Lính cứu hỏa nỗ lực dập tắt đám cháy rừng tại tỉnh Riau của Indonesia giữa tháng 3/2026. Ảnh: Antaranews
Giải pháp ứng phó khô hạn
Indonesia đang đối phó với mùa khô khắc nghiệt và kéo dài bất thường, với các vụ cháy rừng gia tăng ngay cả trước khi hiện tượng El Nino dự kiến diễn ra vào giữa năm nay. El Nino là kiểu thời tiết gây lượng mưa ít hơn, thời gian khô hạn kéo dài hơn và nhiệt độ cao hơn.
Theo Straits Times, từ đầu năm đến nay, Riau là một trong những tỉnh chịu thiệt hại nặng nề nhất tại Indonesia do nắng nóng cực đoan, mất gần 3.000ha rừng do số vụ cháy tăng gấp đôi so với cùng kỳ năm 2025. Chính quyền tỉnh Riau phải ban bố tình trạng báo động khẩn cấp về cháy rừng đến cuối tháng 11/2026.
Bộ trưởng Nông nghiệp Amran Sulaiman cho biết, Indonesia đã chuẩn bị các biện pháp toàn diện để giải quyết khó khăn trong sản xuất nông nghiệp bằng việc tập trung vào việc tăng cường hệ thống thủy lợi và mở rộng khai thác nguồn nước. Indonesia đang thúc đẩy kỹ thuật tưới khô và ướt (AWD) để có thể tiết kiệm 20% lượng nước, giảm khí mê tan và không làm giảm năng suất lúa.
Cục khí tượng Thái Lan dự báo, mùa hè năm nay ở Thái Lan sẽ nóng hơn năm ngoái, với nhiệt độ vượt quá 42 độ C ở một số tỉnh phía bắc, trong khi chỉ số nhiệt có thể đạt 60 độ C vào đầu tháng 4. Cạnh đó, lượng mưa dự kiến giảm 30 - 40% so với mức bình thường, làm giảm mực nước trong các nguồn tự nhiên và hồ chứa lớn, ảnh hưởng trực tiếp đến việc sử dụng nước sinh hoạt và sản xuất.
Ngoài ra, Nation thông tin, tình hình bụi mịn PM2.5 tại Bangkok những ngày này diễn biến nghiêm trọng, do đốt rơm rạ, khói xe và thời tiết lặng gió..., ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe, giao thông, chất lượng không khí và cuộc sống hằng ngày. Do đó, Thái Lan kêu gọi người dân tuân thủ các hướng dẫn an toàn khi trời nắng nóng, đặc biệt nhóm dễ bị tổn thương như người cao tuổi, trẻ em, phụ nữ mang thai, người mắc bệnh mãn tính, lao động ngoài trời.
Không chủ quan với thời tiết cực đoan
Cơ quan Khí tượng Malaysia (MetMalaysia) cảnh báo, đợt nắng nóng hiện tại dự kiến tiếp tục đến tháng 6 tới và dấu hiệu mực nước các đập đang giảm ở một số bang. Nghiêm trọng nhất là lượng nước tại đập Muda ở Sik giảm xuống chỉ còn 8,04%. Ông K. Kalithasan thuộc Trung tâm Môi trường toàn cầu (GEC) xác định, các biện pháp như chuyển nước giữa các đập, tạo mưa nhân tạo và tối đa hóa lượng nước lấy từ sông có thể được các bang bị ảnh hưởng sẽ triển khai.
Theo các chuyên gia, Malaysia có nguy cơ “cạn kiệt nước” tương lai nếu những bất cập trong quản lý nguồn nước, từ nước sinh hoạt, nông nghiệp, công nghiệp không được giải quyết. Thực tế, các con sông của Malaysia hay nguồn nước chính, đang bị ô nhiễm và suy thoái nghiêm trọng. Do đó, Malaysia cần bảo vệ và bảo tồn chúng để ngăn chặn tình trạng cạn kiệt nước, theo Bernama.
Cuối tuần qua, Lào ban hành cảnh báo nắng nóng trên khắp đất nước khi nhiệt độ có thể lên tới 40 độ C. Cục Khí tượng và thủy văn Lào xác nhận, một hệ thống áp thấp từ trung bình đến mạnh, kết hợp với gió tây, đang ảnh hưởng đến hầu hết khu vực, mang đến nắng nóng trên diện rộng, với sương mù khô kéo dài suốt cả ngày. Các cơ quan chức năng tại Lào nhấn mạnh về những rủi ro gia tăng liên quan đến nắng nóng cực độ, bao gồm say nắng, nguy cơ cháy nổ và khả năng chập điện...
Các nhà khoa học và khí hậu mới đây cảnh báo về khả năng El Nino quay trở lại vào năm 2026, với nguy cơ nó có thể mạnh lên đáng kể vào cuối năm.Các dự báo hiện tại vẫn chưa xác nhận “siêu” El Nino, nhưng chúng cho thấy khả năng El Ninõ phát triển sau giữa năm đang tăng lên.
Tổ chức Khí tượng thế giới (WMO) nhận định, điều kiện ENSO trung tính, trạng thái trung gian giữa El Nino (nóng) và La Nina (lạnh), vẫn có nhiều khả năng xảy ra nhất trong thời gian ngắn. Tuy vậy, xác suất El Nino tăng lên khoảng 40% từ tháng 5 - 7/2026. Trong khi đó, Cơ quan Quản lý khí quyển và đại dương quốc gia Hoa Kỳ (NOAA) dự báo, El Nino có khả năng xuất hiện trong tháng 6 - 8 năm nay với xác suất 62%. Nếu El Nino hình thành, có khoảng 1/3 khả năng nó sẽ mạnh lên vào tháng 10 - 12/2026.
KIM OANH