh mẽ các ngành logistics, thương mại và kinh tế hàng không.
Cao tốc Biên Hòa - Vũng Tàu đang hoàn thiện. Ảnh: Hoàng Anh
Song song đó, hệ thống cao tốc, đường vành đai, cảng biển và các tuyến giao thông liên vùng đang dần hoàn thiện, giúp Đồng Nai hình thành mạng lưới kết nối đa phương thức hiện đại. Đây là nền tảng quan trọng để địa phương trở thành cửa ngõ giao thương quốc tế, tham gia sâu vào chuỗi cung ứng khu vực và toàn cầu.
Ở góc độ liên kết, Đồng Nai còn giữ vai trò cửa ngõ giao thương với các quốc gia trong khu vực thông qua hệ thống cửa khẩu và các hành lang kinh tế kết nối. Điều này không chỉ tạo động lực phát triển thương mại mà còn góp phần nâng cao vị thế của địa phương trong mạng lưới kinh tế khu vực.
Một góc phường Long Khánh, tỉnh Đồng Nai. Ảnh: Hoàng Hà
Với nền tảng sẵn có và những tiêu chí đã cơ bản đáp ứng, Đồng Nai đang đứng trước thời cơ lớn để bứt phá, từng bước hiện thực hóa mục tiêu trở thành thành phố trực thuộc Trung ương.
Nếu được thông qua, đây sẽ là bước chuyển quan trọng, tạo động lực mới cho phát triển kinh tế - xã hội, đồng thời góp phần định hình một trung tâm công nghiệp, logistics và giao thương quốc tế của Việt Nam trong tương lai.
Hoàng Anh