Đông Nam Bộ 'cất cánh' cùng sân bay Long Thành - Bài 2: 'Mạch máu' chưa thông

2 giờ trướcBài gốc

Ngổn ngang dự án

Theo quy hoạch, sân bay Long Thành sẽ được kết nối bằng hệ thống giao thông đa phương thức gồm cao tốc, vành đai, quốc lộ và trong tương lai là đường sắt. Tuy nhiên, thực tế cho thấy hầu hết các dự án đều chậm tiến độ và điển hình là dự án thành phần 1 đường cao tốc Biên Hòa - Vũng Tàu đoạn qua Đồng Nai.

Nút giao cao tốc Biên Hòa - Vũng Tàu với đường cao tốc TPHCM - Long Thành - Dầu Giây sẵn sàng hoạt động. ẢNH: PHÚ NGÂN

Khảo sát của phóng viên đến giữa tháng 3-2026 cho thấy, công trường vẫn còn ngổn ngang, phần đầu đoạn đường đang trong công đoạn đục đá, mở đường, một số đoạn khác thì đổ đất lu đường, thi công cầu vượt… với tổng tiến độ dự án chỉ đạt hơn 64%. Trước đó, mặc dù lãnh đạo UBND tỉnh Đồng Nai liên tục đốc thúc, nhắc nhở nhằm đẩy nhanh tiến độ để thông xe kỹ thuật dự án vào ngày 19-12-2025, song không thể hoàn thành như kế hoạch. Gần nhất, tại công văn số 11358/UBND-KTNS, Chủ tịch UBND tỉnh Đồng Nai đã thẳng thắn phê bình chủ đầu tư là Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng tỉnh do chậm tiến độ khiến dự án lại trễ hẹn, không thể thông xe kỹ thuật trước ngày 15-1-2026 theo kế hoạch.

Đối với dự án thành phần 2, kế hoạch hoàn thành vào cuối năm 2025 cũng không đạt được. Bộ Xây dựng đã chỉ ra một số nguyên nhân chính như việc tổ chức thi công còn manh mún, thiếu tính khoa học, chưa huy động đủ nhân lực, thiết bị dẫn đến khối lượng công việc tồn đọng lớn.

Tương tự, dự án thành phần 3 đường Vành đai 3 TPHCM đoạn qua tỉnh Đồng Nai, chiều dài hơn 11km cũng nhiều lần chậm tiến độ. Khởi công vào tháng 6-2023, theo kế hoạch phải hoàn thành trong năm 2025 nhưng đến đầu năm 2026, tiến độ tổng thể mới chỉ đạt hơn 60%. Nguyên nhân chủ yếu vẫn xoay quanh công tác giải phóng mặt bằng, thiếu vật liệu xây dựng và năng lực của một số nhà thầu còn hạn chế. Bên cạnh đó, tiến độ một số công trình giao thông khác như cao tốc Bến Lức - Long Thành hay dự án mở rộng cao tốc TPHCM - Long Thành qua địa bàn tỉnh Đồng Nai cũng chậm trễ do tiếp tục “loay hoay” với bài toán giải phóng mặt bằng.

Hiện nay, kết nối từ sân bay Long Thành đến TPHCM chủ yếu dựa vào quốc lộ 51, cao tốc TPHCM - Long Thành - Dầu Giây, xa lộ Hà Nội và một số tuyến đô thị như Mai Chí Thọ, Võ Văn Kiệt. Tuy nhiên, các tuyến này đều quá tải, trong đó nặng nhất là quốc lộ 51 đã mãn tải gấp 4 lần thiết kế (hơn 60.000 lượt phương tiện), đặc biệt đoạn Long Phước - Long Thành có thời điểm ghi nhận hơn 71.000 lượt phương tiện/ngày. Còn hướng đi phà Cát Lái thì mất nhiều thời gian, đường Nguyễn Thị Định lại thường xuyên tắc nghẽn. Việc tồn tại những nút “thắt cổ chai” khiến tốc độ phát triển kinh tế - xã hội của các địa phương, trong đó việc cụm cảng nước sâu Cái Mép - Thị Vải chưa phát huy hết tiềm năng dù được đầu tư rất lớn là một minh chứng rõ ràng về điểm nghẽn giao thông.

Trong khi đó, các dự án giao thông lớn như dự án cầu Cát Lái (khoảng 20.600 tỷ đồng) dự án cầu Long Hưng (hơn 11.000 tỷ đồng) mới được động thổ hay dự án kéo dài tuyến metro Bến Thành - Suối Tiên đến Trung tâm hành chính tỉnh và sân bay Long Thành (khoảng 60.000 tỷ đồng), dự án đường Vành đai 4 TPHCM cũng mới manh nha khởi động. Tất cả những công trình này đều đặt mục tiêu hoàn thành, đưa vào sử dụng năm 2029.

Hệ lụy khó lường

Theo kế hoạch, giữa năm 2026, sân bay Long Thành với công suất thiết kế phục vụ hàng chục triệu lượt hành khách mỗi năm trong giai đoạn đầu sẽ đi vào vận hành. Tuy nhiên, trong bối cảnh các tuyến giao thông kết nối chưa hoàn chỉnh, nguy cơ phát sinh những thiệt hại lớn về kinh tế - xã hội là khó tránh khỏi. Trước hết là áp lực giao thông ngày càng gia tăng trên các tuyến đường hiện hữu như quốc lộ 51, cao tốc TPHCM - Long Thành - Dầu Giây và hệ thống đường tỉnh. Hạ tầng giao thông công cộng chưa hoàn thiện cũng khiến năng lực khai thác của sân bay có nguy cơ bị “tắc nghẽn” ngay từ cửa ngõ. Hành khách và hàng hóa khó tiếp cận sân bay nhanh chóng, kéo theo tình trạng ùn tắc, chậm chuyến, giảm tần suất khai thác và không đạt được công suất thiết kế.

Không dừng lại ở đó, hệ quả kéo theo là sự gia tăng chi phí logistics. Ông Nguyễn Văn Hùng, đại diện một doanh nghiệp vận tải hàng hóa và dịch vụ kho bãi tại khu vực Cái Mép - Thị Vải, phân tích: với điều kiện hạ tầng hiện hữu, thời gian di chuyển từ sân bay Long Thành về TPHCM và các tỉnh lân cận kéo dài sẽ làm tăng chi phí vận tải, nhiên liệu và nhân công. Trong bối cảnh cạnh tranh kinh tế toàn cầu ngày càng gay gắt, chi phí logistics chỉ cần tăng thêm vài phần trăm cũng có thể làm mất đi lợi thế của cả chuỗi cung ứng. Mỗi năm chậm hoàn thiện hệ thống kết nối đồng nghĩa với việc nền kinh tế mất đi cơ hội tăng trưởng, tạo việc làm và gia tăng nguồn thu ngân sách.

Mới đây, phát biểu tại buổi lễ động thổ dự án đầu tư xây dựng cầu Cát Lái, Phó Thủ tướng Mai Văn Chính cho biết, thời gian qua, khu vực Đông Nam bộ đã được Chính phủ quan tâm đầu tư nhiều công trình lớn, song kết nối giao thông vẫn là điểm nghẽn trong khai thác tiềm năng phát triển, đặc biệt là khoảng 40km đường sông từ cầu Đồng Nai đến cầu Phước Khánh - ranh giới tự nhiên giữa TPHCM và tỉnh Đồng Nai. Việc động thổ xây dựng cầu Cát Lái đã hiện thực hóa chủ trương của Chính phủ về phát triển, liên kết vùng Đông Nam bộ, gắn kết trung tâm kinh tế lớn nhất cả nước là TPHCM với cửa ngõ phía Đông của vùng.

Việc vận hành sân bay khi hạ tầng kết nối chưa đồng bộ còn ảnh hưởng mạnh đến khả năng thu hút đầu tư và phát triển du lịch khi một sân bay quốc tế hiện đại nhưng hành khách phải mất nhiều giờ để di chuyển đến và rời khỏi sân bay do ùn tắc giao thông sẽ để lại ấn tượng không tích cực với du khách và nhà đầu tư nước ngoài.

Từ những phân tích trên cho thấy, việc đưa sân bay Long Thành vào khai thác cần được đặt trong tổng thể đồng bộ của hạ tầng giao thông kết nối. Bảo đảm đường đến sân bay thông suốt không chỉ là yêu cầu kỹ thuật mà còn là điều kiện tiên quyết để phát huy hiệu quả đầu tư, tránh lãng phí nguồn lực và hiện thực hóa vai trò chiến lược của sân bay Long Thành đối với sự phát triển của vùng và cả nước. Theo dự báo của Bộ Xây dựng, khoảng 70% nhu cầu giao thông của sân bay Long Thành sẽ hướng về TPHCM. Do đó, cần ưu tiên đầu tư dự án đường sắt nhẹ Thủ Thiêm - Long Thành để hành khách có thể di chuyển thẳng từ trung tâm TPHCM ra sân bay chỉ trong vài chục phút, giảm hẳn áp lực cho đường bộ.

VĂN PHONG - XUÂN TRUNG - NÔNG NGÂN

Nguồn SGGP : https://sggp.org.vn/dong-nam-bo-cat-canh-cung-san-bay-long-thanh-bai-2-mach-mau-chua-thong-post843571.html